Valašské muzeum v přírodě

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Valašské muzeum v přírodě
ilustracja
Państwo  Czechy
Miejscowość Rožnov pod Radhoštěm
Adres Palackého 147,
756 61 Rožnov pod Radhoštěm
Data założenia 1925
Położenie na mapie kraju zlińskiego
Mapa lokalizacyjna kraju zlińskiego
Valašské muzeum v přírodě
Valašské muzeum v přírodě
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Valašské muzeum v přírodě
Valašské muzeum v přírodě
Ziemia49°27′40,02″N 18°08′53,87″E/49,461117 18,148297
Strona internetowa muzeum

Valašské muzeum v příroděskansen na Morawskiej Wołoszczyźnie znajdujący się w mieście Rožnov pod Radhoštěm, w kraju zlińskim w Czechach. Obiekt założyli w 1925 roku bracia Alois i Bohumír Jaroňkové. To drugi najstarszy[1] i zarazem największy skansen w Czechach. Poświęcony jest materialnej kulturze wołoskiej[2]. W 1995 skansen został wpisany na listę narodowych zabytków kultury Republiki Czeskiej[3].

Muzeum składa się z trzech niezależnych części.

Drewniane miasteczko[edytuj]

Drewniane miasteczko (czes. Dřevěné městečko) to najstarsza część skansenu, powstała w 1925 roku dzięki Bohumírowi Jaroňkovi, gdy przeniesiono tu z Rožnova pod Radhoštěm XVIII-wieczny ratusz z rynku i parę innych budynków[2]. Z czasem uzupełniono kompleks o kolejne budynki. Przedstawiono sposób życia w małym miasteczku w okresie od połowy XIX wieku do pierwszej ćwierci XX wieku. W sezonie, w każdy weekend, odbywają się tu spotkania folklorystyczne i pokazy rzemieślnicze[4]. Drewniane miasteczko jest również gospodarzem wielu międzynarodowych festiwali folklorystycznych i licznych imprez kulturalnych. Zwiedzanie z przewodnikiem trwa 45 minut, można je także zwiedzać indywidualnie[5]. Wśród obiektów znajduje się także tradycyjna gospoda („Na posledním groši”), w której znajduje się restauracja z typowo czeskimi potrawami i piwem[2].

Wołoska wioska[edytuj]

Wołoska wioska (czes. Valašská dědina) - pierwsze budynki pojawiły się tu w 1962 roku, a całość została udostępniona do zwiedzania w 1972[4]. To największa część skansenu, zdecydowanie swą powierzchnią przerastając dwie pozostałe części. Udało się tu utworzyć typową wołoską wieś z ponad 70 obiektami, w tym szkołą, kuźnią, młynem, wiatrakiem, warsztatem kowala i zagrodami. Ze zbocza, na którym posadowiono skansenową wioskę, roztaczają się widoki na okolicę[2]. Wnętrza domów mieszkalnych prezentują okres połowy XIX wieku. Zabudowa gospodarcza jest wzbogacona o tradycyjną hodowlę owiec rasy wołoskiej, bydła rogatego i drobiu oraz o uprawę lokalnych odmian drzew owocowych czy poletka z tradycyjnymi uprawami rolnymi[6].

Charakterystyczną cechą gospodarki na Morawskiej Wołoszczyźnie było wykorzystywanie nieużytków do sezonowego wypasu mniejszego bydła (owiec i kóz) – tzw. gospodarka szałaśnicza. W „Wołoskiej wiosce” możemy wyróżnić trzy typy gospodarki szałaśniczej: 1 - koliba z Černé hory (Czarnej Góry) koło Radhoště (Radhoszcza), 2 - bacówka z Karolinky - Rákošového, 3 - koliba na płozach. Ten ostatni typ, a więc koliba na płozach pochodzi z południowej części Morawskiej Wołoszczyzny, z gminy Nedašov, leżącej u stóp Białych Karpat. Przewożona była (również w ciągu lata) z miejsca na miejsce, w zależności od tego, na którym obszarze stała koszara (zagroda) z owcami[6].

W „Wołoskiej wiosce” cyklicznie odbywają się wydarzenia kulturalne, będące częścią wołoskiego roku: programy rzemieślnicze, obrzędowe, ożywiające stare technologie lub programy tematyczne dla szkół[6].

Młynarska dolina[edytuj]

Młynarska dolina (czes. Mlýnská dolina) - to najnowsza część skansenu otwarta w 1982. Możliwa do zwiedzania wyłącznie z przewodnikiem (czas zwiedzania - 1 godzina). Znajduje się tu kilka obiektów, które związane są z techniką i wykorzystaniem wody[2]: młyn wodny z zabudowaniami gospodarskimi, folusz do produkcji sukna, piła do cięcia desek, olejarnia, kuźnia, kuźnia z młotem wodnym, wozownia, zabudowania mieszkalne robotnika leśnego i interaktywny obiekt tzw. „żywy dom"[7].

Olejarnia z Brumowa jest przykładem wykorzystywania sił ludzkich do uzyskania potrzebnego oleju z pestek i nasion, zaś kuźnia z miejscowości Horní Lideč dokumentuje pracę rzemieślników, pracujących z żelazem. Najważniejszym obiektem jest rekonstrukcja kuźni z młotem z Ostrawicy, napędzanej kołem wodnym, której młot i piec pracują dzięki rwącemu nurtowi wody. Układ czynnej kuźni uzupełniają: obiekt wozowni z Ostrawicy ze stałą ekspozycją „Środki transportu na Wołoszczyźnie” i proste zabudowania mieszkalne robotnika leśnego z Trojanowic. Całą kompozycję dopełnia mała dzwonnica z bali drewnianych pochodząca z Dolnej Beczwy. Częścią muzeum jest też rekonstrukcja tzw. „żywego domu" służącego prowadzeniu prezentacji i lekcji w autentycznej scenerii. Zadaniem Młynarskiej doliny jest prezentowanie prawdziwych zabudowań wraz z ich działającym wyposażeniem tak, aby zwiedzający mogli obserwować: spilśnianie sukna, mielenie zboża, piłowanie desek, tłoczenie oleju, oczyszczanie surowego żelaza, a następnie wyrabianie narzędzi żelaznych[7].

Przypisy

  1. Skanzeny w ČR
  2. a b c d e Morawy północne. W: Sławomir Adamczak, Katarzyna Firlej-Adamczak: Czechy. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2013, s. 404, seria: Praktyczny przewodnik. ISBN 978-83-7642-140-7.
  3. Národní památkový ústav: Valašské muzeum v přírodě (Rožnov pod Radhoštěm) (cz.). W: Národní kulturní památky České republiky [on-line]. Nemovité památky. [dostęp 2015-04-07].
  4. a b Skanzen Rožnov pod Radhoštěm - valašské muzeum v přírodě (cz.). www.kudyznudy.cz. [dostęp 2015-04-07].
  5. Dřevěné městečko (cz.). www.vmp.cz. [dostęp 2015-04-07].
  6. a b c Valašská dědina (cz.). www.vmp.cz. [dostęp 2015-04-07].
  7. a b Mlýnská dolina (cz.). www.vmp.cz. [dostęp 2015-04-07].