Powiśle (Warszawa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Powiśle na tle dzielnicy Śródmieście wg MSI
Powiśle wpisane w trzy rejony MSI i jego części
Warsztaty Żeglugi Parowej na Solcu, XIX w.

Powiśleosiedle Warszawy, będące częścią dzielnicy Śródmieście, i zarazem rejon Miejskiego Systemu Informacji. Od południa graniczy z Ujazdowem, od północy ze Starym Miastem, od zachodu ze Śródmieściem Północnym i Południowym a wschodnią granicę wyznacza Wisła.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historyczne osiedle Powiśle składa się z Solca, Powiśla właściwego i Mariensztatu.

Solec[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Solec (Warszawa).

Dzisiejsze granice Solca wyznaczają: wiadukt mostu średnicowego, Park Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza (dawniej Centralny Park Kultury), ul. Myśliwiecka, ul. Łazienkowska i wybrzeże Wisły.

Powiśle[edytuj | edytuj kod]

W XIX w. dzielnica rozrastała się sukcesywnie, osiągając dzisiejsze rozmiary. Powiśle było dzielnicą portową, fabryczną i mieszkalną zarazem. Zamieszkiwali ją m.in. biedni robotnicy niewykwalifikowani, bednarze, piaskarze, rybacy i kobiety lekkich obyczajów.

W 1830 roku przy ul. Czerniakowskiej nr hipoteczny 3001 znajdował się browar Weissa na Solcu[1] co odpowiada we współczesnej numeracji nr 189[2], na nieistniejącym rogu z wytyczoną w 1868 ulicą Fabryczną - 52°13′29,212″N 21°02′30,595″E/52,224781 21,041832. Podpalenie browaru Weissa 29 listopada 1830 przez pchor. Wiktora Tylskiego było sygnałem do wybuchu powstania listopadowego.

Powiśle, jak większa część Warszawy, zostało w większości zniszczone podczas II wojny światowej, po stłumieniu powstania warszawskiego przez Niemców. Po wojnie sukcesywnie odbudowywano dzielnicę, stawiając kilka ciekawych pod względem architektonicznym bloków. Jednak trzy z nich, tzw. "iksy", szczególnie wyróżniają się swoją architekturą. Dziś jest to dzielnica, w której stare, piękne kamienice i ciekawe bloki sąsiadują z nowoczesnymi apartamentowcami z ochroną.

Granice Powiśla właściwego (pomiędzy Solcem i Mariensztatem) wyznaczają: ul. Karowa, skarpa pomiędzy Powiślem i Traktem Królewskim, wiadukt mostu średnicowego i wybrzeże Wisły.

Mariensztat[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Mariensztat.

Granice Mariensztatu wyznaczają: ul. Karowa, wybrzeże Wisły, ul. Nowy Zjazd i skarpa. Mariensztat kończy się w połowie ul. Bednarskiej, łączącej go z Krakowskim Przedmieściem.

Znane ulice[edytuj | edytuj kod]

  • ul. Karowa – ulica, ślimakiem (wiadukt St. Markiewicza) na Karowej połączyła Trakt Królewski z położonym znacznie niżej Powiślem. Na Karowej organizowane są odcinki specjalne Rajdu Barbórka.
  • ul. Solec – do połowy XX w. główna ulica dzielnicy. Nazwę wzięła od znajdujących się przy niej składów soli.
  • ul. Tamka – łączy Powiśle z centrum, dochodząc do ul. Świętokrzyskiej. Nazwę zawdzięcza małej tamie, która niegdyś istniała na rzeczce płynącej w miejscu obecnej ulicy.

Infrastruktura drogowa i kolejowa[edytuj | edytuj kod]

Stacja Warszawa Powiśle skąpana w deszczu.

W okresie międzywojennym przez dzielnicę, nadal wówczas najuboższą, przechodziła linia tramwajowa, którą zlikwidowano po II wojnie światowej, po której to linii jeszcze w latach dziewięćdziesiątych XX w. spod asfaltu wystawały niezdemontowane tory.

