Wiera Charuża

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wiera Charuża, Wiera Charużaja, pseudonimy „Antolka”, „Wiera”, „Weranika Karczeuskaja”, „Alesia Szypszyna”, „Padpolnik”, „H. S. Korniłowa”, „Polskaja kamsamołka”, biał. Вера Захараўна Харужая (ur. 27 września 1903 w Bobrujsku, zm. w grudniu 1942 w Witebsku) – białoruska działaczka komunistyczna w Polsce i ZSRR, dziennikarka i agitatorka.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Córka carskiego policjanta Zachara. W 1919 ukończyła naukę w mozyrskiej szkole technicznej, po czym pracowała jako nauczycielka na Polesiu. Podczas wojny polsko-bolszewickiej i bezpośrednio po niej brała udział w wojnie partyzanckiej na ziemiach północno-wschodnich II RP. Po powrocie do Białoruskiej SRR działała w Komsomole: stała na czele wydziałów politycznych jego komitetów powiatowych w Mozyrzu i Bobrujsku.

Wstąpiła do Batalionu Komunistycznego i walczyła z oddziałami gen. Stanisława Bułak-Bałachowicza. Od grudnia 1921 członkini Komunistycznej Partii (bolszewików) Białorusi (KP(b)B). W 1923 ukończyła Centralną Szkołę Partyjną w Mińsku, następnie działała w Komitecie Centralnym (KC) Komsomołu Białorusi. Wchodziła w skład redakcji pisma „Малады араты”, współpracowała również z gazetami „Полымя” i „Чырвоная змена”. W 1923 ukończyła naukę w Centralnej Szkole Sowiecko-Partyjnej w Mińsku. W lutym 1924 skierowano ją na wschodnie ziemie polski celem działalności w komunistycznym podziemiu. W czerwcu tego roku objęła funkcję sekretarza KC organizacji młodzieżowej KPZB, weszła również w skład KC KPZB. Brała aktywny udział w wydawaniu gazety „Малады камуніст”.

We wrześniu 1925 została aresztowana przez polskie władze i skazana na osiem lat więzienia – przebywała m.in. w Fordonie. W czasie pobytu w odosobnieniu sporządziła bogatą korespondencję wydaną w latach 30. w Białoruskiej SRR pod tytułem „Лісты на волю”.

W 1932 wyjechała do Związku Radzieckiego, gdzie poświęciła się dalszej pracy na rzecz KPZB: pisała odezwy, artykuły i broszury o charakterze agitacyjnym (m.in. „За Чырвоны Кастрычнік на Заходняй Беларусі”, „Мы – маладая гвардыя рабочых і сялян”, „Увага, школьнікі”). W 1935 wykluczono ją z partii w wyniku donosu męża Stanisława Skulskiego-Mertensa. W sierpniu 1937 została aresztowana przez NKWD i uwięziona w Mińsku. 15 sierpnia 1939 wypuszczona na wolność – pracowała w aparacie KP(b)B w Moskwie. We wrześniu 1942 skierowano ją na wschodnie tereny Białoruskiej SRR, gdzie w listopadzie aresztowali ją Niemcy.

W 1960 uhonorowano ją tytułem Bohatera Związku Radzieckiego. Była poliglotką[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Edwarda Orłowska, Pamiętam jak dziś, Książka i Wiedza, Warszawa 1973, s. 94.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 1, Warszawa 1978.
  • Маракоў Л.У., Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі 1794-1991, T. 2-3, Mińsk 2003.