Vespa velutina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Vespa velutina
Lepeletier, 1836
V. v. nigrithorax – widok z góry i do spodu
V. v. nigrithorax – widok z góry i do spodu
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada uskrzydlone
Rząd błonkoskrzydłe
Rodzina osowate
Podrodzina Vespinae
Rodzaj Vespa
Gatunek Vespa velutina
Synonimy
  • Vespa auraria Smith, 1852
  • Vespa fruhstorferi Stadelmann, 1894
  • Vespa flavitarsus Sonan, 1929
  • Vespa crabro var. immaculata Morawitz, 1889
  • Vespa immaculata Morawitz, 1889

Vespa velutinagatunek błonkówki z rodziny osowatych.

Gatunek inwazyjny. Występuje naturalnie w Chinach, północnych Indiach i Azji Południowo-Wschodniej[1][2]. Na początku I dekady XXI wieku zawleczono go do Korei Południowej, gdzie szybko zaczął się rozprzestrzeniać[2]. W 2005 podgatunek V. v. nigrithorax po raz pierwszy wykryto we Francji, w departamencie Lot i Garonna. Przypuszcza się, że dotarł do tego kraju przed 2004 rokiem z południowych Chin wraz z transportem ceramiki do portu w Bordeaux. Od tego czasu owad ten rozprzestrzenia się w Europie Zachodniej. W 2010 potwierdzono jego rozmnażanie w Hiszpanii, a w 2011 w Belgii[1][2]. Z 2011 pochodzą też pierwsze dane z Portugalii[3]. Do 2014 dotarł do Włoch[2]. Z 2016 pochodzą pierwsze dane o jego występowaniu na Wyspach Normandzkich i izolowanych stanowiskach w Wielkiej Brytanii (hrabstwa Gloucestershire i Somerset)[1]. W 2012 po raz pierwszy znaleziony został na japońskiej Cuszimie, gdzie również utworzył populację[2]

Wbrew doniesieniom medialnym, dane naukowe z Europy dowodzą, że owad ten nie wykazuje w stosunku do człowieka agresji większej niż szerszeń europejski (obrona gniazda w promieniu około 5 m), a efekty jego użądlenia są identyczne jak w przypadku gatunków rodzimych[4].

Robotnice osiągają 20 mm, trutnie do 24 mm, królowa dorasta do 30 mm.

Taksonomia[edytuj]

Gatunek ten opisany został po raz pierwszy przez Amédée Lepeletiera w 1836 roku. W jego obrębie wyróżnia się 12 form barwnych, które tradycyjnie uznawane są za podgatunki. W 1997 Carpenter i Kojima zsynonimizowali je jednak z formą typową[5]. W 1991 Archer wyniósł V. v. auraria i V. v. pruthi do rang osobnych gatunków[6], ale taka klasyfikacja została odrzucona po badaniach molekularnych Perrarda i innych z 2012[7] oraz wykryciu w północnym Wietnamie form przejściowych pomiędzy V. v. auraria i V. v. nigrithorax[8].

Znany zasięg rodzimy poszczególnych podgatunków
Vespa velutina nigrithoraxTuluza

Do tradycyjnie wyróżnianych podgatunków należą[9][10]:

Przypisy

  1. a b c Marc Botham, David Hubble, Helen Roy: Asian Hornet, (Vespa velutina). GB Non-native species secretariat, 21 września 2016. [dostęp 2017-05-10].
  2. a b c d e Takatoshi Ueno. Establishment of the Invasive Hornet Vespa velutina (Hymenoptera: Vespidae) in Japan. „International Journal of Chemical, Environmental & Biological Sciences”. 2 (4), 2014. ISSN 2320–4087. 
  3. José Manuel Grosso-Silva, Miguel Maia. Vespa velutina Lepeletier, 1836 (Hymenoptera, Vespidae), new species for Portugal. „Arquivos Entomolóxicos”. 6, s. 53-54, 2012. ISSN 1989-6581. 
  4. Luc de Haro, Magali Labadie, Pierre Chanseau, Claudine Cabot, Ingrid Blanc-Brisset, Françoise Penouil. Medical consequences of the Asian black hornet (Vespa velutina) invasion in Southwestern France. „Toxicon”. 55, s. 650–652, 2010. 
  5. J.M. Carpenter, J. Kojima. Checklist of the species in the subfamily Vespinae (Insecta: Hymenoptera: Vespidae). „Natural History Bulletin of Ibaraki University”. 1, s. 51-92, 1997. 
  6. M.E. Archer. The number of species that can be recognized within the genus Vespa (Hym., Vespinae). „Entomologist's Monthly Magazine”. 127, s. 161–164, 1991. 
  7. A. Perrard: Systematics & geometric morphometrics: Evolution of the wing venation in the genus Vespa (Hymenoptera: Vespidae). Paris, France: Museum National d'Histoire Naturelle, 2012.
  8. Lien T.P. Nguyen, Fuki Saito, Jun-ichi Kojima, James M. Carpenter. Vespidae of Viet Nam (Insecta: Hymenoptera). 2. Taxonomic notes on Vespinae. „Zoological Science”. 23 (1), s. 95-104, 2006. 
  9. M.E. Archer: Vespine wasps of the world: behaviour, ecology and taxonomy of the Vespinae. UK: Siri Scientific Press, 2012.
  10. Vespa velutina. W: Encyklopedia of Life [on-line]. [dostęp 2017-05-10].