Zrzeszenie Zwolenników Nauki Pierwotnych Chrześcijan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zrzeszenie Zwolenników Nauki Pierwotnych Chrześcijan (tzw. pierwochrześcijanie) – istniejąca w Polsce w latach 1912–1947 wspólnota protestancka o charakterze ewangelikalnym będąca prekursorem ruchu braci plymuckich na ziemiach polskich.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dzieje do 1918 roku[edytuj | edytuj kod]

Zrzeszenie zostało założone i zarejestrowane w 1912 w Warszawie, a jego wiodącymi postaciami byli Stefan Bortkiewicz, Antoni Przeorski i Wacław Żebrowski. Jego pierwszym przewodniczącym został Wacław Żebrowski, były duchowny rzymskokatolicki i mariawicki (do 1911), odwołany z tego stanowiska w 1929. Jeszcze przed rokiem 1918, Zrzeszenie weszło w kontakt z Józefem Mrózkiem seniorem, przywódcą wspólnot postpietystycznych działających na Śląsku Cieszyńskim od 1909 niezależnie od Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego[1].

Dzieje w II Rzeczypospolitej i w okresie okupacji[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym jedną z głównych postaci Zrzeszenia stał się Stanisław Krakiewicz, przełożony Zboru Ewangelicznych Chrześcijan Wolnych w Warszawie, późniejszy wieloletni prezes Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego. Ze Zrzeszeniem w tym okresie współpracował Paweł Wojnar.

Organem prasowym Zrzeszenia było czasopismo Łaska i Pokój. Jego redaktorem był Karol Wowra, przełożony zboru w Lublinie[2].

W czasie okupacji hitlerowskiej wspólnoty należące do Zrzeszenia weszły na terenie Generalnego Gubernatorstwa w skład Związku Nieniemieckich Ewangelicko-Wolnokościelnych Zborów (baptyści), uznanej przez władze okupacyjne denominacji baptystycznej skupiającej różne wspólnoty ewangelikalne z wyjątkiem zielonoświątkowców.

Dzieje powojenne[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej członkowie Zrzeszenia wstąpili do Polskiego Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan Baptystów, którego Józef Mrózek senior został wiceprezesem[3]. W 1947 na zjeździe w Pszczynie osoby związane ze Zrzeszeniem utworzyły Związek Wolnych Chrześcijan, który w tym samym roku stał się częścią Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego (ZKE).

Po 1981 w związku z opuszczeniem ZKE przez Kościół Wolnych Chrześcijan większość zborów mających swe korzenie w Zrzeszeniu stała się częścią tegoż Kościoła. Nieliczne, jak zbór w Lublinie, pozostały w ZKE aż do końca jego istnienia w 1988. Po tej dacie zbór w Lublinie stał się częścią Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. J. Mrózek jun., Rys historyczny ruchu braci wolnych, „Łaska i Pokój” wydanie specjalne 2009, s. 6.
  2. a b Historia zboru (pol.). www.kechlublin.pl. [dostęp 2015-01-29].
  3. H. R. Tomaszewski, Zjednoczony Kościół Ewangeliczny 1947-1987, Warszawa 2009, s. 17.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Mrózek jun., Rys historyczny ruchu braci wolnych, "Łaska i Pokój" wydanie specjalne 2009, s. 4-7.
  • Henryk Ryszard Tomaszewski, Wspólnoty chrześcijańskie typu ewangeliczno-baptystycznego na terenie Polski w latach 1858-1939, Warszawa 2006, s. 103-112.
  • Henryk Ryszard Tomaszewski, Zjednoczony Kościół Ewangeliczny 1947-1987, Warszawa 2009, passim.