Alfred Grenander
Alfred Frederik Elias Grenander (ur. 26 czerwca 1863 w Skövde, zm. 14 marca 1931 w Berlinie) – szwedzki architekt epoki secesji i modernizmu, działający głównie w Niemczech. Główny architekt stacji berlińskiego metra.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
Grenander studiował architekturę na politechnice w Sztokholmie (1881–1885)[1] i w Wyższej Szkole Technicznej (niem. Technische Hochschule) w Berlinie (1885–1888)[2], po czym współpracował z Alfredem Messelem (1889–1890)[1], Wilhelmem Martensem, a następnie z Paulem Wallotem przy wznoszeniu gmachu Reichstagu w Berlinie (1890–1897)[2]. W maju 1897 ożenił się z Mary Julianą Åwall[1], z którą miał córkę Signe[3].
Od października 1897 wykładał rysunek w szkole przy Muzeum Rzemiosła Artystycznego w Berlinie, gdzie w 1901 został profesorem [1]. Następnie wykładał w Zjednoczonych Szkołach Państwowych Sztuk Wyzwolonych i Pięknych (niem. Vereinigte Staatsschulen für freie und angewandte Kunst)[2]. W 1902 wstąpił do berlińskiego zrzeszenia artystów Werkring, do którego należeli m.in. August Endell, Albert Gessner i Bruno Möhring[4]. Do 1903 prowadził własne biuro ze szwagrem Otto Wilhelmem Spaldingiem (1863–1945)[2] – Firma Spalding & Grenander[3]. W 1904 kierował wystawą Werkringu na wystawie światowej w Saint Louis[4]. W 1908 został członkiem Werkbundu[1].
Od początku historii berlińskiego metra był jego głównym architektem, projektując stacje metra, budynki gospodarcze a nawet wagony pociągów dla Hoch- und Untergrundbahn-Gesellschaft[2].
[edytuj] Wybrane dzieła
- 1900–1902 – stacja berlińskiego metra Wittenbergplatz[1]
- 1906–1910 – projekty kiosków[2]
- 1908 – most Schönfließer (niem. Schönfließerbrücke) w Berlinie[2]
- 1908–1910 – gmach fabryki Ludwig Loewe & Compagnie Aktiengesellschaft w berlinskiej dzielnicy Moabit[2]
- 1910–1911 – most Gotzkowsky'ego (niem. Gotzkowskybrücke) w Berlinie[2]
- 1910–1911 – willa dla Paula Herpicha w Poczdamie (nieistniejąca), znana jako Willa Stalina – w 1945 Józef Stalin mieszkał tu podczas poczdamskiej[5][6]
- 1911–1913 – budynek wejściowy stacji Wittenbergplatz w stylu klasycyzmu schinklowskiego[7]
- 1914–1916 – gmach fabryki Knorr-Bremse w berlińskim Lichtenbergu[2][3]
- 1923 – stacje centralnego odcinka linii C – płytko położone, dostępne bezpośrednio z ulicy stacje; oszczędny i minimalistyczny wystrój, system kolorystyczny całej linii oparty na zmianie dominującego koloru
- 1923 – kościół gminy szwedzkiej w Berlinie – jedyna budowla sakralna projektu Grenandera[2]
- 1926–1931 – budynek stacji metra na osiedlu Chata Wuja Toma (niem. Siedlung Onkel Toms Hütte)[8]
- 1926–1927 – rozbudowa stacji Nollendorfplatz i Hermannplatz [2] z dekoracją w stylu art déco
- 1928–1930 – stacje linii D i E – modernistyczne, gładkie ściany pokryte jednobarwnymi emaliowanymi kaflami i widoczna, nieozdobiona konstrukcja stalowa słupów, np. Lichtenberg
[edytuj] Odznaczenia
- 1908 – Order Czerwonego Orła IV klasy[1]
[edytuj] Upamiętnienie
6 czerwca 2009 imieniem Grenandera nazwano plac przed wejściem do stacji metra Krumme Lanke – Alfred-Grenander-Platz[9].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 U-Bahn Archiv: Alfred Grenander (niem.). [dostęp 2010-07-24].
- ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 Irmgard Wirth: Grenander, Alfred Frederik Elias. W: Neue Deutsche Biographie (NDB). T. 7. 1966. (niem.)
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Heiko Schützler. Ein meisterlicher Modernist – Der Architekt Alfred Grenander (1863–1931). „Berlinische Monatsschrift”. S. 103–113 (niem.).
- ↑ 4,0 4,1 Thomas Steigenberger. Berlin über und unter der Erde. Das Werk von Alfred Grenander. „MuseumsJournal”. S. 72–73 (niem.).
- ↑ Martin Klesmann. Wo Stalin residierte, arbeitete später Lothar Bisky. „Berliner Zeitung”, 18-07-2008 (niem.).
- ↑ Christiane Petri: Potsdam und Umgebung: Sinnbild von Preußens Glanz und Gloria. DuMont Reiseverlag, 2009, s. 207–208. ISBN 3770166108. [dostęp 2010-07-23]. (niem.)
- ↑ Derek Fraser: The buildings of Europe: Berlin. Manchester University Press ND, 1996, s. 44. ISBN 0719040221. [dostęp 2010-07-23]. (ang.)
- ↑ Winfried Nerdinger, Cornelius Tafel: Architekturführer Deutschland: 20. Jahrhundert. Birkhäuser, 1996, s. 116. ISBN 3764352876. [dostęp 2010-07-23]. (niem.)
- ↑ BahnInfo: Berlin bekommt einen Alfred-Grenander-Platz (niem.). 06-06-2009. [dostęp 2010-07-24].
