Język ormiański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Հայերեն
Obszar Armenia, Rosja, Francja, Gruzja, Iran, Syria, Liban i inne
Liczba mówiących ok. 6 milionów
Ranking 87.
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
*Język ormiański
Pismo ormiańskie
Status oficjalny
język urzędowy  Armenia
Górski Karabach Górski Karabach
Regulowany przez Armeńska Akademia Nauk
Kody języka
ISO 639-1 hy
ISO 639-2 arm/hye
SIL ARM
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku ormiańskim
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka ormiańskiego
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-ormiański online

Język ormiański lub armeński (Հայերեն) – język należący do rodziny języków indoeuropejskich z grupy satem, stanowi jednak w niej samodzielną gałąź. Obecnie używany jest w Republice Armenii i Republice Górskiego Karabachu (De iure: Azerbejdżan), gdzie jest językiem urzędowym, a także w Gruzji, Iranie, Syrii, Rosji w Libanie i 24 innych państwach przez około 6 milionów ludzi.

Obecnie w użyciu są dwa standaryzowane dialekty języka ormiańskiego, różniące się wymową niektórych głosek a także odmianą czasowników i czasami gramatycznymi. Nazwy dialektów pochodzą od miejsca ich powstania:

  • wschodnioormiański (arevelian hayeren-Արևելյան հայերեն) używany na Wyżynie Armeńskiej u podnóży góry Ararat, w tym w obecnej Republice Armenii,
  • zachodnioormiański (arevmtian hayeren-Արևմտյան հայերեն) do rzezi Ormian używany przez Ormian mieszkających w Anatolii, obecnie używany jedynie wśród ormiańskiej diaspory.

W liturgii Kościoła ormiańskiego używany jest starożytny język ormiański zwany grabar.

Ormianie Polscy od XVII wieku, choć nie powszechnie, posługiwali się językiem zachodnioormiańskim (arevmtian hayeren-Արևմտյան հայերեն). Na skutek postępującej polonizacji znajomość języka ormiańskiego niemal zanikła, przetrwała jedynie w kolonii ormiańskiej w Kutach nad Czeremoszem (do II wojny światowej). Do dziś żyje w Polsce kilka osób, które pamiętają używany tam język zachodnioormiański.

Pochodzenie języka[edytuj | edytuj kod]

Współcześnie język ormiański w zdecydowanej większości językoznawczych opracowań uważa się za język indoeuropejski, naznaczony silnym wpływem innych języków regionu, m.in. aramejskiego i średnioperskiego. Według najpopularniejszych teorii język ten, a ściślej jego wczesne stadium nazywane językiem protoormiańskim, oddzielił się w starożytności od głównego pnia języków indoeuropejskich wraz z kilkoma innymi językami zaliczanymi do ligi paleobałkańskiej. Za język najbliżej spokrewniony z ormiańskim uważano w przeszłości frygijski, dziś teoria ta jest mniej popularna. Istnieją też hipotezy o bliższym związku języka ormiańskiego z językiem greckim.

Zaproponowano też kilka innych, znacznie mniej popularnych hipotez, przeczących indoeuropejskiemu rodowodowi języka ormiańskiego. W myśl tych teorii język ormiański miałby nabrać cech indoeuropejskich pod wpływem interakcji z językami tej rodziny (zwłaszcza anatolijskimi), a genetyczne pokrewieństwo wykazywać raczej z niektórymi językami hipotetycznej grupy azjanickiej. Teorie te kwestionowane są przez zdecydowaną większość językoznawców.

Alfabet ormiański[edytuj | edytuj kod]

Zob. alfabet ormiański, Jan Hanusz.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Pisowicz A.: Gramatyka ormiańska (Grabar - Aszcharabar), Kraków 2001
  • Pisowicz A. / Sedojan Sz. / Ter-Grigorian N.: Mały słownik ormiańsko-polski, polsko-ormiański, Kraków 2006
  • Godel, R.: An introduction to the study of Classical Armenian, Wiesbaden 1975. (po angielsku)
  • Holst J. H.: Armenische Studien, Wiesbaden 2009. (po niemiecku)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]