Woke

Marcia Fudge z t-shirtem (2018) z napisem Stay woke, vote (pol. „bądź czujny, głosuj”)

Woke (wymowa: [ˈwoʊk]) – wieloznaczny termin społeczno-polityczny.

Znaczenia

• pierwotnie, w latach 30. XX wieku, słowo woke występowało głównie w afroamerykańskiej odmianie języka angielskiego. Oznaczało wtedy „przebudzoną” świadomość rasizmu i społecznej niesprawiedliwości;
• w 2014 roku zastrzelono 18-letniego Afroamerykanina Michaela Browna. Poskutkowało to protestami, a w nich słowo woke stało się powszechne, m.in. w szeregach ruchu Black Lives Matter (BLM). Hasło stay woke stało się ostrzeżeniem przed atakami policji i, bardziej ogólnie, wezwaniem do bardziej wyczulonej i zdecydowanej reakcji na systemową dyskryminację;
• z czasem słowo woke oderwano od pierwotnego znaczenia. Wyraz ten bywa wykorzystywany politycznie, w dyskursie o radykalnej lewicy i – podobnie jak wyrażenia: poprawność polityczna, cancel culture i wojownik sprawiedliwości społecznej – bywa ono używane w negatywnym i często sarkastycznym brzmieniu wymierzonym w skrajną lewicę, a także stosowane do krytyki nadwrażliwego, przesadzonego, agresywnego, jak również czysto performatywnego postępowania w obszarze walki z dyskryminacją.

Bibliografia

• JulieJ. McColl JulieJ., Elaine L.E.L. Ritch Elaine L.E.L., JenniferJ. Hamilton JenniferJ., Brand Purpose and ‘Woke’ Branding Campaigns, Elaine L.E.L. Ritch, JulieJ. McColl (red.), Emerald Publishing Limited, 2021, s. 145–154, DOI: 10.1108/978-1-83909-554-220211012, ISBN 978-1-83909-554-2 [dostęp 2023-03-28] .
• CarlC. Rhodes CarlC., Woke capitalism. How corporate morality is sabotaging democracy, Bristol 2021, ISBN 978-1-5292-1169-6, OCLC 1281651652 [dostęp 2023-03-28] .
• Staci M.S.M. Zavattaro Staci M.S.M., DomonicD. Bearfield DomonicD., Weaponization of Wokeness: The Theater of Management and Implications for Public Administration, „Public Administration Review”, 82 (3), 2022, s. 585–593, DOI: 10.1111/puar.13484, ISSN 0033-3352 [dostęp 2023-03-28]  (ang.).