Are You Being Served?

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Are You Being Served?
Gatunek serialu sitcom
Kraj produkcji  Wielka Brytania
Oryginalny język angielski
Twórcy David Croft
Jeremy Lloyd
Główne role Mollie Sugden
John Inman
Trevor Bannister
Wendy Richard
Frank Thornton
Nicholas Smith
Liczba odcinków 69
Liczba serii 10
w treści artykułu
Produkcja
Scenariusz David Croft
Jeremy Lloyd
Michael Knowles
John Chapman
Muzyka Ronnie Hazelhurst
Czas trwania odcinka 30 min.
Emisja
Stacja telewizyjna BBC1
Lata emisji 1972-85
Data premiery 8 września 1972
Chronologia
Kontynuacja Grace and Favour

Are You Being Served?brytyjski sitcom emitowany w latach 1972-1985 na antenie BBC. Był pierwszym wspólnym dziełem spółki autorskiej David Croft i Jeremy Lloyd, późniejszych autorów 'Allo 'Allo!. Wyemitowano łącznie 69 półgodzinnych odcinków podzielonych na 10 serii (w tym pięć specjalnych odcinków bożonarodzeniowych). Był jednym z najpopularniejszych brytyjskich seriali drugiej połowy lat 70. U szczytu swej oglądalności przyciągał przed telewizory nawet 22 miliony widzów[1].

Zarys fabuły[edytuj | edytuj kod]

Akcja serialu rozgrywa się wśród pracowników jednego z pięter ekskluzywnego domu towarowego Grace Brothers w Londynie. W odcinku pilotowym piętro – dotychczas zajmowane wyłącznie przez dział odzieży męskiej – zostaje podzielone na pół. Jedną połowę zachowują dotychczasowi lokatorzy, ale na drugą wprowadza się dział odzieży damskiej, co z miejsca rodzi konflikty.

Are You Being Served? jest jedynym spośród głównych seriali Davida Crofta rozgrywającym się współcześnie, nie zaś w realiach historycznych. Podobnie jak w innych produkcjach tego autora, humor oparty jest w największym stopniu na niezwykle wyrazistych bohaterach, o mocno zarysowanych, często przeciwstawnych osobowościach, którzy muszą przebywać wspólnie w dość hermetycznym środowisku – w tym przypadku jest to ich miejsce pracy, dom towarowy. Ponadto źródłem żartów jest niezwykle pompatyczna, pełna przesadnej kurtuazji, elegancji i formalizmu, atmosfera panująca w sklepie. Dodatkowo fabuła wielu odcinków zasadza się na konfliktach na linii pracownicy – kierownictwo.

Tytuł[edytuj | edytuj kod]

W dosłownym tłumaczeniu tytuł serialu znaczy "Czy jest Pan obsługiwany?" lub "Czy jest Pani obsługiwana". Jest to zwrot, którym pracownicy sklepu zwracają się często do klientów pojawiających się w sklepie, chcąc nawiązać z nimi rozmowę prowadzącą do zakupu.

Głowni bohaterowie[edytuj | edytuj kod]

(w nawiasach podano odtwórców ról)

Pani Slocombe (Mollie Sugden)[edytuj | edytuj kod]

Pani Slocombe jest kierowniczką działu odzieży damskiej. Jej mąż opuścił ją w nie do końca jasnych okolicznościach (wspomina się o aresztowaniu za oszustwa). Mieszka tylko ze swoją kotką, o którą bardzo dba. Jest to źródłem jednego z charakterystycznych powracających żartów w serialu. Opiera się on na nieprzetłumaczalnej grze słów, wynikającej z podwójnego znaczenia słowa pussy, które dosłownie oznacza kotkę, ale w potocznym angielskim bywa często używane jako niezbyt eleganckie określenie kobiecych genitaliów. Żart polega na tym, iż Pani Slocombe bardzo często mówi, że coś się dzieje z jej pussy, mając na myśli swojego kota, ale powodując dwuznaczność wyglądającą bardzo dziwnie w ustach statecznej starszej pani (tego rodzaju humor powodował zresztą oskarżenia o rynsztokowe dowcipy ze strony części krytyki). Pani Slocombe wciąż uważa się za kobietę atrakcyjną, zaś cechą charakterystyczną jej wyglądu są wciąż zmieniające się kolory włosów, łącznie z różowym czy fioletowym.