Od Dworca Gdańskiego do elektrowni "Powiśle", nabrzeżem Wisły, szły tory kolejowe, którymi dowożono węgiel. Zniszczenia wojenne pozwoliły bez większych problemów wkomponować w plany zagospodarowania terenu dwa duże przedsięwzięcia drogowe. Wybrzeżem Wisły, przez Powiśle przebiega Wisłostrada, będąca główną drogą wylotową na Gdańsk i jedną z dwóch (obecnie) dróg przelotowych przez stolicę, w kierunku północ-południe. Drugi projekt drogowy, przebiegający przez dzielnicę, to Trasa Łazienkowska, będąca częścią tzw. małej (wewnętrznej, dotychczas niedokończonej) obwodnicy Warszawy. Za to przedsięwzięciem lokalnym jest most Świętokrzyski, który zastąpił, prowizorycznie postawiony przez wojsko, most Syreny. Most ten, pomimo celowego braku połączenia z Wisłostradą, nadal utrzymuje duży ruch uliczny w tej części Powiśla.

W dzielnicy znajduje się przystanek kolejowy Warszawa Powiśle, obsługująca kolej podmiejską. Na początku tej stacji znajduje się wschodni kraniec tunelu średnicowego.

Plany budowy drugiej linii metra warszawskiego przewidują powstanie stacji Centrum Nauki Kopernik pod ul. Zajęczą przy ul. Dobrej ok. 2014 roku.

Kultura i nauka[edytuj | edytuj kod]

Teatr Ateneum
Pomnik Syreny na warszawskim Powiślu, w tle most Świętokrzyski
Budynek dawnej Elektrowni Powiśle

Przy ul. Jaracza 2 znajduje się Teatr Ateneum.

Na ul. Dobrej w 1999 roku powstał nowy gmach Biblioteki Uniwersyteckiej z ogrodem na dachu. Nieopodal znajduje się księgarnia i kawiarnia literacka – "Czuły Barbarzyńca". Przy ul. Myśliwieckiej znajduje się znane warszawskie Liceum im. Stefana Batorego.

Ponadto, do miejsc wartych zwiedzenia można zaliczyć (od północy):

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Ośrodek Sportowy Solec położony przy ulicy o tej samej nazwie, posiada m.in. korty tenisowe, boisko do gry w koszykówkę i halę.

Przy ul. Łazienkowskiej znajduje się stadion klubu sportowego Legia. To w tym klubie trenował, pochodzący właśnie z Powiśla, bokser Andrzej Gołota.

Powiśle jest bardzo zieloną dzielnicą, o czym świadczy fakt, że od Łazienek aż na Mariensztat jak i z Centrum nad Wisłę można przejść przez dzielnicę nie wychodząc z parku (czasem niestety opuszczając jej granice, gdyż część "zielonych przejść" przez ulice znajduje się już w Centrum). Po drodze można napotkać liczne pomniki, o których wspomniano wcześniej.

Należy też wspomnieć, że przez dzielnicę przechodzi część jednej z coraz liczniejszych w stolicy ścieżek rowerowych, łącząca Ursynów z Żoliborzem i Pragą-Północ.

Przypisy

  1. Stanisław Juliusz Harbut: Noc listopadowa w świetle i cieniach historji [oryginalna pisownia z 1930 r.] i procesu przed Najwyższym Sądem Kryminalnym : w 100-letnią rocznicę. T. 1 wydanie drugie przejrzane i rozszerzone. Książnica Atlas: Warszawa, 1930, s. 111. OCLC 69512482. Cytat: Pchor. Wiktor Tylski zamiast o oznaczonej godzinie 6 wieczorem, podpalił celem dania sygnału, zabudowania browaru Weissa przy ul. Czerniakowskiej Nr 3001 już o godz. 5 min. 30 słomą, zamiast przeznaczonymi przez Wysockiego i por. Stolzmana adjunkta arsenału materjałami palnemi.. (pol.)
  2. Taryfa posesyj (domów i placów) m. stoł. Warszawy i przedmieścia Pragi. Warszawa: 1920?, s. 47. OCLC 741046496.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]