Aragats
| Aragats | |
 |
|
| Państwo |  Armenia |
| Pasmo | Mały Kaukaz |
| Wysokość | 4095 (lub 4090 lub 4094) m n.p.m. |
| Wybitność | 2143 m |
| Pierwsze wejście | prawdopodobnie wchodzono w czasach starożytnych |
| Dane wulkanu | |
| Rok erupcji | nieznana |
| Typ wulkanu | stratowulkan |
|
Położenie na mapie Armenii
  Aragats
|
|
| Na mapach: | |
Aragats, w innej formie Argac, w języku ormiańskim Արագած - najwyższy szczyt Armenii w obecnych jej granicach, a zarazem najwyższy szczyt Małego Kaukazu. Wysokość szczytu wynosi 4095 lub według innych źródeł 4090 lub 4094 m n.p.m. Aragats położony jest na północ od Równiny Ararackiej, w prowincji Aragatsotn, około 50 km na północny-zachód od stolicy kraju - Erywania.
Spis treści |
[edytuj] Geologia
Aragats jest szczytem pochodzenia wulkanicznego i stanowi przejaw młodego, czwartorzędowego wulkanizmu. Aragats będący stratowulkanem tworzy dość rozległy masyw w formie wielkiej, okrągłej tarczy, tworzącej stożek wulkaniczny, częściowo zniszczony na skutek erozji. Masyw budują zastygłe lawy oraz tufy z utwardzonych skał piroklastycznych. Skały wulkaniczne zalegają na znacznie starszych skałach typu osadowego.
W czasach historycznych nie zaobserwowano większej aktywności wulkanu. Początkowo uznawano, że aktywność wulkaniczna jest bardzo młoda i miała miejsce nawet w Holocenie. Jednakże późniejsze, dokładne badania z wykorzystaniem izotopów argonu i potasu przesunęły główny okres aktywności wstecz, tak że obecnie przyjmuje się, że jej zasadniczy okres przypadał na środkowy i późny Plejstocen. Datowanie najpóźniejszych wylewów ze szczelin bocznych jest rozbieżne i waha się między końcem plejstocenu a około 3000 p.n.e. Przyjmuje się, że lehary mają związek z ostatnimi erupcjami, które miały miejsce być może nawet w Holocenie.
[edytuj] Geomorfologia
Aragats widoczny jest z daleka jako wybitny masyw górski. W skład masywu wchodzą cztery główne wierzchołki. Najwyższy jest wierzchołek Północy (4095). Pozostałe wierzchołki to: Zachodni (4007 m n.p.m), Wschodni (3916 m n.p.m) i Południowy (3879 m n.p.m). Otaczają one krater o wymiarach 1.5 * 2 km, głęboki około 400 m. Ma równie wiele kraterów pasożytniczych na wszystkich zboczach. W plejstocennie w partiach szczytowych rozwinęły się lodowce górskie.
Ściany zewnętrzne masywu opadają na ogół łagodnie. Natomiast ściany wewnętrzne, otaczające krater wulkanu są strome. Sam krater wypełniony jest obecnie śniegiem i lodem. Oprócz tego występuje kilka innych jęzorów lodowych. Zlodowacenie nie jest jednak zbyt intensywne ze względu na suchość i kontynentalny charakter klimatu. Pod koniec lata śniegi ulegają niemal całkowitemu stopnieniu.
Okolice szczytowe masywu posiadają wyraźne formy polodowcowe będące wynikiem dawniejszego, znacznie bardziej intensywnego zlodowacenia. Moreny i kary polodowcowe występują wyraźnie na obszarze około 5 km^2.
[edytuj] Stosunki wodne
Na terenie masywu znajduje się kilka jezior polodowcowych. Największym z nich jest jezioro Quari usytuowane na wysokości 3207 m n.p.m. Jego obwód wynosi 1150 m. W okresie wiosennym i letnim z topniejących śniegów wypływają liczne potoki, zasilające w wodę suche i jałowe obszary stanowiące otoczenie masywu. W tym czasie pojawiają się też liczne lecz niezbyt wysokie wodospady. Na północnych zboczach ma swoje źródła rzeka Kasach.
[edytuj] Roślinność
Na stokach masywu występują kserofity i roślinność stepowa. W wyższych partiach ze względu na zasilanie w wodę z topniejących śniegów w okresie od późnej wiosny do jesieni masyw pokryty jest łąkami i kwiatami roślinności alpejskiej. Poniżej masywu występuje jałowa roślinność stepowa, ginąca podczas upalnego lata.
[edytuj] Turystyka
Południowy wierzchołek Aragats (3879 m n.p.m) stanowi stosunkowo łatwo dostępny szczyt. Jest on celem licznych wycieczek turystycznych, zwłaszcza latem. Jedyną trudnością jest uciążliwe podejście i wysokość. W czasie wejścia u niektórych osób wystąpić mogą osłabienie, bóle i zawroty głowy, a nawet objawy choroby wysokogórskiej.
Okolice szczytowe masywu ze względu na występujące urwiska skalne są terenem wspinaczkowym. Widok z wierzchołka jest bardzo rozległy. Wyróżnia się odległy o 80 km dwuwierzchołkowy masyw Araratu, pokryty wiecznym śniegiem.
[edytuj] Aktywność ludzka
Otoczenie masywu jest zamieszkałe do wysokości 3000 m. Jest to jednak teren suchy i jałowy, stąd gęstość zaludnienia jest niewielka. Na stokach masywu spotkać można dość liczne starożytne ruiny pochodzące z okresu państwa Urartu, dotychczas jeszcze słabo wyeksploatowane przez archeologów. Na południowym stoku masywu, na wysokości około 2000 metrów, znajduje się twierdza Amberd zbudowana między XI i XIII wiekiem. Na stoku tym znajduje się również obserwatorium astrofizyczne. Aragac nie posiada dla Ormian takiego znaczenia kulturowego jak wy؟sza o ponad 1000 metrَw gَra Ararat, ktَra obecnie znajduje siê na terenie Turcji.
