Zbiornik Świnna Poręba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zbiornik Świnna Poręba
Zbiornik Świnna Poręba
Państwo  Polska
Rzeka Skawa
Rozpoczęcie budowy 1986
Uruchomiono 2015
Typ zapory ziemna z rdzeniem glinowym
Całkowita pojemność 161 mln m³
Powierzchnia 10,35 km²
Wysokość zapory 50 m
Funkcja przeciwpowodziowa retencyjna hydroenergetyczna rekreacyjna
hodowla ryb
Położenie na mapie Beskidu Żywieckiego, Małego i Makowskiego
Mapa lokalizacyjna Beskidu Żywieckiego, Małego i Makowskiego
Zbiornik Świnna Poręba
Zbiornik Świnna Poręba
Ziemia49°50′05″N 19°31′40″E/49,834722 19,527778
Zapora w marcu 2009

Zbiornik Świnna Poręba – będący w budowie zaporowy zbiornik retencyjny na Skawie. Jego ukończenie planowane jest na rok 2017[1].

Zbiornik powstaje na terenach gmin Mucharz, Stryszów i Zembrzyce. Zapora usytuowana jest na 26,6 km biegu Skawy, powierzchnia zlewni rzeki do przekroju zapory wynosi 802 km².

Historia budowy[edytuj]

Zapora w Świnnej Porębie jest jedną z najdłużej prowadzonych inwestycji hydrotechnicznych. Już w latach pięćdziesiątych XX wieku powstał pierwszy projekt zagospodarowania terenu. Jej budowę rozpoczęto w 1986 roku; w latach 1988–1992 rozebrano linię kolejową WadowiceSkawce, która przebiegała na większości terenów planowanych pod zalanie. Z powodu kłopotów finansowych, związanych z przemianami gospodarczymi po 1989 roku, prace się opóźniały. Harmonogram przyjęty przez sejm w 2005 również nie był realizowany. W związku z kryzysem finansowym budowę zbiornika wstrzymano w roku 2009[2]. W 2010 rząd podjął decyzję o ukończeniu tej inwestycji do roku 2015. Obecnie zalanie zbiornika planowane jest na rok 2017[1].

Nie podjęto jeszcze decyzji o nazwie zbiornika. Pojawiła się propozycja nazwania go Jeziorem Wadowickim, ale swój sprzeciw wyraziły niektóre gminy, na których terenie znajdzie się planowany zbiornik[3]. W 2013 gmina Mucharz przygotowała stronę promocyjną powstającego zbiornika, gdzie używana jest nazwa Jezioro Mucharskie[4].

Według Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie podczas powodzi w 2010 roku, pomimo niedokończonej budowy, w krytycznym dla Małopolski okresie między 16 a 19 maja maksymalne wypełnienie zbiornika Świnna Poręba wynosiło 61 mln m³ wody, maksymalny dopływ 937 m³/s, a maksymalny odpływ ze zbiornika 358 m³/s[5].

W dniu 10 października 2015 roku oficjalnie otwarto wybudowaną zaporę[6]. Inwestycja jednak pozostawała niedokończona i nie było możliwe zalewanie zbiornika. Konieczne było umocnienie osuwisk, wybudowanie nowych dróg omijających zalewany teren, rozbiórka mostu położonego na tym terenie i wysiedlenie ostatniej rodziny zamieszkałej na obszarze przyszłego zalewu[7]. Otwarcie zapory przed ukończeniem inwestycji spotkało się z zarzutami o działanie propagandowe rządu PO-PSL w okresie przedwyborczym.

W dniu 13 maja 2016 roku Sejm uchwalił ustawę o dokończeniu budowy[1]. Inwestycja ma zostać sfinalizowana w 2017 roku. Ustawa zakłada, że w 2016 roku na budowę trafi ponad 46,53 mln zł, a w 2017 roku 6,7 mln zł. Większość pieniędzy zostanie przeznaczona na ustabilizowanie osuwisk – 25,7 mln zł. Przebudowa dróg pochłonie 20,6 mln zł. Pozostałe 6,93 mln zł przeznaczone zostanie m.in. na rozruch zapory, czaszy zbiornika i elektrowni, rozbiórkę dróg asfaltowych oraz doszczelnienie galerii kontrolno-zastrzykowej podczas piętrzenia wody. Pieniądze będą pochodziły z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a dokończenie budowy spocznie na barkach Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie.

We wrześniu 2016 roku sześcioosobowa rodzina, która jako ostatnia mieszkała w Skawcach na dnie przyszłego zbiornika zgodziła się podpisać porozumienie ze Starostwem Powiatowym w Wadowicach na dobrowolne opuszczenie domu, który został w całości przejęty przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie. Zgodnie z nim przeprowadzili się do mieszkania komunalnego, które zapewniła im gmina Mucharz [8].

