William Bruce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy duchownego. Zobacz też: William Speirs Bruce – szkocki polarnik.

William Bruce (ur. ok. 1560 w Stanstill, w hrabstwie Caithness, zm. po 1613) – szkocki duchowny, żołnierz, dyplomata, profesor Akademii Zamojskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Z nieznanych powodów wcześnie opuścił Szkocję. Udał się do Francji, gdzie rozpoczął studia prawnicze. Tytuł doktora praw uzyskał w 1586 roku na uniwersytecie w Cahors. Dwa lata później został wykładowcą prawa rzymskiego w Tuluzie.

Około roku 1590 wyjechał do Rzymu, gdzie przebywał do 1592 roku, piastując nieznane stanowisko w kurii papieskiej. Z Rzymu udał się do Niemiec, gdzie w Würzburgu uzyskał katedrę prawa rzymskiego na miejscowym uniwersytecie. Zajmował ją do 1594 roku. Zetknął się tam ze studentami z Polski.

Następnie udał się na Słowację, gdzie zaciągnął się do walki z Turkami. Następnie wyjechał do Rzeczypospolitej, gdzie jego opiekunem został Mikołaj Komorowski. W dwa lata po przybyciu do Rzeczypospolitej William Bruce otrzymał zaproszenie od Jana Zamoyskiego na katedrę prawa rzymskiego w nowo założonej Akademii Zamojskiej. W roku 1600 został wysłany przez Zamoyskiego do Anglii w celu uzyskania schronienia dla Zygmunta Batorego. Po powrocie wziął udział w wyprawie inflanckiej Jana Zamoyskiego, dowodząc nawet oddziałem jazdy.

W 1602 roku ponownie opuścił Polskę i udał się do Szkocji. Z ramienia Stuartów był tam negocjatorem w pertraktacjach szkocko-angielskich o unię. W 1603 roku na polecenie Jakuba I udał się do Rzeczypospolitej z misją dyplomatyczną. Następnie był doradcą posła polskiego na dworze angielskim, Stanisława Cikowskiego. Później był agentem handlowym Anglii w Elblągu. Dalsze losy nie są znane – ostatni akt jego działalności został zanotowany w 1613 roku.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

William Bruce opracował plan ogólnoeuropejski ligi antytureckiej Ad principes populumque Christianum de bello adversus Turcos gerendo. Dzieło zostało wydrukowane przez jedną z krakowskich oficyn wydawniczych. W tej broszurze wskazywał na możliwość pokonania Turków poprzez zbiorową akcję państw europejskich z Rzecząpospolitą na czele. W Zamościu wydał De Tartaris diairum dotyczące organizacji państwa i stosunków w Chanacie Krymskim. Największym dziełem Bruce’a jest – A Relation of the State of Polonia and the Provinces United with that Crowne, Anno 1598.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Kot, William Bruce, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 3-4.
  • Edward Alfred Mierzwa, Angielska relacja o Polsce z roku 1598, „Annales UMCS”, Sectio F, 17, 1962, s. 87-118.
  • Edward Alfred Mierzwa, William Bruce, profesor Akademii Zamoyskiej i agent handlowy The Eastland Company, [w:] W kręgu Akademickiego Zamościa. Materiały z międzynarodowej konferencji na temat Akademia Zamojska na tle praktyki edukacyjnej (koniec XVI – koniec XVIII wieku), red. nauk. i przedm. Henryk Gmiterek, Lublin 1996, s. 207-233.
  • Henryk Zins, Polska w oczach Anglików XIV-XVI w., wyd. 2 popr., Lublin 2002.
  • Michał Kozłowski, Szkot na dworze Zamoyskiego [1]