Ulica Zwycięstwa w Koszalinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
POL Koszalin flag.svg Koszalin
ulica
Zwycięstwa
Długość: 9,1 km
XIX-wieczna zabudowa ulicy
XIX-wieczna zabudowa ulicy
Przebieg
Ikona wiad kolejowy.svg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Kolejowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Armii Krajowej/ul. Krakusa i Wandy
Ikona ulica z lewej.svg ul. Okrzei
Ikona ulica z prawej.svg ul. Dzieci Wrześnieńskich
Ikona ulica z prawej.svg ul. Połtawska
Ikona ulica z prawej.svg ul. Domina
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Młyńska/ul. 1 Maja
Ikona ulica z lewej.svg ul. Mickiewicza
Ikona ulica z lewej.svg ul. Grodzka
Ikona ulica most.svg Dzierżęcinka
Ikona ulica z lewej.svg ul. Piastowska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Jedności
Ikona ulica z lewej.svg ul. Piłsudskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. rotmistrza Witolda Pileckiego/ul. Janka Stawińskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. Wojska Polskiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. Matejki
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Waryńskiego/ul. Grottgera
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Hołdu Pruskiego/ul. Chełmońskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. Staffa
Ikona ulica z lewej.svg ul. Moniuszki
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Traugutta/ul. 4 Marca
Ikona ulica z lewej.svg ul. Ogińskiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. Kochanowskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. Bema
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Zielona
Ikona ulica z prawej.svg ul. Morelowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Artylerzystów/św. Wojciecha
Ikona ulica z prawej.svg ul. Topolowa
Ikona ulica z prawej.svg ul. Dębowa
Ikona ulica z lewej.svg ul. Czwartaków
Ikona ulica z lewej.svg ul. Jaśminowa
Ikona ulica z lewej.svg ul. Zdobywców Wału Pomorskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. Bartłomieja
Ikona ulica z prawej.svg ul. Lubiatowska
Ikona ulica.svg Znak d43.svg
Ikona ulica z lewej.svg ul. Grabowa
Położenie na mapie Koszalina
Mapa lokalizacyjna Koszalina
ulica  Zwycięstwa
ulica Zwycięstwa
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
ulica  Zwycięstwa
ulica Zwycięstwa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica  Zwycięstwa
ulica Zwycięstwa
54,188133°N 16,235758°E/54,188133 16,235758

Ulica Zwycięstwa – najdłuższa[1] ulica Koszalina, tworząca razem z ulicą Szczecińską oś komunikacyjną wschód-zachód. Od skrzyżowania z ulicami 4 Marca i R. Traugutta do wschodnich granic miasta jest częścią drogę wojewódzką nr 206, która wyprowadza ruch w stronę południowo-wschodnią, do Polanowa. Przy ulicy znajduje się Rynek Staromiejski z siedzibą urzędu miasta.

Historia[edytuj]

Droga w miejscu dzisiejszej ulicy Zwycięstwa istniała prawdopodobnie jeszcze przed lokacją miasta, jednak dopiero w jej wyniku uzyskała ona swój obecny przebieg. Zachodni odcinek ulicy, wiodący od rynku miejskiego do Bramy Nowej, nosił nazwę Neutorstrasse[2] (Nowobramna), zaś wschodni, od rynku do Bramy Górnej, Bergstrasse (Górska)[3]. Od połowy XIX w. ulica Nowobramna była stopniowo wydłużana w kierunku zachodnim , a Górska - wschodnim. Na początku lat 30. XX wieku ul. Nowobramna sięgała przejazdu kolejowego na zachodzie, zaś ul. Górska kończyła swój bieg na skrzyżowaniu z ul. Gdańską (Danziger Strasse, dziś ul. Piłsudskiego) na wschodzie. Dalszy odcinek nosił nazwę Rogzower Allee i prowadził do granicy miasta (dalej drogę nazywano Pollnower Chaussee).[4]. W 1939 r. reprezentacyjny odcinek ul. Górskiej pomiędzy Bramą Górną a ul. Gdańską przemianowano na Adolf-Hitler-Strasse[5].