Pan Humphries (John Inman)[edytuj | edytuj kod]

Pan Humphries przez większość serialu jest drugim w ściśle przestrzeganej hierarchii spośród sprzedawców w dziale odzieży męskiej. Jego zachowanie i wypowiedzi – pełne słabo skrywanych, homoseksualnych podtekstów – sprawiły, że w powszechnym odbiorze stał się jednym z najsłynniejszych gejów w historii brytyjskiej telewizji. Sam aktor, wspólnie z twórcami serialu, stanowczo odrzucał taką interpretację, przynajmniej w oficjalnych wypowiedziach. Utrzymywali oni, że jest raczej patologicznym maminsynkiem lub w najgorszym razie biseksualistą. Humphries to raczej nieśmiały, delikatny mężczyzna o śmiesznym chodzie. Choć pozornie jest wzorem subtelnego sprzedawcy, za plecami przełożonych chętnie przyłącza się do podstępów Pana Lucasa.

Pan Lucas (Trevor Bannister)[edytuj | edytuj kod]

Pan Lucas jest najmłodszym ze sprzedawców w dziale odzieży męskiej. Jego bardzo bezpośredni, luźny sposób bycia bardzo kontrastuje z kostyczną atmosferą domu towarowego, co często rodzi kłopoty. Lucas stara się na różne sposoby omijać rygory panujące w firmie, nierzadko z dyskretnym poparciem pozostałych sprzedawców. Bez specjalnego powodzenia stara się zdobyć względy Panny Brahms. Uwielbia docinać starszym pracownikom, szczególnie mocno dręcząc złośliwymi komentarzami Panią Slocombe.

Panna Brahms (Wendy Richard)[edytuj | edytuj kod]

Panna Brahms jest młodszą sprzedawczynią w dziale odzieży damskiej. Chętnie odsłania swoje długie nogi i jest główną seksbombą sklepu (w późniejszych seriach przeobraża się powoli w kobietę w średnim wieku z nieco bardziej stonowanymi strojami). Prowadzi bujne życie towarzyskie, będąc generalnie kiepskiego zdania o płci przeciwnej. Ona i jej przełożona – Pani Slocombe – często zwierzają się sobie nawzajem ze swoich miłosnych wyczynów (przy czym o ile u Panny Brahms są one realne, u Pani Slocombe pozostają raczej w sferze imaginacji). Panna Brahms mówi z bardzo wyraźnym akcentem z robotniczych dzielnic Londynu i często prezentuje inteligencję na poziomie stereotypowej blondynki.

Kapitan Peacock (Frank Thornton)[edytuj | edytuj kod]

Kapitan Peacock zajmuje stanowisko tzw. floor walkera, czyli osoby nadzorującej pracę sprzedawców. Całymi dniami przechadza się po piętrze, witając klientów (ale nigdy samemu ich nie obsługując) i sprawdzając poprawność prowadzonej przez obsługę dokumentacji sprzedaży. Jako przełożony obu zlokalizowanych na piętrze działów, traktuje podległy sobie personel bardzo formalnie i apodyktycznie. Gdy wzywa do siebie kogoś ze sprzedawców, zaczyna zawsze od formułki "Czy jest pan wolny", wypowiadanej nawet wtedy, gdy na piętrze nie ma ani jednego klienta. Afiszuje się ze swoją pozycją, jest zarozumiały i chorobliwie ambitny. Z dumą podkreśla swoją bohaterską wojenną przeszłość, każąc mówić do siebie per "kapitanie" (choć w rzeczywistości służył w wojskach inżynieryjnych, na tyłach frontu, i był kapralem). Uwielbia piękne kobiety i uważa się za bardzo przystojnego.

Pan Grainger (Arthur Brough)[edytuj | edytuj kod]

Pan Grainger jest kierownikiem działu odzieży męskiej. To mocno podstarzały już mężczyzna, który spędził w Grace Brothers całe swoje zawodowe życie. Wiek wyraźnie daje mu się we znaki: sztuczna szczęka utrudnia mu jedzenie, słabe wzrok i słuch źle wpływają na jego kontakt z otoczeniem, do tego ma słabe serce, skłonności do zasypiania na firmowych naradach i męczą go kłopoty gastryczne. Koledzy z działu traktują go jak dobrotliwego dziadka, zwłaszcza Pan Humphries roztacza nad nim dyskretną opiekę. Grainger bywa często skonfliktowany z Panią Slocombe, której nie może darować tego, iż za sprawą przeprowadzki jej działu na trzecie piętro, jego własny zmniejszył się o połowę. Pozornie przyjaźni się z kapitanem Peacockiem – często zwracają się do siebie po imieniu, co w sklepie jest teoretycznie dowodem najwyższej zażyłości. Tak naprawdę ma jednak kapitanowi za złe, że mimo młodszego wieku i krótszego stażu pracy, jest w hierarchii wyżej od niego. Pan Grainger zniknął z serialu po piątej serii, co wiązało się ze śmiercią grającego go aktora.

