Hamburg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w Niemczech. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Hamburg
Hamburg
Hamburg
Herb Flaga
Herb Hamburga Flaga Hamburga
Dewiza: Libertatem Quam Peperere Maiores
Digne Studeat Servare Posteritas
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Hamburg
Burmistrz Olaf Scholz
Powierzchnia 755,26 km²
Wysokość 6 m n.p.m.
Populacja (30 czerwca 2013)
• liczba ludności
• gęstość

1 742 707
2 307 os./km²
Nr kierunkowy 040, 04721
Kod pocztowy 20095-21149, 22041-22769, 27449
Tablice rejestracyjne HH
Podział miasta 7 okręgów i 104 dzielnice
Plan Hamburga
Plan Hamburga
Położenie na mapie Hamburga
Mapa lokalizacyjna Hamburga
Hamburg
Hamburg
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Hamburg
Hamburg
Ziemia 53°33′N 10°00′E/53,550000 10,000000Na mapach: 53°33′N 10°00′E/53,550000 10,000000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Hamburg w Wikicytatach
Wikisłownik Hasło Hamburg w Wikisłowniku
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Hamburg (pełna nazwa: Freie und Hansestadt HamburgWolne i Hanzeatyckie Miasto Hamburg[1]; łac. Hammonia; dolnoniem. Hamborg [ˈhaˑmbɔːχ]) – miasto w północnych Niemczech na prawach kraju związkowego niedaleko ujścia Łaby do Morza Północnego. Wolne miasto i zarazem niemiecki kraj związkowy o pow. 755 km², ludność 1,74 mln – drugie po Berlinie. Największy port morski kraju (75 mln ton przeładunku), wielki ośrodek przemysłowy (statki, elektrotechnika, przetwórstwo ropy, przemysł spożywczy) i finansowy. W 2011 roku miasto to otrzymało tytuł Europejskiej Stolicy Czystości[2][3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kalendarium historii Hamburga.

Pierwsza osada na terenie dzisiejszego Hamburga pochodzi z IV wieku p.n.e. Od IV do VI w. n.e. tereny te zostały zasiedlane przez Sasów. W 810 cesarz Karol Wielki wybudował kościół, żeby nawracać pogańskich dotąd Sasów. Dla obrony tego kościoła został zbudowany gród warowny, który nazwano w 858 Hammaburg[4] W 845 roku miasto zdobyli i spalili Duńczycy[5]. W 983 Hamburg został zdobyty i spalony przez Obodrytów pod wodzą Mściwoja.

W XII wieku Łaba zdobywała coraz to większe znaczenie. Handel w regionie północnoeuropejskim szybko się rozwijał, w roku 1189 z rąk cesarza Fryderyka I Barbarossy Hamburg uzyskał przywilej pobierania ceł nad Łabą i wtedy właśnie zdobył status Wolnego Miasta Rzeszy (niem. Kaiserlich freye Reichsstadt).

W średniowieczu Hamburg stał się najważniejszym portem hanzeatyckim na Morzu Północnym i służył jako punkt przeładunkowy rozmaitych towarów, m.in. futer, zboża, sukna, śledzi i drewna. Jednak najbardziej popularnym towarem eksportowym Hamburga było piwo.

Od 1356 corocznie w mieście jest organizowana uczta z okazji dnia św. Macieja – 24 lutego. W średniowieczu dzień ten był uznawany za początek wiosny, a więc okazję do świętowania. W Hamburgu podejmowano wtedy ważne decyzje polityczne, m.in. wybierano burmistrza. Mieszkańcy Hamburga chwalą się, że to najstarsza regularnie wydawana uczta na świecie[6].

Rozwój miasta przyspiesza tempa w 1558 roku, po otwarciu giełdy hamburskiej będącą pierwszą taką placówką w krajach niemieckojęzycznych. Podczas okresu reformacji życie ewangelików skupiało się w kościele Bugenhagena, proces reformacji przebiegał w Hamburgu bardzo spokojnie, w XVII wieku większość mieszkańców stanowią ewangelicy do których należało większość kościołów. W 1619 Hamburg był największym miastem na ziemiach niemieckich.

