Śruba okrętowa
Śruba okrętowa, śruba napędowa, śruba statku – rodzaj pędnika o napędzie mechanicznym, jeden ze sposobów napędzania statku wodnego – przetwarza ruch obrotowy wału śrubowego na siłę naporu poruszającą statek.
Spotykane są śruby od dwóch do pięciu, a nawet siedmiu łopat (najczęściej stosuje się czterołopatowe). Ponadto rozróżnia się śruby stałe (o stałym skoku) i nastawne.
Śruby okrętowe o skoku stałym stosowane są w układach napędowych z silnikami nawrotnymi, gdzie prędkość i kierunek (naprzód/wstecz) poruszania się jednostki regulowana jest prędkością obrotową i kierunkiem obrotów głównego silnika napędowego statku.
Śruba nastawna (tzw. o zmiennym skoku) ma możliwość ustawienia kąta łopat, dzięki czemu zachowując jeden kierunek obrotów i stałą wartość prędkości obrotowej silnika głównego, poprzez zmianę jedynie kąta wychylenia łopat, można płynąć do przodu lub wstecz ze zmienną prędkością, zaś w przypadku ustawienia łopat śruby nastawnej w położeniu neutralnym (zerowym) nie wytwarzają one siły naporu.
Śruba napędowa zastąpiła koła łopatkowe.
[edytuj] Historia
Wynalezienie śruby napędowej przypisuje się następującym osobom[1][2]:
- David Bushnell (1776), amerykański wynalazca i matematyk,
- Josef Ressel (1827), austriacki wynalazca, z zawodu inżynier leśnictwa,
- Louis Frédéric Sauvage (1832), francuski wynalazca i konstruktor okrętów,
- John Ericsson (1836–1837), amerykański inżynier i wynalazca szwedzkiego pochodzenia.
Pierwsze znane pomysły użycia śruby do napędu statku pochodzą z 1802, kiedy Edwart Shorter opatentował ręcznie napędzaną śrubę, zaznaczając, że odpowiednio zaprojektowany silnik parowy byłby znacznie użyteczniejszy do tego celu. Niezależnie od niego śrubę napędową zaprojektował Edward Lyon Berthon po przykrym dla niego doświadczeniu: 28 czerwca 1834 w czasie rejsu po Jeziorze Genewskim podczas miesiąca miodowego jego szkicownik został zalany wodą z koła łopatkowego przepływającego obok statku. Berthon wysłał swój projekt do Admiralicji Royal Navy, która odrzuciła jego pomysł jako niepraktyczną zabawkę[3].
Śruba została ponownie niezależnie wynaleziona przez Francisa Pettita Smitha który był jednym z głównych projektantów "Archimedesa" - pierwszego statku napędzanego śrubą. Pierwszym okrętem o napędzie śrubowym był angielski HMS Rattler wodowany w 1843[4][5].
Przypisy
- ↑ Sławomir Kuźmicki: Rozwój napędu okrętów wodnych (pol.). „Przegląd Morski”, nr 2 (002), sierpień 2007. [dostęp 2009-12-28].
- ↑ Andrzej Podgórski: Silniki i pędniki na rzekach (pol.). www.zegluga.wroclaw.pl, 2008-01-06. [dostęp 2009-12-27].
- ↑ Isambard Kingdom Brunel and the engineers of the nineteenth century (ang.). Oxford Dictionary of National Biography. [dostęp 2010-09-21].
- ↑ John Ellis: HMS Rattler (ang.). Naval Officers Club. [dostęp 2010-09-21].
- ↑ Peter Davis: William Loney RN – Victorian naval surgeon (ang.). [dostęp 2010-09-21].
