Anna Czekanowska-Kuklińska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Anna Czekanowska-Kuklińska (ur. 25 czerwca 1929 we Lwowie) – polska muzykolog (etnomuzykolog), profesor Uniwersytetu Warszawskiego, córka antropologa i etnografa Jana Czekanowskiego, badacza kultur pierwotnych Afryki i podróżnika.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiowała muzykologię w latach 1948–1952 u Adolfa Chybińskiego na Uniwersytecie w Poznaniu, następnie w l. 1958/59 - u K. Reinharda w Berlinie oraz M. Schneidera i K.G. Fellerera w Kolonii. Od 1957 związana z Instytutem Muzykologii UW, którego w latach 1975-91 była dyrektorem, kierując od 1969 Zakładem Etnomuzykologii, który stworzyła od podstaw i na wiele lat ukierunkowała jego profil badawczy. W 1959 r. uzyskała na UW stopień doktora na podstawie pracy Pieśni biłgorajskie. Przyczynek do interpretacji polskiego pogranicza południowo=wschodniego (wyd. 1961). W 1968 r. habilitowała się na UW rozprawą Ludowe melodie wąskiego zakresu w krajach słowiańskich (wyd. 1972). W 1976 r. otrzymała tytuł profesora nauk humanistycznych. Z jej inicjatywy opracowany został kompleksowy model kształcenia etnomuzykologów na poziomie uniwersyteckim. Jest autorką jednych z niewielu w Polsce podręczników z zakresu etnomuzykologii (Etnografia muzyczna. Metodologia i metodyka (1971) oraz Kultury muzyczne Azji (1981).

Cechą charakterystyczną obszernego dorobku naukowego Czekanowskiej jest jego wielostronność. Jest on wprawdzie skoncentrowany głównie na etnomuzykologii, lecz w jej obrębie uczona penetruje problematykę zarówno etnomuzykologii Polski, jak i kultur muzycznych świata. Interesują ją kwestie metodyki i metodologi badań etnomuzykologicznych, jak i związki muzyki ludowej z dyskursami muzycznymi i paradygmatami stylistycznymi muzyki artystycznej. Dzięki tej wielostronności problematyki badawczej i bogatych doświadczeń we współpracy międzynarodowej, Czekanowska jest pierwszym etnomuzykologiem, który wprowadził problematykę polskich badań w tym zakresie na arenę międzynarodową. Jej wpływ na badania późniejszych pokoleń polskich etnomuzykologów jest znaczący. Wytyczone przez nią nurty badawcze są do dziś kontynuowane w pracach jej uczniów.

Czekanowska jest członkiem wielu polskich i międzynarodowych towarzystw naukowych (w latach 1975-85 była członkiem zarządu International Council for Traditional Music. Wykładała m. in. w Konserwarium im. Czajkowskiego w Moskwie (1962), University of State Washington (1963, 1980-83), Johannes Gutenberg Universität (Mainz, 1983-84), Pittsburg University, Duquesne University, Durham University (1994). W latach 1999-2004 prowadziła wykłady oraz pełniła funkcję Kierownika Katedry Etnomuzykologii na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Od 2004 wykłada w Collegium Civitas w Warszawie.

Działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

Od początku swej działalności naukowo-badawczej Czekanowska specjalizowała się w etnomuzykologii. Już w latach 50. brała udział w badaniach terenowych organizowanych przez Mariana i Jadwigę Sobieskich. Jej praca magisterska dotyczyła pieśni z regionu Opoczna. Czekanowska jest twórcą statystyczno-matematycznej metody analizy melodii ludowych. Opracowała ją na podstawie diagramów swego ojca, a także w oparciu o klasyfikację taksonomiczną wywodzącą się z prac grupy matematyków z kręgu Hugo Steinhausa, profesora Uniwersytetów Lwowskiego i Wrocławskiego. Główną zasadą tej metody jest formalizacja analizy melodycznej, przetwarzanie informacji o różnicach, a następnie grupowanie melodii wg podobieństw. Jako jedyny etnomuzykolog polski publikowała monografie w prestiżowych wydawnictwach zachodnich (Uniwersytet w Kolonii i w Cambridge University Press). Jej książka Slavonic Heritage. Polish Tradition, Contemporary Trends (1990) należy do klasycznej już literatury przedmiotu. W książce Studien zum Nationalstil der polnischen Musik (1990) włączyła się do dyskusji nad problematyką stylu narodowego, którą następnie kontynuowała w kierowanym przez nią w szeroko zakrojonym projekcie zbiorowym Dziedzictwo europejskie a polska kultura muzyczna w dobie przemian (wyd. 1995). Czekanowska wykształciła wielu znanych obecnie etnomuzykologów, takich jak: prof. Piotr Dahlig, prof.Sławomira Żerańska-Kominek i prof. Józefa Katarzyna Dadak-Kozicka. W ostatniej, autobiograficznej książce Czekanowska wspomina swoje dzieciństwo we Lwowie (Świat rzeczywisty - świat zapamiętany. Losy Polaków we Lwowie (1939-41) (wyd. 2010).

Jest laureatką Nagród Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (1973, 1982, 1990) oraz Nagrodą Sekretarza I Wydziału PAN (1991).

Z okazji 50-lecia pracy naukowej Instytut Muzykologii UW wydał zbiór jej prac w różnych językach obcych pt. Pathways of Ethnomusicology (Warszawa 1999), w którym znajduje się również jej krótka biografia, spis publikacji oraz wykaz prac pisanych pod jej kierunkiem.

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Pieśń ludowa Opoczyńskiego na tle problematyki etnograficznej (1956); w: Studia Muzykologiczne, vol. 5. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, pp. 344-453.
  • Pieśni biłgorajskie (1961). Przyczynek do interpretacji polskiego pogranicza południowo-wschodniego" w: Prace i Materiały Etnograficzne, vol. 18, part 2. Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze,
  • Etnografia muzyczna. Metodologia i metodyka (1971) Warszawa: PWN
  • Ludowe melodie wąskiego zakresu w krajach słowiańskich. Przegląd dokumentacji źródłowych, próba klasyfikacji metodą taksonomii wrocławskiej (1972). Kraków: PWM,
  • Kultury muzyczne Azji (1981), Kraków: PWM,
  • Główne kierunki i orientacje etnomuzykologii współczesnej. Refleksje metodologiczne (red., 1983); Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego,
  • From Idea to Sound (1993) (red., razem z M. Velimirovicem i Z. Skowronem), Kraków: Fundacja Zjednoczonej Europy,
  • Studien zum Nationalstil der polnischen Musik (1990); w: Kölner Beiträge zur Musikforschung, vol. 163. Regensburg: Gustav Bosse Verlag,
  • Polish Folk Music: Slavonic Heritage; "Polish Tradition"; Contemporary Trends (1990), Cambridge: University Press,
  • Dziedzictwo europejskie a polska kultura muzyczna w dobie przemian (red., 1995),
  • Pathways of Ethnomusicology (1999), Warszawa: Instytut Muzykologii UW,
  • Kultury tradycyjne wobec współczesności: Muzyka, poezja, taniec (2008), Warszawa: Trio,
  • Świat rzeczywisty - świat zapamiętany, Losy Polaków we Lwowie (1939-1941) (2010), Lublin: Norbertinum.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]