Wykrot (gmina Myszyniec)
53°21′23″N 21°25′34″E/53,356389 21,426111
| wieś | |
.jpg) Wykrot | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2021) | |
| Strefa numeracyjna |
29 |
| Kod pocztowy |
07-430[4] |
| Tablice rejestracyjne |
WOS |
| SIMC |
0515046[5] |
Położenie na mapie gminy Myszyniec  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego  | |
Położenie na mapie powiatu ostrołęckiego  | |
| 53°21′23″N 21°25′34″E/53,356389 21,426111[1]
| |
Wykrot – wieś sołecka[6] w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Myszyniec[5][7], nad rzeką Rozogą[8].
Historia
[edytuj | edytuj kod]W XVII wieku wieś była częścią starostwa ostrołęckiego[8]. W 1660 notowano, że wieś była nowo zasadzona (przez starostę ostrołęckiego Stefana Konstantego Piaseczyńskiego), a poddani byli zwolnieni od czynszów i pańszczyzny od 11 lat. W księgach grodzkich różańskich z lat 1674–1677 notowano osady Wykrot oraz Huta Wykrot należące do parafii Ostrołęka[9].
W 1789 w Wykrocie mieszkało 49 gospodarzy, którzy płacili czynsz staroście ostrołęckiemu[10].
W 1827 istniało tu 20 domów, w których mieszkało 501 osób[11]. W końcu XIX wieku we wsi było 105 domów, w których mieszkało 880 osób. Wieś zajmowała powierzchnię 3152 morgów[8].
W latach 1921–1931 wieś leżała w województwie białostockim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Wach (od 1931 w gminie Myszyniec)[12].
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 wieś zamieszkiwało 810 osób, z czego 806 było wyznania rzymskokatolickiego, a 4 prawosławnego. Jednocześnie wszyscy zadeklarowali polską narodowość. Było tu 146 budynków mieszkalnych[12]. Miejscowość należała do parafii rzymskokatolickiej w Myszyńcu. Podlegała pod sąd grodzki w Myszyńcu i sąd okręgowy w Łomży; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Myszyńcu[13].
W wyniku agresji III Rzeszy na Polskę we wrześniu 1939 Wykrot znalazł się pod okupacją niemiecką i do „wyzwolenia” wszedł w skład Landkreis Scharfenwiese, Regierungsbezirk Zichenau III Rzeszy[14].
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego[potrzebny przypis].
Od 2002 szkoła podstawowa w Wykrocie nosi imię o. Zenona Żebrowskiego. Placówka powstała na początku lat 20. XX wieku i była zlokalizowana w izbach prywatnych domów gospodarzy. W 1973 szkołę przeniesiono do budynku Gromadzkiej Rady Narodowej. Część zajęć odbywała się w drewnianym budynku zakupionym w 1935 przez mieszkańców Wykrotu z Serafina. Nowy murowany budynek szkoły oddano do użytku 1 września 2000. Po reformie oświaty z 1999 w budynku mieściły się: szkoła podstawowa, gimnazjum i oddział przedszkolny, który w latach 1990–2000 funkcjonował w murowanym budynku Domu Katolickiego we wsi[15].
W 1998 we wsi mieszkało 767 osób. W Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań 2002 notowano 776 mieszkańców. W Wykrocie było 213 gospodarstw domowych. W 2009 we wsi było 811 mieszkańców. Z kolei Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011 wykazał 781 osób[16]. Na koniec 2016 w Wykrocie notowano 778 mieszkańców[17]. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021 we wsi mieszkały 724 osoby. W latach 1998–2021 liczba mieszkańców zmalała o 5,6%[16].
