Zielony krzyż (broń chemiczna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Zielony krzyż (niem. Grünkreuz, Grünkreuzkampfstoff) – oznaczenie duszących bojowych środków trujących stosowanych przez Niemcy w okresie I wojny światowej. Nazwa wzięła się od symbolu zielonego krzyża malowanego na pociskach chemicznych wypełnionych środkami działającymi na drogi oddechowe[1] i odznaczającymi się wysoką prężnością par[2]. Było to pierwsze oznaczenie, spośród czterech różnobarwnych krzyży, stworzone na potrzeby artylerzystów do szybkiego odróżniania pocisków chemicznych od konwencjonalnych, a z czasem także poszczególnych ich rodzajów[3]. W czasie wojny Niemcy wyprodukowały łącznie około 12 000 000 pocisków wszystkich kalibrów ze środkami duszącymi[4].

Zielony krzyż 1 składał się tylko z difosgenu lub też w mieszaninie z chloropikryną lub bromometyloetyloketonem. Zielony krzyż 2 zawierał 60% fosgenu, 30% difosgenu i 10% difenylochloroarsyny. Na zielony krzyż 3 składały się etylodichloroarsyna i etylodibromoarsyna[5], które początkowo znajdowały się w żółtym krzyżu, jednak nie miały wystarczającego działania parzącego[6]. Oprócz tego w zielonym krzyżu mogły znajdować się chlorek fenylokarbylaminy[5] i tiofosgen[6]. Pociski z fosgenem, które zawierały zwiększoną ilość materiału wybuchowego, oznaczane były podwójnym zielonym krzyżem[7].

Przypisy[edytuj]

  1. Chemical Weapons Introduced in World War I with their Code Names (ang.). CBWInfo. [dostęp 2011-08-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-13)].
  2. Chemical Warfare Agents. Toxicology and Treatment, Timothy C. Marrs (red.), Robert L. Maynard (red.), Frederick R. Sidell (red.), wyd. 2, John Wiley & Sons, 2007, s. 685, ISBN 9780470013595.
  3. Benjamin C. Garrett, John Hart, Historical Dictionary of Nuclear, Biological, and Chemical Warfare, Historical Dictionaries of War, Revolution, and Civil Unrest, nr 33, Lanham: Scarecrow Press, 2007, s. 93, ISBN 9780810854840.
  4. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Bronisław Sypniewski, Napady lotnicze i ich skutki [w:] Vademecum obrony przeciwlotniczej i przeciwgazowej ludności cywilnej, wyd. 2, Warszawa: Zakład Ubezpieczeń na Wypadek Choroby, 1936, s. 31, OCLC 14748313.
  5. a b D. Hank Ellison, Handbook of Chemical and Biological Warfare Agents, wyd. 2, Boca Raton: CRC Press, 2008, s. 662–663, ISBN 9780849314346.
  6. a b Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Corey J. Hilmas, Jeffery K. Smart, Benjamin A. Hill, History of Chemical Warfare [w:] Medical Aspects of Chemical Warfare, Shirley D. Tuorinsky (red.), Falls Church–Washington: Office of the Surgeon General, U.S. Army–Borden Institute, Walter Reed Army Medical Center, 2008, s. 38, 40, ISBN 9780160815324, OCLC 460938576.
  7. Edward B. Vedder, Duncan C. Walton, Wojna chemiczna na lądzie i morzu i związane z nią zagadnienia służby lekarskiej, H. Bilińska (tłum.), Stanisław Przychocki (red.), Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, 1930, s. 96.