Hamburg ok. 1660

W roku 1678 rozpoczyna działanie opera będąca jedną z pierwszych w Europie. Kulturalny rozkwit miasta nastąpił jednak dopiero w XVIII wieku między innymi za sprawą założenia Hamburskiego Teatru Narodowego (1767). Ciemnym okresem w historii miasta stała się epidemia dżumy przetaczająca się przez Europę w 1713 która to również dotknęła Hamburg.

Pomiędzy rokiem 1806 a 1814 Hamburg był okupowany przez oddziały napoleońskie. Wydarzenie to z jednej strony przyczyniło się do przeobrażeń demokratycznych, z drugiej zaś strony tymczasowo zahamowało rozwój miasta. Do roku 1842 miasto pozostawało w granicach wyznaczonych jeszcze w średniowieczu. Po wielkim pożarze, który strawił jedną trzecią miasta a większa część ludności straciła dach nad głową, nastąpiła szybka odbudowa miasta oparta o nowoczesne rozwiązania urbanistyczne i architektoniczne. Około roku 1850 Hamburg liczył już 50 000 mieszkańców. W roku 1860, wraz z postępującą industrializacją, rozpoczął się proces wchłaniania okolicznych miejscowości przez rozrastające się miasto.

Hamburg dzięki rozwojowi żeglugi morskiej i handlu z krajami Zachodu w drugiej połowie XIX wieku, znacznie rozbudował port i magazyny portowe. Największą dzielnicą portową była Speicherstadt zbudowana w latach 1881-1888. W następnych dziesięcioleciach port rozbudowano również na drugim brzegu Łaby. Założenie portu wolnocłowego w roku 1888 uczyniło Hamburg jednym z największych składów kawy, kakao, przypraw oraz dywanów. Budowa Kanału Kilońskiego w roku 1895 zwiększyła jeszcze bardziej atrakcyjność portu, jako że od tej pory zapewnione było bezpośrednie i szybkie połączenie z obszarem Morza Bałtyckiego.

Od roku 1900 Hamburg zaczyna nabierać wielkomiejskiego charakteru. wówczas to miasto przekracza milion mieszkańców. W roku 1937 specjalne ustawy wyznaczyły granice aglomeracji hamburskiej, które obowiązują do dnia dzisiejszego.

Nagranie armii amerykańskiej podczas bombardowania Hamburga

Okres II wojny światowej był najtragiczniejszym wydarzeniem w dziejach Hamburga. Miasto szczególnie ucierpiało w 1943 roku w czasie bombardowań alianckich (Operacja Gomora) będących reakcją na niemiecką agresję. Wtedy to większa część zabudowy została zniszczona, zginęły dziesiątki tysięcy ludzi.

W roku 1962 Wielka Powódź, która zalała wielkie obszary północnych Niemiec, dotknęła także Hamburg.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Stare zabytkowe miasto – w większości zniszczone w wyniku alianckiego nalotu dywanowego 27 lipca 1943 (ponad 40 tysięcy ofiar) – otoczone jest nowoczesnymi osiedlami wkomponowanymi w obszary leśne. Historyczne centrum Hamburga znajduje się między dworcem głównym a placem Gänsemarkt Ulica Jungfernstieg nad rzeką Alster pozostaje ulicą handlową i promenadą Hamburga. Obraz miasta kształtowany jest przez wieże głównych świątyń: Kościoła pw. św. Katarzyny (St. Katharinnen), pw. św. Piotra (St. Petri), pw. św. Jakuba (St. Jacobi), pw. św. Mikołaja (St. Nikolai) i pw. św. Michała (St. Michaelis). Ten ostatni jest cennym zabytkiem barokowej architektury sakralnej w północnych Niemczech. Historia Kościoła pw. św. Piotra (St. Petri) położonego przy dzisiejszym deptaku handlowym Mönckebergstraße sięga XII wieku, po wielkim pożarze Hamburga w roku 1842, kiedy to budowlę strawił ogień, kościół odbudowano. Kościół pw. św. Mikołaja (St. Nikolai) przy placu Hopfenmarkt, został mocno zniszczony podczas II wojny światowej. Ruiny jego wieży pozostawiono jako pomnik.