Pan Rumbold (Nicholas Smith)[edytuj | edytuj kod]

Pan Rumbold jest dyrektorem piętra – podlegają mu wszyscy jego pracownicy, a on sam podlega bezpośrednio właścicielom domu towarowego. Ma biuro na zapleczu, gdzie pomagają mu często zmieniające się, ale zawsze młode, ponętne i niezbyt mądre, sekretarki. Rumbold ma niezbyt atrakcyjny wygląd – jest niemal całkowicie łysy i ma bardzo odstające uszy (co ciekawe, Nicholas Smith nie potrzebował żadnej charakteryzacji, żeby tak wyglądać). Często bywa nieuczciwy wobec swoich podwładnych – przypisuje sobie wszystkie ich dobre pomysły i nie przestrzega zasad, które sam ustala. W gruncie rzeczy jest dość prostolinijny i przeważnie trudno mu zrozumieć skomplikowane nieraz intrygi rozgrywające się na jego piętrze.

Młody Pan Grace (Harold Bennett)[edytuj | edytuj kod]

Młody Pan Grace jest młodszym z dwóch braci, którzy wiele lat temu założyli dom towarowy, nadali mu nazwę Grace Brothers i którzy nadal są jego właścicielami. Już samo określanie go młodym jest absurdalnym żartem, ponieważ jest on zniedołężniałym osiemdziesięciolatkiem, poruszającym się o lasce lub na wózku inwalidzkim, a i to z pomocą swojego szofera lub osobistej pielęgniarki. Pan Grace wpada na trzecie piętro jedynie sporadycznie, bieżące zarządzanie pozostawiając w gestii Pana Rumbolda. Zawsze stara się być miły dla personelu i co krok chwalić pracowników, którzy okazują mu szacunek godny cesarza. Jednak pomimo swego wieku i sympatycznej powierzchowności, potrafi być stanowczym szefem o twardej ręce, którego pomysły sprawiają czasem pracownikom spore kłopoty.

Pozostali bohaterowie[edytuj | edytuj kod]

  • Pan Mash (Larry Martyn) - postać występująca w seriach 1-3, pracownik techniczny sklepu, a zarazem przywódca działających w nim związków zawodowych. Butny i wyszczekany, za nic ma pracujące w sklepie "białe kołnierzyki" i choć jest im podległy, wszelkimi sposobami okazuje im swoją niechęć.
  • Pan Harman (Arthur English) - następca Pana Masha począwszy od serii 4. Jest nieco starszy od swojego poprzednika, ale poza tym dzieli z nim większość cech. Często występuje w nietypowych rolach, jakie przynoszą wydarzenia w sklepie (np. jest sędzią ringowym podczas walki bokserskiej między działami).
  • Pan Tebbs (James Hayter) - pierwszy z następców Pana Grangera na stanowisku kierownika działu odzieży męskiej. Wcześniej zajmował podobne stanowisko w dziale armatury łazienkowej, co stanowi źródło żartów np. na temat jego sukcesów w sprzedaży sedesów. Jest nieco lepszego zdrowia niż Granger, ale podobnie jak on ma nadwagę, jest raczej powolny i niekiedy zasypia w najmniej odpowiednich momentach. Występuje tylko w serii szóstej.
  • Pan Goldberg (Alfie Bass) - kolejny kierownik działu odzieży męskiej, pełniący tę funkcję w serii siódmej, po odejściu Pana Tebbsa na emeryturę. Jest z pochodzenia Żydem i przez wiele lat prowadził z powodzeniem zakład krawiecki, aż jego istnieniu kres położył pożar. Jego przyjście do Grace Brothers z miejsca powoduje wzrost obrotów, gdyż ma wielu wiernych, zamożnych klientów.
  • Pan Grossman (Milo Sperber) - niezwykle doświadczony sprzedawca butów, oddelegowany do działu odzieży męskiej na czas wyprzedaży (trwającej przez pierwsze cztery odcinki ósmej serii). Trzeci z następców Pana Grangera jako szef działu męskiego.
  • Pan Klein (Benny Lee) - mówiący ze szkockim akcentem sprzedawca z działu cięcia, oddelegowany do działu odzieży męskiej jako jego piąty szef w czasie trwania serialu. Występuje tylko w trzech ostatnich odcinkach serii ósmej. Po jego zniknięciu, oficjalnie dział męski pozostaje bez szefa, choć faktycznie rolę tę pełni Pan Humphries.
  • Pan Spooner (Mike Berry) - zajmuje miejsce najmłodszego sprzedawcy w dziale odzieży męskiej począwszy od serii ósmej, po odejściu ze sklepu Pana Lucasa (co wiązało się z odejściem z serialu Trevora Bannistera). Jest jeszcze bardziej niż Lucas niezdyscyplinowany i bezczelny w swych komentarzach wobec starszych kolegów. Ze swojej strony rewanżują mu się traktowaniem pełnym lekceważenia i wyższości.
  • Stary Pan Grace (Kenneth Waller) - zajmuje posadę swojego młodszego brata na początku serii ósmej, gdy Młody Pan Grace rezygnuje z zarządzania firmą, aby poświęcić się swoim pasjom. Występuje tylko w jednej serii. W dziewiątej i dziesiątej odsłonie serialu postać Pana Grace'a pojawia się w wypowiedziach bohaterów, ale widzowie nie mają okazji oglądać go.