Kamienica przy ul. Zwycięstwa 125 (siedziba konserwatora zabytków)

Po włączeniu miasta do Polski w 1945 r. przystąpiono do polonizacji koszalińskich ulic. Zaplanowano wówczas nazwanie dawnej Bergstrasse imieniem marszałka Polski i ZSRR Konstantego Rokossowskiego[1], ale ostatecznie przyjęto propozycję pierwszego starosty koszalińskiego, Edmunda Dobrzyckiego, który zaproponował nazwę "Zwycięstwa"[1]. Tą jednolitą nazwę otrzymały oddzielne dotąd ulice Nowobramna i Górska. Gdy 4 lutego 1954 r. włączono do Koszalina Rokosowo, przyłączono do ulicy Zwycięstwa dotychczasową główną ulicę Rokosowa, będącą jej bezpośrednim przedłużeniem[1]. Ostatnie przedłużenie ulicy miało miejsce 1 stycznia 1989 r. po włączeniu do miasta Lubiatowa[1].

Zabudowa[edytuj]

Budynki u zbiegu ul. Zwycięstwa i Kazimierza Wielkiego

Zabudowa ulicy jest zróżnicowana. Na odcinku od ulicy Krakusa i Wandy po parzystej stronie w kierunku wschodnim znajduje się kwartał zabudowy pochodzącej z końca XIX wieku. Zabudowa strony niepatrzystej została w latach 1973-1975 rozebrana w związku z przygotowaniami do uroczystości dożynek ogólnokrajowych i przeprowadzoną rozbudową ulicy.

W części staromiejskiej dominują budynki z lat 50. XX wieku, które zastąpiły kamienice zburzone podczas ofensywy radzieckiej w 1945 r.[6]. Na wschód od Rynku Staromiejskiego ulica jest jednojezdniowa, przecina Park Książąt Pomorskich oraz wybudowane w XIX wieku dawne Przedmieście Fryderyka Wilhelma.

W dalszej części ulicy, aż do Lubiatowa trzon zabudowy stanowią bloki mieszkalne. Od skrzyżowania z ul. Zieloną pojawia się zabudowa jednorodzinna. Ostatnia część ulicy jest praktycznie niezabudowana[7].

Ważne budynki i obiekty[edytuj]

  • ul. Zwycięstwa 1 - dworzec autobusowy
  • ul. Zwycięstwa 20 - hotel Arka (Ogólnokrajowa Spółdzielnia Turystyczna Gromada), wybudowany w 1960 jako Hotel "Jałta";
  • ul. Zwycięstwa 37 - wybudowany w 2003 zespół budynków, który zastąpił pochodzące z końca XIX wielu kamienice, które wybudowane jako siedziba browaru Aschera. W 1922 po znacznej przebudowie zajął je działający od 1821 Bank Miejski (Stadtbank Köslin) oraz filia Stolper Bank AG (Banku Słupskiego)[8]. Odtworzono pięcioosiową elewację frontową ozdobioną na wysokości drugiej kondygnacji pilastrami międzyokiennymi, wyższe kondygnacje zostały oddzielone poziomym fryzem. Okna trzeciej i czwartej kondygnacji zostały ujęte w zamknięte ostrołukowe blendy, budynek wieńczy fryz arkadowy z tympanonem ujętym dwoma bocznymi iglicami[9];
  • ul. Zwycięstwa 42 - budynek Centrum Biznesu, dawniej siedziba oddziału Narodowego Banku Polskiego (1947-2003). Budynek powstał w latach 1936-1938 według projektu Gregora Rosenbauera jako siedziba oddziału Pommerscher Bank, elewacje zdobią płaskorzeźby Kurta Schwerdtfegera[10];
  • ul. Zwycięstwa 44 - Dom Handlowy "Saturn" wybudowany w latach 1961-1965, oddany do użytku 28 września 1965 posiada rzadko spotykaną konstrukcję dachu podwieszonego na linach[11]
  • ul. Zwycięstwa 105 - Centrum Kultury 105, kino "Kryterium" oraz biuro koncerowe Filharmonii Koszalińskiej i jej pierwsza siedziba. W 1976 powstał w tym budynku Miejski Ośrodek Kultury[12];
  • ul. Zwycięstwa 113 - Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna filia w Koszalinie, w latach 1994-2011 mieściła się tu Bałtycka Wyższa Szkoła Humanistyczna w Koszalinie;
  • ul. Zwycięstwa 137-139 - biurowiec Union Tower, wybudowany w pierwszej połowie lat 70-tych XX wieku dla Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych (zwyczajowo nazywany "Związkowcem"), w momencie budowy był najwyższym budynkiem w Koszalinie[13];
  • ul. Zwycięstwa 202a - kościół parafii św. Marcina;
  • ul. Zwycięstwa 204-206 - zabudowania koszar rozformowanej 8 Dywizji Obrony Wybrzeża;
  • ul. Zwycięstwa 248 - kościół parafii św. Wojciecha;
  • ul. Zwycięstwa 278 - zabudowania Wytwórni Aparatury Mleczarskiej[14]

Przypisy