Sięgające XVII wieku domy Krameramtswohnungen, wyróżniają się swą północnoniemiecką architekturą. W jednym z nich znajduje się Muzeum Historii Hamburga (Museum für Hamburgische Geschichte). Budynek Giełdy Hamburskiej jest najstarszym budynkiem tego typu na ziemiach niemieckich, połączony jest tylną częścią z ratuszem. Monumentalny ratusz otwarty w 1897 roku został zbudowany w miejscu starego, który spłonął w 1842 roku. Ratusz wyróżnia się bogato zdobioną fasadą, wzdłuż której ustawiono w sumie 20 posągów cesarzy. Ponad bramą główną napisane jest po łacinie: „LIBERTATEM QUAM PEPERERE MAIORES DIGNE STUDEAT SERVARE POSTERITAS” – „Wolność, którą zdobyli przodkowie, niech godnie starają się zachować potomni”.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Podział administracyjny Hamburga

Hamburg podzielony jest obecnie na siedem okręgów administracyjnych (Bezirk).

Okręg administracyjny Ludność[7] Powierzchnia mieszk./km²
Hamburg-Mitte 294 931 142,20 km² 2 073,25
Altona 261 213 77,90 km² 3 353,18
Eimsbüttel 257 064 49,80 km² 5 161,93
Hamburg-Nord 294 622 57,80 km² 5 097,27
Wandsbek 416 369 147,50 km² 2 822,84
Bergedorf 121 541 154,80 km² 785,15
Harburg 153 196 125,20 km² 1 223,61

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W grudniu roku 2006 żyło w Hamburgu 469 051 ludzi obcego pochodzenia (tj. 26,8 procent mieszkańców)[8]. Według oficjalnych danych z 2010 roku, 20.635 mieszkańców Hamburga to Polacy[9]. Szacuje się, że w Hamburgu mieszka 110 000 osób polskiego pochodzenia[10]. Liczba obcokrajowców w mieście w grudniu 2012 wynosiła ok. 530 000.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Port w Hamburgu jest ważnym centrum handlu z krajami Europy Wschodniej i Północnej.

Wśród portów obsługujących kontenerowce zajmuje drugie miejsce w Europie i siódme na świecie. Położony jest ok. 120 km od linii morza, a mimo to może przyjąć największe kontenerowce świata.

Śródlądowe położenie, a także bogate możliwości kontynuowania transportu drogą kolejową, wodną i autostradami decydują o stopniu używalności tego portu. Sam tylko obrót z krajami Morza Bałtyckiego stanowi 25%.

W Hamburgu będącym metropolią handlową i komunikacyjną ma swoją siedzibę 100 konsulatów (kwiecień 2010). Spośród tylko azjatyckich przedsiębiorstw aż 460 ma w Hamburgu swoją centralę europejską bądź swój oddział. Wraz z rozwijającym się centrum handlowym miasta powstaje nad samą Łabą nowoczesna dzielnica handlowo-przemysłowa HafenCity.

Hamburg będąc także siedzibą wysoko wyspecjalizowanego przemysłu jest w czołówce ośrodków rozwoju medycyny i biotechnologii. To również światowe centrum przemysłu lotniczego. Właśnie tutaj powstaje wiele podzespołów wielkiego Airbusa A380.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Hamburg jest jednym z największych węzłów transportowych w Niemczech. Miasto posiada dostęp do czterech autostrad, ponadto Hamburg jest największym węzłem kolejowym w północnych Niemczech. Największym dworcem jest Hamburg Hauptbahnhof. Przez Hamburg wiodą trasy prowadzące w głąb Skandynawii.

Publiczny transport zbiorowy organizowany jest przez związek komunikacyjny Hamburger Verkehrsverbund. Metro w Hamburgu składa się z trzech linii, S-Bahn w Hamburgu posiada sześć linii na których znajduje się 67 stacji.

W Hamburgu znajduje się międzynarodowy port lotniczy, położony około 8 km na północny zachód od centrum miasta.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Opera w Hamburgu
Arkady nad Binnenalster

Tradycje kulturalne tego hanzeatyckiego miasta sięgają średniowiecza. Ogromny wpływ na historię kultury wywarli tacy poeci jak Friedrich Klopstock, Gotthold Lessing i Heinrich Heine oraz sławni na całym świecie kompozytorzy, a wśród nich Händel, który działał w pierwszej położonej poza Włochami publicznej operze[11]. Z Hamburga wywodził się Johannes Brahms. Gustaf Gründgens swoją legendarną inscenizacją „Fausta” Goethego tworzył tu historię teatru, a grupa The Beatles w Star-Clubie świętowała swój przełom.

