Włodzimierska Ikona Matki Bożej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Włodzimierska Ikona Matki Bożej
Włodzimierska Ikona Matki Bożej
Miejsca kultu Rosyjski Kościół Prawosławny; Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Data wspomnienia 23 czerwca?/6 lipca
Styl ikona

Włodzimierska Ikona Matki Bożej – jedna z najbardziej czczonych w Rosyjskim Kościele Prawosławnym ikon Matki Bożej.

Historia[edytuj]

Według tradycji ikona została napisana przez Ewangelistę Łukasza na desce ze stołu w Wieczerniku[1]. Jednak według badań historyków sztuki powstała znacznie później, w pierwszej połowie XII w. w Bizancjum[2]. Jej autor jest nieznany[3]. Ikona jest jednym z wizerunków Matki Bożej przywiezionych na Ruś z Bizancjum w okresie, gdy schrystianizowane państwa ruskie nie posiadały jeszcze własnych ośrodków sztuki sakralnej (prawdopodobnie 1131[1]). Tym samym stanowiła ona jeden z wzorców dla pierwszych ruskich twórców ikon[4].

W pierwszych latach po przywiezieniu z Bizancjum ikona była przechowywana w pałacu książęcym w Wyszogrodzie, w 1155 została zaś przewieziona przez księcia Andrzeja I Bogolubskiego do Włodzimierza nad Klaźmą[3]. Tam umieszczono ją w soborze Zaśnięcia Matki Bożej, który spłonął w 1185. Ikona przetrwała jednak pożar[1]. W 1237 w czasie najazdu mongolskiego na Ruś wizerunek został pozbawiony ozdób[1].

W 1395[1] wizerunek znalazł się w soborze Zaśnięcia Matki Bożej w obrębie moskiewskiego Kremla. Mimo kolejnych przenosin (oraz nieruskiego pochodzenia) ikona pozostawała znana i czczona pod nazwą Włodzimierskiej, z czasem zaczęła być postrzegana jako jedna ze szczególnych świętości Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego i opiekunka należących do niego narodów[3]. Przypisywano jej szczególną moc ochrony Rusi przed najeźdźcami[1]. Przed nią dokonywane były koronacje kolejnych carów oraz intronizacje metropolitów, a następnie patriarchów Moskwy i całej Rusi[1].

Wnętrze cerkwi-galerii św. Mikołaja. Włodzimierska Ikona Matki Bożej wystawiona jest po lewej stronie

W 1917 ikona została przeniesiona z Kremla do Galerii Tretiakowskiej, gdzie była przechowywana do 1996[1]. W wymienionym roku trafiła do cerkwi św. Mikołaja na Zamoskworieczju w Moskwie[1]. Świątynia ta pełni funkcje domowej cerkwi przy Galerii Trietiakowskiej – jej wyposażenie liturgiczne składa się z eksponatów galerii, a obiekt pełni równocześnie funkcję wystawienniczą i kultową[5].

Włodzimierska Ikona Matki Bożej była wielokrotnie kopiowana[1].

Na terenie Polski obiektem lokalnego kultu jest wariant ikony znajdujący się w cerkwi w Kożanach[6].

25 listopada 2013, podczas spotkania z papieżem Franciszkiem, prezydent Federacji Rosyjskiej Władimir Putin przekazał na jego ręce kopię Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej, po czym zapytał papieża, czy mu się podoba, a następnie przeżegnał się i ją pocałował. Zwierzchnik Kościoła katolickiego również pocałował otrzymaną ikonę[7].

Opis[edytuj]

Z powodu dokonywania na przestrzeni wieków wielokrotnych przeróbek ikony jedynym jej fragmentem, który zachował się w stanie pierwotnym, jest postać Matki Bożej i twarz Dzieciątka Jezus[4]. Ikona reprezentuje typ Eleusa[4]. Maryja, ubrana w czarną szatę z gwiazdami na ramionach i czole, trzyma na prawej ręce Jezusa, który przytula się do jej twarzy, dodatkowo obejmując go lewą ręką. Dzieciątko obejmuje prawą ręką szyję matki i tuli się do niej z charakterystycznym dla malarstwa ikonowego poważnym, niedziecinnym wyrazem twarzy. Maryja jest wpatrzona w przestrzeń, zamyślona, o smutnych oczach przewidujących przyszłe cierpienia syna[4]. Obydwie postacie ukazane zostały na złotym tle[3].

Na tej samej desce, z drugiej strony, znajduje się znacznie młodsza ikona przedstawiająca etimazję, wykonana w XV lub XIX wieku[8].

Kult[edytuj]

Upamiętnienie liturgiczne w Cerkwi prawosławnej przypada 23 czerwca według starego stylu (tj. 6 lipca według nowego stylu)[9].

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j Włodzimierska Ikona Bogurodzicy
  2. W. Molé, Ikona ruska, Warszawa 1956, Wydawnictwo "Sztuka", s. 19
  3. a b c d W. Molé, Ikona ruska, Warszawa 1956, Wydawnictwo "Sztuka", s. 20
  4. Музей-храм Святителя Николая в Толмачах
  5. G. Sosna, A. Troc-Sosna, Święte miejsca i cudowne ikony, Orthdruk, Białystok 2006, s.238-244
  6. PAP: Papież spotkał się z Putinem (ang.). wiadomosci.onet.pl, 25 listopada 2013. [dostęp 2013-11-25].
  7. Our Lady of Vladimir
  8. Kalendarz Prawosławny 2014, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN 1425-2171, ss. 57,119

Bibliografia[edytuj]

  • Nouwen H.: The Icon of the Virgin of Vladimir. Belonging to God. W: Tenże: Behold the Beauty of the Lord. Praying with Icons. Notre Dame, Indiana: Ave Maria Press, 2007, s. 45-63. ISBN 1-59471-136-4.