25 października zamknięto drogę łączącą Mucharz z Zagórzem, jeden z ostatnich elementów pozostałych na dnie przyszłego zbiornika. Rozpoczęto fizyczną likwidację trasy, łącznie z dawnym mostem kolejowym nad Skawą. Jego elementy mają zostać wykorzystane na budowę symbolicznego, pamiątkowego krzyża, który zostanie postawiony w gminie Mucharz. Jego lokalizacji jeszcze nie uzgodniono.  Do końca 2016 roku ma potrwać budowa 2,5 kilometrowego odcinka nowej drogi od Świnnej Poręby przez Gołębiówkę, Brańkówkę i Zagórze, która ma zastąpić likwidowaną, starą drogę. Póki nie zostanie skończona, mieszkańców Stryszowa, Zagórza, Mucharza czeka sporo utrudnień, w postaci nadrabiania kilkunastu kilometrów [9].

Zbiornik Świnna Poręba będzie miał pojemność 161 milionów metrów sześciennych i maksymalną powierzchnię 1035 hektarów. Wysokość zapory wynosi 54 m, a jej długość – 604 m. Sztuczne jezioro będzie spełniać funkcje przeciwpowodziowe i retencyjne dla, między innymi, Wadowic i Krakowa, a zarazem rezerwuaru wody do celów komunalnych i przemysłowych w województwie śląskim[10].

Główne parametry zbiornika[edytuj]

  • przepływy rzeki Skawy w przekroju zapory:
    • powodziowy (p = 0,02%) – 2220,0 m³/s
    • powodziowy (p = 1,0%) – 1150,0 m³/s
    • średni roczny – 11,50 m³/s
    • min. obserwowany – 0,77 m³/s
  • pojemność zbiornika:
  • powierzchnia zalewu zbiornika:
    • maksymalna – 1035 ha
    • normalna – 820 ha
    • minimalna – 240 ha
  • parametry zapory:
    • wysokość – 50 m
    • długość korony – 640 m
    • kubatura nasypu – 2,23 mln m³
    • kubatura betonów – 300 tys. m³[11]

Główne funkcje zbiornika[edytuj]

  • Ochrona przeciwpowodziowa doliny rzeki Skawy poniżej zapory (m.in. Wadowic) i doliny rzeki Wisły (m.in. Krakowa).
  • Ochrona przed skutkami suszy (przepływ gwarantowany 6,4 m³/s przy przepływie w okresie suszy 0,77 m³/s).
  • Wprowadzenie elementu wzbogacającego krajobraz i ekosystem na terenach otaczających zbiornik.
  • Produkcja energii elektrycznej w ilości 14,8 GWh rocznie (moc elektrowni 4 MW)[12].
  • Stworzenie warunków rozwoju turystyki i rekreacji na terenach przyległych do zbiornika z zapewnieniem powszechnego dostępu do jeziora.
  • Wykorzystywanie wody ze zbiornika dla celów komunalnych i przemysłowych na terenie województw małopolskiego i śląskiego.
Panorama mostu na Skawie w Mucharzu Brańkówce na dnie przyszłego jeziora, tuż przed rozbiórką


Panorama terenów zalewowych
Panorama terenów zalewowych

Przypisy

  1. a b c Dz. U. z 2016 r. poz. 927
  2. SLD: rząd Donalda Tuska popełnia przestępstwo. Wirtualna Polska, 22 lutego 2009.
  3. Jacek Dyrlaga: Wadowice chcą narzucić nazwę jeziora, „Kronika Beskidzka”, 14 sierpnia 2003.
  4. Portal Jezioro Mucharskie.
  5. RZGW: zbiornik Świnna Poręba uratował Kraków. tvp.pl, 26 maja 2010.
  6. Otwarli koronę zapory. powiatlive.pl. [dostęp 2015-10-24].
  7. Świnna Poręba. Nie skończą budowy zbiornika wodnego. Brakło pieniędzy. „Gazeta Krakowska”. [dostęp 2015-10-24].
  8. MarcinM. Guzik MarcinM., Nie będzie eksmisji na dnie jeziora, wadowiceonline.pl, 16 września 2016 [dostęp 2016-10-30].
  9. MarcinM. Guzik MarcinM., Likwidują drogę Mucharz - Zagórze i most. Wideo z przejazdu, wadowiceonline.pl, 25 października 2016 [dostęp 2016-10-30].
  10. Zakończyło się 18. posiedzenie Sejmu. sejm.gov.pl. [dostęp 2016-05-16].
  11. Tablica informacyjna przy zaporze.
  12. Elektrownie wodne, Energoprojekt Warszawa SA

Linki zewnętrzne[edytuj]