Hamburskie sceny teatralne oferują rozmaite sztuki artystyczne, począwszy od teatru improwizowanego, aż do baletu Johna Neumeiera. Oprócz trzech teatrów narodowych, w tym założonej w 1678 r. Hamburskiej Opery Narodowej (Oper am Gänsemarkt), Teatru Niemieckiego (Deutsches Schauspielhaus) i Teatru Thalia (Thalia Theater), ponad 50 muzeów oraz w sumie 313 scen teatralnych i muzycznych oraz mnogość kabaretów przyciąga dużą liczbę publiczności. Hamburg jest po Nowym Jorku i Londynie trzecim co do wielkości miastem musicalowym na świecie.

Media[edytuj | edytuj kod]

Hamburg jest miastem mediów. W mieście tym jest między innymi produkowany Der Spiegel, Stern i Die Zeit. Siedzibę mają w Hamburgu liczne wydawnictwa: Gruner + Jahr, Axel Springer SE, Bauer Media, Hubert Burda Media, Jahreszeiten Verlag oraz Hoffmann & Campe Verlag.

Poza tym mieści się tutaj największa niemiecka agencja prasowa Deutsche Presse Agentur dpa. Redakcja ARD produkuje codzienne wiadomości telewizyjne Tagesschau, Tagesthemen i Nachtmagazin. Główną siedzibę ma w Hamburgu również pierwsza stacja telewizyjna Norddeutscher Rundfunk. Znajduje się tutaj również RTL – regionalna telewizja komercyjna z główną siedzibą w Kolonii oraz Sat.1 i ZDF – studia regionalne.

Hamburg słynie również z renomowanych agencji reklamowych w Europie, takich jak: Scholz & Friends, Springer & Jacoby, Jung von Matt, TBWA, Kolle Rebbe, Zum Goldenen Hirschen, Grabarz & Partner oraz agencji kreatywnych, m.in.: Peter Schmidt Group, Faktor Design i Landor Associates.

Oświata i nauka[edytuj | edytuj kod]

  • Uniwersytet w Hamburgu (Universität Hamburg, UHH) – założony w roku 1919, obecnie kształci się na nim 39 000 studentów[12].
  • Uniwersytet Techniczny Hamburg-Harburg (Technische Universität Hamburg-Harburg, TUHH) – założony w 1978[13].
  • Hochschule für Musik und Theater Hamburg (HfMT) – założona w 1950[14]; jako pierwsza w Niemczech wprowadziła studia dla managerów kultury
  • HFH Hamburger Fern-Hochschule (HFH); założona w 1997 roku z obecną liczbą 6000 studentów, jest jedną z największych prywatnych uczelni w Niemczech[15].
  • Wyższa Szkoła Nauk Stosowanych (Hochschule für Angewandte Wissenschaften Hamburg, HAW) – powołana w 1970 roku jako szkoła inżynierska, składała się do niedawna z czterech szkół inżynierskich i sześciu wyższych szkół zawodowych[16].
  • Instytut ds. Gospodarki i Polityki (Haus Rissen Hamburg – Internationales Institut für Politik und Wirtschaft) – zapoczątkowany w roku 1948 jako „akademia gospodarki powszechnej”, w którym pierwszy raz w Niemczech dopuszczono studentów nieposiadających matury[17].
  • HafenCity Universität Hamburg (HCU) – założony w 2006 kształci w dziedzinie architektury i urbanistyki[18].
  • Kühne Logistics University (THE KLU) – założony w 2010
  • Helmut-Schmidt-Universität (HSU) – uniwersytet Bundeswehry założony w 1957

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Burmistrzowie Hamburga.

Hamburg jest siedzibą 100 konsulatów (kwiecień 2010) i zajmuje w tym drugie miejsce na świecie (po Hongkongu). Miasto przez pięćdziesiąt lat po wojnie było rządzone przez lewicę. Od 2010 roku do 2011 na czele rządu stał Christoph Ahlhaus (CDU). Obecnie od 7 marca 2011 burmistrzem miasta jest Olaf Scholz z SPD.