W 2017 podano, że Wykrot jest jedną z największych wsi w gminie Myszyniec o powierzchni 2 564,79 ha. Mieszkańcy zajmują się głównie rolnictwem[17]. Nieopodal wsi znajduje się sztuczny zbiornik wodny na Rozodze o powierzchni ok. 50 ha wraz z infrastrukturą znany jako „Kurpiowska Kraina”[18]. We wsi znajdują się: zespół szkół z salą gimnastyczną, remizo-świetlica strażacka, stacja wodociągowa. Działa Ochotnicza Straż Pożarna, Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Wykrot, Kółko Rolnicze „Kurpsie Leśne” oraz Kółko Rolnicze[17].
Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Trójcy Przenajświętszej w Myszyńcu[19]. Po objawieniach maryjnych w Wykrocie na terenie pobliskiej wsi Gadomskie powstało sanktuarium[20].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 152884.
- ↑ Wieś Wykrot w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2024-11-30], liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2024-11-30].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1559 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- ↑ a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
- ↑ Strona gminy, sołectwa
- ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ a b c Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 14, dir.icm.edu.pl, 1895, s. 93 [dostęp 2025-09-11].
- ↑ Marek Niewiadomski, Od lokacji miasta do upadku Rzeczypospolitej (1373–1795), [w:] Jerzy Kijowski, Jan Mironczuk, Janusz Gołota (red.), Dzieje powiatu ostrołęckiego, Ostrołęka: Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe im. Adama Chętnika, 2018, s. 104, 141, ISBN 978-83-62775-35-4 [dostęp 2025-09-11].
- ↑ Nr 2. 1789 Kwiecień 8. Lustracja Starostwa Ostrołęckiego, [w:] Wojciech Łukaszewski (red.), Źródła historyczne do dziejów Kurpiowszczyzny 1789–1956. Wybór materiałów źródłowych, Truskaw: Ochotnicza Straż Pożarna w Żelaznej Rządowej, 2020, s. 57, ISBN 978-83-955342-0-1, OCLC 1236076599 [dostęp 2022-07-27].
- ↑ Tabella miast, wsi, osad, Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowćy Spraw Wewnętrznych i Policyi, t. 2: M–Z, Warszawa 1827, s. 295.
- ↑ a b Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych., t. 5: województwo białostockie, 1924, s. 60.
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, Przemyśl–Warszawa 1933, s. 1919.
- ↑ Karte: Landkreis Lomscha 1. 8. 1944 – Städte und Amtsbezirke [online], www.territorial.de [dostęp 2020-04-22].
- ↑ Zdzisław Zyśk, Dlaczego Brat Zenon Żebrowski – patronem szkoły?, „Episteme”, 48: Brat Zenon Żebrowski – kurpiowski Apostoł Japonii, 2005, s. 201–203.
- ↑ a b Wieś Wykrot (mazowieckie) » mapy, GUS, nieruchomości, regon, kod pocztowy, atrakcje, wypadki drogowe, kierunkowy, edukacja, demografia, tabele, zabytki, statystyki, drogi publiczne, liczba ludności [online], Polska w liczbach [dostęp 2025-09-11].
- ↑ a b c UCHWAŁA NR XX/203/17 RADY MIEJSKIEJ W MYSZYŃCU z dnia 20 lipca 2017 r. w sprawie zatwierdzenia zmian w „Planie Rozwoju Miejscowości Wykrot” [online], 20 lipca 2017, s. 3–8 [dostęp 2025-09-11].
- ↑ Tadeusz Żebrowski, Środowisko geograficzno-przyrodnicze, [w:] Janusz Gołota, Jerzy Kijowski, Jan Mironczuk (red.), Dzieje powiatu ostrołęckiego, Ostrołęka: Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe im. Adama Chętnika, 2018, s. 20, ISBN 978-83-62775-35-4 [dostęp 2025-09-11].
- ↑ Opis parafii na stronie diecezji
- ↑ Piotr Ossowski, Objawienia w Wykrocie. Matka Boska objawiła się Stefanowi Gwieździe. Do sanktuarium w Wykrocie wciąż pielgrzymują wierni. Zdjęcia [online], Tygodnik Ostrołęcki, 28 lipca 2021 [dostęp 2025-09-11].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Wykrot, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 93.
