Władysław Turowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Józef Marian Turowicz
Tur
Generał Brygady
Data i miejsce urodzenia 23 kwietnia 1908
Zubir Syberia
Data i miejsce śmierci 8 stycznia 1980
Pakistan Karaczi Pakistan

Władysław Turowicz (ur. 23 kwietnia 1908 w Zubirze, Syberia, zm. 8 stycznia 1980 w Karaczi, Pakistan) – Polak, generał Pakistańskich Sił Powietrznych (ang. Pakistan Air Force), współtwórca PAF.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Od najmłodszych lat zafascynowany lotnictwem, ukończył Wydział Lotnictwa Inżynieryjnego na Politechnice Warszawskiej. Kiedy rozpoczęła się wojna, był rezerwistą polskiego lotnictwa. W czasie wojny służył w brytyjskim lotnictwie jako inspektor techniczny, organizując i testując samoloty oraz dokonywał ocen po wypadkach samolotowych jako „Crash Inspector”.

Nie mógł być pilotem ze względu na słaby wzrok. Po zakończeniu II wojny światowej, kiedy sytuacja polityczna w Polsce nie zapowiadała się obiecująco dla polskich żołnierzy walczących w Anglii, z zadowoleniem przyjął propozycję wyjazdu do Pakistanu. Władysław Turowicz mający doświadczenie w organizowaniu i wyposażeniu sił powietrznych, które nabył w Anglii (Farnborough), wraz z grupą 30 polskich wyższych oficerów lotnictwa i techników przybył do Karaczi (pod koniec 1948 roku). Jego zadaniem było zorganizowanie i szkolenie sił powietrznych Pakistanu. Trzyletni kontrakt z Pakistańskimi Siłami Powietrznymi przekształcił się w stałą i pełną awansów przez 18 lat pracę. Początkowo prowadził szkolenie techniczne w bazie lotniczej wraz z częścią polskich specjalistów w sekcji technicznej w Karaczi. Później zostali przeniesieni i zakwaterowani w Peszawarze.

W 1952 roku w randze porucznika objął stanowisko dowódcy bazy Pakistańskich Sił Powietrznych w Chaklala. Żona, Zofia Turowicz początkowo pracowała również w Pakistańskich Siłach Powietrznych (PAF) jako instruktorka szybowcowa, później podjęła pracę jako nauczycielka przedmiotów ścisłych w Szkole Amerykańskiej w Karaczi.

W 1959 roku Władysław Turowicz awansował do stopnia Air Wing Captain (pułkownika). W 1960 roku objął stanowisko zastępcy dowódcy Sztabu Sił Powietrznych do spraw szkolenia (Assistent Chief of Air Staff). W 1965 roku uruchomił produkcję części zapasowych do samolotów. Został skierowany do pracy w renomowanym i prestiżowym Space & Upper Atmosphere Research Committee (SUPARCO), odpowiadającym za przygotowanie programu rakietowego i kosmicznego (satelity) oraz pakistańskich astronautów. Współpracował blisko z Abdusem Salamem, pakistański fizykiem teoretycznym, późniejszym noblistą. W Stanach Zjednoczonych przekonał kierownictwo NASA do szkolenia pakistańskich specjalistów rakietowych. Przy współpracy z Amerykanami stworzył projekt rakiet balistycznych krótkiego i średniego zasięgu. Brał również udział w rozwoju pakistańskiego programu nuklearnego[1] i orbitalnych lotów bezzałogowych.

Promował też walkę z narkotykami[2]. Przeszedł na emeryturę w 1967 roku ze stanowiska zastępcy dowódcy Sztabu Sił Powietrznych do spraw szkolenia (Assistant Chief of Air Staff) w randze Air Commodore (generała). Na emeryturze pracował jeszcze jako dyrektor naczelny SUPARCO. Stworzył przy nim szkołę kształcącą inżynierów astronautyki.

Za wkład w rozwój pakistańskiego lotnictwa i programu międzykontynentalnych pocisków balistycznych[1] otrzymał wiele odznaczeń, m.in. ordery: Sitara-i-Pakistan (Gwiazdę Pakistanu), Tamgha-i-Pakistan (Medal Pakistanu), Sitara-i-Khidmat (Gwiazdę służby cywilnej).

Późniejsze lata Turowicza upłynęły w cieniu bólu i niepełnosprawności spowodowanej urazem kręgosłupa, spowodowanym prawdopodobnie przez wypadek motocyklowy jeszcze w czasie studiów[2]. Zofia Turowicz przestała pracować w 1970, aby zająć się obłożnie chorym mężem[3].

Władysław Turowicz zmarł wskutek wypadku samochodowego, w którym ucierpiał także jego kierowca, 8 stycznia 1980 roku. Został pochowany na cmentarzu chrześcijańskim w Karaczi. 14 sierpnia 2006 roku (w dniu Święta Niepodległości Pakistanu oraz w przeddzień Dnia Wojska Polskiego) został odsłonięty pomnik generała Władysława Turowicza w Karaczi upamiętniający jego zasługi dla PAF. Inny pomnik stoi w SUPARCO w Lahore.

Czworo dzieci państwa Turowiczów otrzymało solidne wykształcenie w szkołach w Karaczi i Wielkiej Brytanii. Syn jest naukowcem w SUPARCO.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Mateusz Biskup: Z RAF do RPAF – polscy lotnicy na niebie Pakistanu. Blog Biszopa, 16.11.2010. [dostęp 2015-08-17].
  2. 2,0 2,1 Ishrat Hyatt: Documentary on the services of Air Commodore W. Turowicz completed (ang.). The News International, October 25, 2008. [dostęp 2015-08-17].
  3. Ishrat Hyatt: A woman full of spirit and brave heart (ang.). The News International, November 11, 2008. [dostęp 2015-08-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

City Secret – Hello Mr. Władysław Turowicz (ang.). The Karachi Walla, 2011-10-06. [dostęp 2013-02-03].