Żydówka z pomarańczami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Żydówka z pomarańczami
Żydówka z pomarańczami
Autor Aleksander Gierymski
Rok wykonania 1880-1881
Technika wykonania olej na płótnie
Rozmiar 66 x 55 cm
Muzeum Muzeum Narodowe w Warszawie
Stan sprzed roku 1939
Porównanie stanu sprzed 1939 i z roku 2010

Żydówka z pomarańczami (Pomarańczarka, Przekupka z pomarańczami[1]) − obraz olejny polskiego malarza Aleksandra Gierymskiego. Obraz został zrabowany podczas wojny przez okupanta niemieckiego i odzyskany w 2011 r.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dzieło powstało w latach 1880-1881 podczas pobytu artysty w Warszawie. W tym czasie Gierymski związał się z literatami i krytykami publikującymi na łamach pozytywistycznego czasopisma „Wędrowiec”, podjął współpracę ze Stanisławem Witkiewiczem i Antonim Sygietyńskim. Powstał wówczas cykl realistycznych scen rodzajowych, przedstawiających życie żydowskich mieszkańców Powiśla i innych ubogich dzielnic. Inne dzieła z tego cyklu poza Żydówką z pomarańczami to: Żydówka z cytrynami, Brama na Starym Mieście w Warszawie oraz kilka wersji Święta trąbek[2].

Obraz Żydówka z pomarańczami przed II wojną światową znajdował się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie. Zaginął w latach 1939-1945[3]. Według informacji "Gazety Wyborczej" obraz pojawił się w Niemczech, w małym domu aukcyjnym Eva Aldag w mieście Buxtehude pod Hamburgiem i miał zostać wystawiony na aukcji 27 listopada 2010[4]. Wskutek interwencji polskiego Ministerstwa Kultury i Muzeum Narodowego w Warszawie obraz, wyceniony na 4400 euro, został zdjęty z aukcji. Właścicielka domu aukcyjnego twierdzi, że nie była świadoma wartości dzieła oraz że nie wiedziała, iż zostało ono zrabowane przez hitlerowców z Muzeum Narodowego[5].

Dzięki negocjacjom ówczesnego Ministra Kultury Bogdana Zdrojewskiego ze stroną niemiecką oraz finansowemu wsparciu Fundacji PZU Pomarańczarka w 2011 została sprowadzona do Polski i przekazana Muzeum Narodowego w Warszawie[6].

Opis obrazu[edytuj | edytuj kod]

Na obrazie przedstawiona została ta sama Żydówka-handlarka, którą artysta uwiecznił na obrazie Żydówka z cytrynami (istniał również, zaginiony w latach 1939-1945, szkic olejny na płótnie Żydówka sprzedająca owoce przedstawiający tę samą żydowską handlarkę). Kobieta ma ubogie ubranie, na głowie czepiec, na ramionach przerzuconą chustę. Na rękach przewieszone dwa kosze z pomarańczami. W tle dachy warszawskich domów. Kobieta ma pełną powagi twarz. Uwypuklone policzki i zmarszczki potęgują efekt smutku i bezsilności. Swego rodzaju kontrastem są pomarańcze, których kolor jest odniesieniem do życia, do ciepła, do południowego klimatu. Malarz podpisał się w lewym dolnym rogu. Oprócz pierwszej litery imienia i nazwiska umieścił również nazwę miasta, w którym namalował obraz.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Przekupką z pomarańczami zaczęto ją nazywać na przełomie wieków XIX i XX; pod takim tytułem była prezentowana na Wystawie pośmiertnej śp. Aleksandra Gierymskiego w gmachu TZSP w Królestwie Polskim w 1902 roku (w katalogu Zachęty występuje pod nr 18). Źródło: W. Kalicki, Pomarańczarka w areszcie, "Gazeta Wyborcza", 27-28.11.2010, str. 14 (artykuł dostępny także na: wyborcza.pl).
  2. Aleksander Gierymski w malarstwo.awardspace.info (pol.). [dostęp 04.05.2009].
  3. Żydówka z pomarańczami. www.muzeumutracone.pl. [dostęp 2010-09-16].
  4. W. Kalicki: Pomarańczarka odnaleziona!. wyborcza.pl, 2010-11-26. [dostęp 2010-11-26].
  5. ps, IAR: Polska interweniuje - licytacja "Żydówki z pomarańczami" odwołana. wiadomosci.gazeta.pl, 2010-11-26. [dostęp 2010-11-26].
  6. Pomarańczarka odzyskana. W: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego [on-line]. mkidn.gov.pl, 27 lipca 2011. [dostęp 2014-06-10].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]