Wacław Borowy
![]() Wacław Borowy, 1929 r. | |
Data i miejsce urodzenia |
19 maja 1890 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
16 października 1950 |
Zawód, zajęcie |
historyk literatury, krytyk literacki |
Alma Mater | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Wac%C5%82aw_Borowy_gr%C3%B3b.jpg/220px-Wac%C5%82aw_Borowy_gr%C3%B3b.jpg)
Wacław Borowy, ps. Piotr Szary, Titwillow (ur. 19 maja 1890 w Tuszynku k. Łodzi, zm. 16 października 1950 w Warszawie) – polski historyk literatury, krytyk literacki, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Był synem rządcy majątku Teofila i Florentyny ze Świeckich. Ukończył Gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego[1] w Warszawie (1908) i podjął studia polonistyczne i romanistyczne na Uniwersytecie Lwowskim; w 1909 przeniósł się na Uniwersytet Jagielloński, gdzie ukończył polonistykę i anglistykę (1913). Na podstawie pracy Ignacy Chodźko (artyzm i umysłowość) obronił w 1914 doktorat na UJ. W latach 1916–1919 pracował w Bibliotece Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, następnie przez rok w Archiwum Akt Dawnych w Warszawie; był jednocześnie nauczycielem języka polskiego w prywatnych gimnazjach warszawskich, w tym, w latach 1917–1919, w Gimnazjum Jana Zamoyskiego, którego był absolwentem[2], oraz w latach 1916–1918 w Gimnazjum im. Stanisława Staszica w Warszawie[3]. Od 1920 był starszym bibliotekarzem Biblioteki Uniwersyteckiej na UW[4]. W 1928 przeszedł do pracy w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświaty Publicznej, gdzie był referentem w Departamencie Kultury i Sztuki. Lata 1930–1935 spędził w Londynie jako docent Katedry Literatury Polskiej w School of Slavonic and East European Studies.
W 1936 powrócił do Polski i pracy na UW; został dyrektorem Biblioteki Uniwersyteckiej. Od 24 lipca 1938 był jednocześnie profesorem nadzwyczajnym i kierownikiem I Katedry Historii Literatury Polskiej na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego w Warszawie[5]. Podczas okupacji, wraz z innymi specjalistami w dziedzinie kultury, opracował dokument The Nazi Kultur in Poland. W 1946 mianowano go profesorem zwyczajnym. Brał udział w tajnym nauczaniu na uniwersytecie w czasie okupacji niemieckiej; uratował znaczną część księgozbioru Biblioteki po powstaniu warszawskim.
Zajmował się historią literatury polskiego oświecenia, romantyzmu i pozytywizmu. Badał m.in. poezję czasów stanisławowskich. Opracował sylwetki wybitnych twórców, m.in. Gilberta Keitha Chestertona, Ignacego Chodźki, Adolfa Dygasińskiego, Jana Kochanowskiego, Adama Mickiewicza, Leopolda Staffa, Stefana Żeromskiego. Ogłosił pierwsze w Polsce krytyczne studia nad twórczością Thomasa Stearnsa Eliota. Badał związki kulturalne polsko-angielskie. Przygotował do wydania m.in. III część Dziadów Mickiewicza (1920), Elegie i inne pisma literackie i społeczne Żeromskiego (1928), wybór liryki polskiej Od Kochanowskiego do Staffa. Antologia liryki polskiej (1930). Ponadto ogłosił m.in.:
- Echo Szekspira w „Anhellim” (1918)
- Łazienki a „Noc Listopadowa” Wyspiańskiego (1918)
- O wpływach i zależnościach w literaturze (1921)
- Ze studiów nad Fredrą (1921)
- Boy jako tłumacz (1922)
- Odzyskane zbiory rękopisów i grafiki w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie (1925, z Zygmuntem Batowskim)
- Jan Kasprowicz (1926)
- Gilbert Keith Chesterton (1929)
- T.S. Eliot jako krytyk literacki i teoretyk tradycji (1934–1935)
- Wędrówka nowego Parsifala. Poezja T.S. Eliota (1936)
- O poezji polskiej w wieku XVIII (1948)
- O poezji Mickiewicza (1958, 2 tomy)
- O Norwidzie (1960)
- O Żeromskim (1960)
Uczynił z Biblioteki UW nowoczesny i największy naukowy księgozbiór stolicy; przyczynił się do usystematyzowania i skatalogowania zbiorów. W 1922 został członkiem nadzwyczajnym Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (od 1933 członek zwyczajny); zgłosił projekt reorganizacji towarzystwa. Był również członkiem PAU (1932 członek korespondent, 1945 członek czynny). W 1920 był w gronie założycieli Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, pełnił funkcję wiceprezesa Oddziału Warszawskiego. Artykuły literackie Borowego ukazały się w zbiorach Kamienne rękawiczki (1932), Dziś i wczoraj (1934), Studia i rozprawy (1952, 2 tomy). Był laureatem Państwowej Nagrody Literackiej (1937)[6].
