Ulica Zwycięstwa w Koszalinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Zwycięstwa
Ilustracja
XIX-wieczna zabudowa ulicy
Państwo  Polska
Miejscowość Koszalin
Długość 9,1 km
Przebieg
Ikona wiad kolejowy.svg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Kolejowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Armii Krajowej/ul. Krakusa i Wandy
Ikona ulica z lewej.svg ul. Okrzei
Ikona ulica z prawej.svg ul. Dzieci Wrześnieńskich
Ikona ulica z prawej.svg ul. Połtawska
Ikona ulica z prawej.svg ul. Domina
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Młyńska/ul. 1 Maja
Ikona ulica z lewej.svg ul. Mickiewicza
Ikona ulica z lewej.svg ul. Grodzka
Ikona ulica most.svg Dzierżęcinka
Ikona ulica z lewej.svg ul. Piastowska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Jedności
Ikona ulica z lewej.svg ul. Piłsudskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. rotmistrza Witolda Pileckiego/ul. Janka Stawińskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. Wojska Polskiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. Matejki
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Waryńskiego/ul. Grottgera
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Hołdu Pruskiego/ul. Chełmońskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. Staffa
Ikona ulica z lewej.svg ul. Moniuszki
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Traugutta/ul. 4 Marca
Ikona ulica z lewej.svg ul. Ogińskiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. Kochanowskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. Bema
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Zielona
Ikona ulica z prawej.svg ul. Morelowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Artylerzystów/św. Wojciecha
Ikona ulica z prawej.svg ul. Topolowa
Ikona ulica z prawej.svg ul. Dębowa
Ikona ulica z lewej.svg ul. Czwartaków
Ikona ulica z lewej.svg ul. Jaśminowa
Ikona ulica z lewej.svg ul. Zdobywców Wału Pomorskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. Bartłomieja
Ikona ulica z prawej.svg ul. Lubiatowska
Ikona ulica.svg Znak d43.svg
Ikona ulica z lewej.svg ul. Grabowa
Położenie na mapie Koszalina
Mapa konturowa Koszalina, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „ulica Zwycięstwa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „ulica Zwycięstwa”
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa konturowa województwa zachodniopomorskiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „ulica Zwycięstwa”
54,188133°N 16,235758°E/54,188133 16,235758

Ulica Zwycięstwa – najdłuższa[1] ulica Koszalina, tworząca razem z ulicą Szczecińską oś komunikacyjną wschód-zachód. Od skrzyżowania z ulicami 4 Marca i R. Traugutta do wschodnich granic miasta jest częścią drogę wojewódzką nr 206, która wyprowadza ruch w stronę południowo-wschodnią, do Polanowa. Przy ulicy znajduje się Rynek Staromiejski z siedzibą urzędu miasta.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Droga w miejscu dzisiejszej ulicy Zwycięstwa istniała prawdopodobnie jeszcze przed lokacją miasta, jednak dopiero w jej wyniku uzyskała ona swój obecny przebieg. Zachodni odcinek ulicy, wiodący od rynku miejskiego do Bramy Nowej, nosił nazwę Neutorstrasse[2] (Nowobramna), zaś wschodni, od rynku do Bramy Górnej, Bergstrasse (Górska)[3]. Od połowy XIX w. ulica Nowobramna była stopniowo wydłużana w kierunku zachodnim, a Górska - wschodnim. Na początku lat 30. XX wieku ul. Nowobramna sięgała przejazdu kolejowo-drogowego na zachodzie, zaś ul. Górska kończyła swój bieg na skrzyżowaniu z ul. Gdańską (Danziger Strasse, dziś ul. Piłsudskiego) na wschodzie. Dalszy odcinek nosił nazwę Rogzower Allee i prowadził do granicy miasta (dalej drogę nazywano Pollnower Chaussee).[4]. W 1939 r. reprezentacyjny odcinek ul. Górskiej pomiędzy Bramą Górną a ul. Gdańską przemianowano na Adolf-Hitler-Strasse[5].

Kamienica przy ul. Zwycięstwa 125 (siedziba konserwatora zabytków)

Po włączeniu miasta do Polski w 1945 r. przystąpiono do polonizacji koszalińskich ulic. Zaplanowano wówczas nazwanie dawnej Bergstrasse imieniem marszałka Polski i ZSRR Konstantego Rokossowskiego[1], ale ostatecznie przyjęto propozycję pierwszego starosty koszalińskiego, Edmunda Dobrzyckiego, który zaproponował nazwę "Zwycięstwa"[1]. Tą jednolitą nazwę otrzymały oddzielne dotąd ulice Nowobramna i Górska. Gdy 4 lutego 1954 r. włączono do Koszalina Rokosowo, przyłączono do ulicy Zwycięstwa dotychczasową główną ulicę Rokosowa, będącą jej bezpośrednim przedłużeniem[1]. Ostatnie przedłużenie ulicy miało miejsce 1 stycznia 1989 r. po włączeniu do miasta Lubiatowa[1].

