Wieruszowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wieruszowa
Wieruszowa
Alternatywne nazwy Wierusz
Pierwsza wzmianka 1395 (pieczęć) 1425 (zapis)
Herbowni

Wieruszowa (Wierusz) – herb szlachecki.

Opis herbu[edytuj]

W polu srebrnym Kozieł wspięty rogaty w lewą tarczy obrócony, połową od głowy czarny, i nogi takież przedniej druga połowa szachowana czerwonymi i białymi polami, noga u niego lewa trochę od ziemi podniesiona, na hełmie pięć piór strusich.

Labry: czerwone podbite srebrem.

W innych odmianach tego herbu, labry są czarne podbite srebrem. U Długosza Kozieł jest w polu czerwonym[1].

Najwcześniejsze wzmianki[edytuj]

  • 1395 r. - pieczęć Bernarda Wierusza, sędziego ziemskiego wieluńskiego
  • 1425 r. - zapiska sądowa

Najwcześniejsze źródło heraldyczne wymieniające herb to datowane na lata 1464–1480 Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae polskiego historyka Jana Długosza. Zapisuje on informacje o herbie wśród 71 najstarszych polskich herbów szlacheckich we fragmencie: "Wyeruschowa, que hyrcum cornutum, in medietate una nigrum, in altera scaccatum, in campo albo defert. Genus Almanicum, ortum ex Myschna, in qua viri pacifici, alieni tamen appetitores."[2].

Legenda herbowa[edytuj]

Pierwsze początki tego herbu Rakuszanin Wieluński kraj najechał, Wieruszów złupił, i Klemensa Wierusza, Pana tamtego miejsca pojmał, i więził, działo się to w roku 1442. W roku zaś 1450. według Bielsk. fol. 393. Szlachta Wieluńska mieli potrzebę znaczną u Byczyny, z Janem Gelsem Ślęzakiem, ale porażeni i pobici, Klemens i Jan Wieruszowie i Mikołaj Kempiński trupem legli. W Poznańskiem województwie Wieruszowie według Paprockiego fundowali Eremitorium. Bieniasz Wierusz albo Benedykt sławny rotmistrz pod Grunwaldem. Bielski fol. 297. Tomasz Wierusz rotmistrz pieszej chorągwi pod wojnę Moskiewską, z dziwną wspaniałością serca we wszystkich opałach stawał. Papr. o herb. fol. 417. N. Wieruszowna była za Masłowskim. Klemensa córka, była za Taszyckim, sędzią Krakowskim.

Herbowni[edytuj]

Bielski, Bockiej, Bokij, Cieszęcki, Domejko, Domeyko, Festenberg, Garecki, Górecki, Hackebeyl, Hackenbeyl, Kempiński, Kempski, Kępiński, Kępski, Kostanecki, Kostaniecki, Kosteniecki, Kowalski, Kowalski de Szmiden, Kwiatkowski, Michałowski, Niemojewski, Niemojowski, Ostelecki, Pakisz, Sałecki, Stlecki, Stolecki, Stolica, Stongorzewski, Walchnowski, Walichnowski, Walknowski, Walknowski Wierusz, Wierusz[3], a także Galewski[4].

Lista sporządzona została na postawie wiarygodnych źródeł, zwłaszcza klasycznych i współczesnych herbarzy. Należy jednak zwrócić uwagę na częste zjawisko przypisywania rodom szlacheckim niewłaściwych herbów, szczególnie nasilone w czasie legitymacji szlachectwa przed zaborczymi heroldiami, co zostało następnie utrwalone w wydawanych kolejno herbarzach. Identyczność nazwiska nie musi oznaczać przynależności do danego rodu herbowego. Przynależność taką mogą bezspornie ustalić wyłącznie badania genealogiczne.

Znani herbowni[edytuj]

Przypisy

  1. Andrzej Kulikowski: Wielki herbarz rodów polskich. Warszawa: Świat Książki, 2005, s. 314-315. ISBN 83-7391-523-0.
  2. Celichowski 1885 ↓.
  3. Genealogia dynastyczna Ryszard Jurzak
  4. Andrzej Kulikowski: Wielki herbarz rodów polskich. Warszawa: Świat Książki, 2005, s. 356. ISBN 83-7391-523-0.

Bibliografia[edytuj]

  • Zygmunt Celichowski: Jan Długosz, "Insignia seu clenodia regis et regni Poloniae.Z kodeksu kórnickiego.". Poznań: Zygmunt Celichowski, 1885.