Jego prywatny księgozbiór – około 6 tysięcy woluminów – trafił do Zakładu Historii Literatury Polskiej KUL.
Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 233-4-3)[7].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
- Złoty Krzyż Zasługi (15 czerwca 1946)[8]
- Medal Niepodległości (24 maja 1932)[9]
- Złoty Wawrzyn Akademicki (5 listopada 1935)[10]
Nagrody
[edytuj | edytuj kod]- Nagroda Polskiego Towarzystwa Wydawców (1935)
- nagroda Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświaty Publicznej (1937)
- Państwowa Nagroda Literacka (1937)
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]22 lutego 1980 w Warszawie jednej z ulic na terenie obecnej dzielnicy Bemowo zostało nadanie imię Wacława Borowego[11].
16 października 1990 w 40 rocznicę śmierci Wacława Borowego Bibliotece Instytutu Literatury Polskiej na Wydziale Polonistyki UW nadano jego imię[12].
W 2005 nakładem Wydawnictwa „Norbertinum” ukazała się poświęcona mu książka Andrzeja Biernackiego pt. Zatajony artysta. O Wacławie Borowym 1890–1950 (ISBN 978-83-7222-242-8).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Późniejsze nazwy szkoły: od 30.06.1915 do 10.11.1918 Gimnazjum Towarzystwa Szkoły Maurycego hr. Zamoyskiego, od 10.11.1918 Gimnazjum Towarzystwa im. Jana Zamoyskiego (za: Smolna 30. Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego Warszawa: PIW, 1989: 21 i 23).
- ↑ Za: Smolna 30. Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego Warszawa: PIW, 1989. Spis profesorów Gimnazjum na s. 316. W czasie gdy Wacław Borowy był jej uczniem, szkoła nosiła nazwę Gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego.
- ↑ Szkoła im. Stanisława Staszica w Warszawie 1906–1950.
- ↑ Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie 1817–2017. Miscellanea (PDF), WUW, 2017, s. 532, DOI: 10.31338/uw.9788323531760 [dostęp 2023-05-18] (pol.).
- ↑ Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 9, s. 360, 10 września 1938.
- ↑ Wacław Borowy , Zbigniew Sudolski , Korespondencja Wacława Borowego z Ignacym Chrzanowskim, 1912–1938, Zbigniew Sudolski, 1990, s. 54 [dostęp 2021-07-04], Cytat: W 1937 W. Borowy został laureatem Państwowej Nagrody Literackiej , a Polska Akademia Literatury przyznała mu Złoty Wawrzyn (pol.).
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: TEOFIL BOROWY, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-03-10] .
- ↑ M.P. z 1946 r. nr 114, poz. 212 „za wybitne zasługi w dziedzinie Teatru i Sztuki na terenie całego kraju”.
- ↑ M.P. z 1932 r. nr 121, poz. 152 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ M.P. z 1935 r. nr 257, poz. 305 „za wybitną twórczość literacką”.
- ↑ Uchwała nr 60 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 22 lutego 1980 r. w sprawie nadania nazw ulicom, Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, z dnia 29 czerwca 1980 r., nr 8, poz. 6, s. 2.
- ↑ Biblioteka im. Wacława Borowego [online], bilp.uw.edu.pl [dostęp 2020-05-15] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983.
- Szkoła im. Stanisława Staszica w Warszawie 1906–1950. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1988, s. 141, 485. ISBN 83-06-01691-2.
- Smolna 30. Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego Warszawa: PIW, 1989.
- Andrzej Biernacki, Zatajony artysta. O Wacławie Borowym 1890–1950 (Norbertinum 2005, ISBN 978-83-7222-242-8).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Publikacje i rękopisy Wacława Borowego w bibliotece Polona
- Absolwenci XVIII Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Zamoyskiego w Warszawie
- Bibliotekarze warszawscy
- Laureaci Państwowej Nagrody Literackiej (II Rzeczpospolita)
- Ludzie związani z XIV Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica w Warszawie
- Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski
- Odznaczeni Medalem Niepodległości
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)
- Odznaczeni Złotym Wawrzynem Akademickim
- Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
- Polscy historycy literatury
- Polscy krytycy literaccy
- Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945
- Urodzeni w 1890
- Wykładowcy Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego
- Zmarli w 1950
- Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności
- Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego