Xewkija

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Xewkija
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Malta

Samorząd

Xewkija

Populacja (2014)
• liczba ludności


3300

Kod pocztowy

XWK

Położenie na mapie Malty
Mapa konturowa Malty, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Xewkija”
Położenie na mapie Morza Śródziemnego
Mapa konturowa Morza Śródziemnego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Xewkija”
Ziemia36°01′59″N 14°15′30″E/36,033056 14,258333
Strona internetowa

Xewkija (malt. Ix-Xewkija) – jedna z miejscowości, jednostka administracyjna na Malcie, położona w południowej części wyspy Gozo. Populacja wioski w marcu 2014 wynosiła 3300 osób, co dawało jej 4. miejsce po Victorii (6901), Xagħra (4886) oraz Nadur (4509)[1].

Herb Xewkiji to tarcza ze złotym tłem i czerwonym poziomym pasem pomiędzy dwoma cierniami, jednym powyżej i jednym poniżej. Motto Xewkiji to „Nemo me impune lacessit”, czyli „Nikt nie będzie mnie atakował bezkarnie”[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Xewkija, położona między Għajnsielem a stolicą wyspy, Victorią, jest najstarszą wioską na Gozo. W 1667 jej populacja wynosiła 403 mieszkańców w 90 gospodarstwach domowych; była najszybciej rozwijającym się przysiółkiem Victorii. 27 listopada 1678 została pierwszą parafią poza Victorią, utworzoną przez biskupa Miguela de Molinę, zaś jej pierwszym proboszczem został Dun Grezza Farrugia z Valletty. Stała się pierwszym przysiółkiem stolicy podniesionym do rangi wioski (wł. casale, malt. raħal)[2].

Brytyjczycy powoli przekształcili wyspy w kolonię forteczną. Opór Brytyjczyków i Maltańczyków wobec bombardowań Osi podczas II wojny światowej stał się legendą. W latach 1940–1942 w Xewkiji wykopano 18 schronów, i obliczono, że mogą pomieścić całą populację wsi szacowaną w 1942 na 2890 osób. Wioska została bezpośrednio trafiona bombą lotniczą 23 stycznia 1942, ale nikt nie zginął. Dziewięciu mieszkańców Xewkiji zginęło w wyniku działań wroga podczas II wojny światowej; siedmiu podczas współpracy z brytyjską marynarką wojenną i dwaj podczas podróży między Maltą a Gozo[2].

Tytułowa statua św. Jana Chrzciciela

Nazwa wioski pochodzi od maltańskiego słowa „xewk”, co oznacza „osty” lub „ciernie”. Xewkija słynie z kościoła w kształcie rotundy, który jest poświęcony św. Janowi Chrzcicielowi, został zbudowany z miejscowego wapienia globigerynowego przez miejscowych kamieniarzy i rzemieślników. Jest największym kościołem na Gozo, a jego kopuła dominuje nad wioską. Architektem świątyni był Ġużè Damato. Świątynia zastąpiła starszy kościół. Tytułowy posąg św. Jana Chrzciciela wyrzeźbił w drewnie w 1845 Pietro Paolo Azzopardi[3]. Świątynia jest „duchową siedzibą” Rycerzy św. Jana[4][5].

W miejscu obecnego kościoła podobno znajdował się kamień znany jako „Maqgħad ix-Xiħ”. W pobliżu znajduje się niewielki kościół z połowy XVII wieku, znany jako „Madonna tal-Ħniena” (Matka Boża Miłosierdzia). Kaplica, która stała wcześniej na tym miejscu była poświęcona św. Bartłomiejowi. Kiedyś wieża św. Cecylii znajdowała się w granicach Xewkiji. Jest jeszcze jedna wieża z najstarszym zegarem słonecznym w Xewkiji. Pozostałości wieży Tingħi zniknęły w XX wieku. Wieże te pochodzą z 1613. Wieża Gourgion, która została zbudowana w 1690, została zburzona podczas II wojny światowej, aby zrobić miejsce dla tymczasowego pasa startowego[6].

Kopuła kościoła w trakcie budowy

Prawdopodobnie w Xewkiji znaleziono tzw. Kamień Majmuny z arabskim napisem datowanym na 1174. Upamiętnia on śmierć arabskiej dziewczyny o imieniu Maymūnah. Inskrypcja wyrzeźbiona jest w grubej marmurowej płycie, od spodu której znajduje się rzymski symbol. W 1845 kamień został wysłany do Biblioteki Publicznej na Malcie, zaś w 1960 przeniesiony do Muzeum Archeologii Gozo[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Estimated Population by Locality 31st March, 2014 (ang.). Government of Malta, 2014-05-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-21)].
  2. a b c Xewkija History (ang.). Xewkija Local Council. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-02-20)].
  3. Pietro Paulo Azzopardi (ang.). Good Friday Malta. [dostęp 2013-11-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-14)].
  4. XewkijaParish.org (ang.). www.xewkijaparish.org. [dostęp 2017-12-03].
  5. The Maltese Ring - Xewkija Rotunda Church - Sites/Homepages on Maltese servers, made by Maltese or containing something about Malta, Gozo or Commino. www.maltesering.com. [dostęp 2017-12-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-12)].
  6. Joe Azzopardi. The Gourgion Tower - Gone but not Forgotten (Part 2). „Vigilo”, s. 44–47, May 2014. Din l-Art Ħelwa. ISSN 1026-132X (ang.). 
  7. Giovanni Bonello. New Light on Majmuna's Tombstone. „Histories of Malta : Deceptions and Perceptions”. 1, s. 9–12, 2000. Fondazzjoni Patrimonju Malti (ang.). [zarchiwizowane z adresu 2 014-07-17].