Zabudowa[edytuj | edytuj kod]

Budynki u zbiegu ul. Zwycięstwa i Kazimierza Wielkiego

Zabudowa ulicy jest zróżnicowana. Na odcinku od ulicy Krakusa i Wandy po parzystej stronie w kierunku wschodnim znajduje się kwartał zabudowy pochodzącej z końca XIX wieku. Zabudowa strony niepatrzystej została w latach 1973-1975 rozebrana w związku z przygotowaniami do uroczystości dożynek ogólnokrajowych i przeprowadzoną rozbudową ulicy.

W części staromiejskiej dominują budynki z lat 50. XX wieku, które zastąpiły kamienice zburzone podczas ofensywy radzieckiej w 1945 r.[6]. Na wschód od Rynku Staromiejskiego ulica jest jednojezdniowa, przecina Park Książąt Pomorskich oraz wybudowane w XIX wieku dawne Przedmieście Fryderyka Wilhelma.

W dalszej części ulicy, aż do Lubiatowa trzon zabudowy stanowią bloki mieszkalne. Od skrzyżowania z ul. Zieloną pojawia się zabudowa jednorodzinna. Ostatnia część ulicy jest praktycznie niezabudowana[7].

Ważne budynki i obiekty[edytuj | edytuj kod]

  • ul. Zwycięstwa 1 – dworzec autobusowy
  • ul. Zwycięstwa 20 – hotel Arka (Ogólnokrajowa Spółdzielnia Turystyczna Gromada), wybudowany w 1960 jako Hotel "Jałta";
  • ul. Zwycięstwa 37 – wybudowany w 2003 zespół budynków, który zastąpił pochodzące z końca XIX wielu kamienice, które wybudowane jako siedziba browaru Aschera. W 1922 po znacznej przebudowie zajął je działający od 1821 Bank Miejski (Stadtbank Köslin) oraz filia Stolper Bank AG (Banku Słupskiego)[8]. Odtworzono pięcioosiową elewację frontową ozdobioną na wysokości drugiej kondygnacji pilastrami międzyokiennymi, wyższe kondygnacje zostały oddzielone poziomym fryzem. Okna trzeciej i czwartej kondygnacji zostały ujęte w zamknięte ostrołukowe blendy, budynek wieńczy fryz arkadowy z tympanonem ujętym dwoma bocznymi iglicami[9];
  • ul. Zwycięstwa 42 – budynek Centrum Biznesu, dawniej siedziba oddziału Narodowego Banku Polskiego (1947-2003). Budynek powstał w latach 1936-1938 według projektu Gregora Rosenbauera jako siedziba oddziału Pommerscher Bank, elewacje zdobią płaskorzeźby Kurta Schwerdtfegera[10];
  • ul. Zwycięstwa 44 – Dom Handlowy "Saturn" wybudowany w latach 1961-1965, oddany do użytku 28 września 1965 posiada rzadko spotykaną konstrukcję dachu podwieszonego na linach[11]
  • ul. Zwycięstwa 105Centrum Kultury 105, kino "Kryterium" oraz biuro koncerowe Filharmonii Koszalińskiej i jej pierwsza siedziba. W 1976 powstał w tym budynku Miejski Ośrodek Kultury[12];
  • ul. Zwycięstwa 113Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna filia w Koszalinie, w latach 1994-2011 mieściła się tu Bałtycka Wyższa Szkoła Humanistyczna w Koszalinie;
  • ul. Zwycięstwa 137-139 – biurowiec Union Tower, wybudowany w pierwszej połowie lat 70. XX wieku dla Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych (zwyczajowo nazywany "Związkowcem"), w momencie budowy był najwyższym budynkiem w Koszalinie[13];
  • ul. Zwycięstwa 202a – kościół parafii św. Marcina;
  • ul. Zwycięstwa 204-206 – zabudowania koszar rozformowanej 8 Dywizji Obrony Wybrzeża;
  • ul. Zwycięstwa 248 – kościół parafii św. Wojciecha;
  • ul. Zwycięstwa 278 – zabudowania Wytwórni Aparatury Mleczarskiej[14]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]