Parki i tereny rekreacyjne[edytuj | edytuj kod]

Zespół parkowy Planten un Blomen znajduje się w centrum Hamburga niedaleko starych wałów obronnych jest obfitującym w tereny zielone terenem rekreacyjnym z ogrodem botanicznym, palmiarnią i największym ogrodem japońskim w Europie[19]. Znajduje się tam jezioro parkowe, gdzie zainstalowano fontannę. Od maja do września odbywają się tu w ciągu dnia festiwal Wasserspiele, a wieczorami koncerty wodno-świetlne (niem. farbige Wasserlichtkonzerte).

Park miejski jest popularnym terenem rekreacyjnym mieszkańców Hamburga z bogatą infrastrukturą wypoczynkową (m.in. rowery wodne, łodzie wiosłowe). W lecie na scenie na wolnym powietrzu odbywa się wiele koncertów z udziałem artystów z całego świata. Znajduje się tu jedno z najstarszych planetariów na świecie. Dziś hamburskie planetarium wyposażone jest w nowoczesne projektory, odbywają się tu regularnie pokazy nieba, symulacje, jak i przedstawienia teatralne i muzyczne.

Cmentarz Ohlsdorf o powierzchni 405 hektarów jest po Chicago drugim co do wielkości cmentarzem na świecie[20]. Znajduje się tu około 17 km alei i ścieżek spacerowych prowadzących pośród licznych stawów i starych drzewostanów.

Ogród zoologiczny Hagenbecka znajdują się tu liczne okazy małp, tygrysów i innych zwierząt. Zwierzęta posiadają przestronne wybiegi, naśladujące naturalne warunki życiowe. Popularnością cieszy się otwarty wybieg dla słoni.

W Hamburgu znajduje się Miniatur Wunderland. Jest to największa makieta modelarstwa kolejowego świata[21].

Sport[edytuj | edytuj kod]

Imprezy sportowe

Polonica[edytuj | edytuj kod]

  • Do maja 1945 roku w południowo-wschodniej części Hamburga działał obóz koncentracyjny Konzentrationslager Neuengamme, w którym więziono w czasie II wojny światowej łącznie 16 900 obywateli polskich. Pamiątkowy pomnik ku czci ofiar obozu znajduje się przy ulicy Jean-Dolidier-Weg 61.

Osoby[edytuj | edytuj kod]

Honorowi obywatele miasta[edytuj | edytuj kod]

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości partnerskie:

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Protokół 46. posiedzenia Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
  2. Europejskie stolice roku 2011 (pol.). UniaEuropejska.org, 3 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-11].
  3. Hamburski „pociąg pomysłów” (pol.). UniaEuropejska.org, 10 lutego 2011. [dostęp 2011-02-11].
  4. Z dlniem. słowa hamme oznaczające „wysunięty nad wodą cypel lądu”, co zgadza się z topografią miasta.
  5. Aron J. Guriewicz: Wyprawy wikingów. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1969, s. 102.
  6. Tusk i Merkel spotkają się wieczorem w Hamburgu. W: Aktualności [on-line]. Polska – Internetowe wydanie dziennika ogólnopolskiego, 2009-02-27. [dostęp 2009-02-28].
  7. 31 grudnia 2011.
  8. Hamburger Abendblatt.
  9. a I 4 – j/10 H.
  10. PolskiNetwork.org – Liczebność polskiej diaspory.
  11. George J. Buelow: A History of Baroque Music. Indiana university Press, 2004, s. 561. ISBN 0-253-34365-8.
  12. Universität Hamburg Strona oficjalna uniwersytetu.
  13. Technische Universität Hamburg-Harburg.
  14. Hochschule: HFMT.
  15. Hamburger_Fern-Hochschule.
  16. Wyższa Szkoła Nauk Stosowanych.
  17. hwp-hamburg.de.
  18. [1].
  19. http://www.hamburg-tourism.de/pl/hamburg-tourism/co-warto-zobaczyc/ogrody-zoologiczne-parki/ największy ogród japoński w Europie.
  20. http://www.friedhof-hamburg.de/ohlsdorf/ Dane ze strony oficjalnej cmentarza w Hamburgu.
  21. [2]/.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]