Odcinki[edytuj | edytuj kod]

Pilot[edytuj | edytuj kod]

Odcinek pilotowy, zatytułowany po prostu Are You Being Served?, został po raz pierwszy wyemitowany 8 września 1972 roku. W przeciwieństwie do wielu innych brytyjskich seriali komediowych, pilot nie został potem włączony do pierwszej serii, lecz jest uważany za odcinek "zerowy" serialu. Fabuła pilota: piętro zajmowane dotąd wyłącznie przez dział odzieży męskiej domu towarowego Grace Brothers zostaje podzielone na pół. Odtąd dział męski będzie musiał współistnieć z działem odzieży damskiej. Początki są jednak bardzo trudne. Gościnnie wystąpił Michael Knowles.

Seria 1[edytuj | edytuj kod]

Premierowa emisja serii 1 miała miejsce od 21 marca do 18 kwietnia 1973 roku.

  1. Dear Sexy Knickers...
    Pan Lucas próbuje poderwać pannę Brahms przesyłając jej karteczkę z dość sprośną notką. Przez przypadek trafia ona do kapitana Peacocka, a potem do pani Slocombe. Powstaje spirala nieporozumień.
  2. Our Figures Are Slipping
    Pan Rumbold jest zaniepokojony spadającymi wynikami sprzedaży na piętrze. Postanawia wprowadzić pewne udoskonalenia do techniki obsługi klientów. Pan Lucas dostaje polecenie, aby więcej się uśmiechać. Realizuje je jednak ze złośliwą przesadą...
  3. Camping In
    Z powodu nagłego strajku komunikacji miejskiej personel sklepu nie jest w stanie wrócić po pracy do domu i musi nocować w firmie. Sprzedawcy pożyczają z działu turystycznego namioty i inne elementy wyposażenia kempingowego, a następnie rozbijają biwak na swoim piętrze.
  4. His and Hers
    Na piętrze powstaje nowe stoisko, gdzie specjalnie przeszkolona ekspedientka (gościnnie Joanna Lumley) sprzedaje perfumy. Nowa koleżanka nie przypada załodze do gustu i szybko zostaje zmuszona do odejścia. Wtedy jednak obowiązek sprzedaży perfum przechodzi na sprzedawców ubrań.
  5. Diamonds Are a Man's Best Friend
    Klientka twierdzi, że zgubiła w domu towarowym cenną biżuterię, za którą oferuje wysokie znaleźne. Początkowo sprzedawcy chcą podzielić się solidarnie nagrodą, jeśli ktokolwiek z nich odszuka zaginiony diament. Szybko jednak chciwość bierze górę i każdy szuka na własną rękę.

Seria 2[edytuj | edytuj kod]

Druga odsłona serialu pojawiła się na antenie BBC rok po pierwszej i była emitowana od 14 marca do 11 kwietnia 1974 roku.

  1. The Clock
    Pan Granger obchodzi 65. urodziny. Wszyscy spodziewają się, że z tej okazji dostanie od szefów firmy zegar z kukułką, co jest tradycyjnym podarunkiem pożegnalnym, oznaczającym odesłanie pracownika na emeryturę. Nieoczekiwanie Młody Pan Grace myli się podczas ceremonii i posada Grangera zostaje uratowana.
  2. Cold Comfort
    Dom towarowy wyłącza centralne ogrzewanie z powodu trwającego kryzysu naftowego. Pracownicy strasznie marzną i decydują się łamać na różne sposoby obowiązujący zakaz prywatnego dogrzewania się.
  3. The Think Tank
    Po raz kolejny kierownictwo piętra poszukuje sposobu na zahamowanie spadku sprzedaży. Pracownicy postanawiają zorganizować pokaz mody, na którym sami będą modelami.
  4. Big Brother
    W sklepie nasilają się kradzieże. Aby temu zaradzić, kierownictwo instaluje system telewizji przemysłowej, którego monitory stają się nową zabawką Pana Rumbolda. Dzięki jego czujnej obserwacji, szybko wychodzą na jaw różne drobne grzeszki pracowników.
  5. Hoorah for the Holidays
    Młody Pan Grace zarządza zamknięcie sklepu na czas remontu. Aby zrekompensować pracownikom utracone zarobki, daje im do wyboru kilka ofert wyjazdów na koszt firmy. Wszystkie pozostawiają jednak wiele do życzenia...

Seria 3[edytuj | edytuj kod]

Seria trzecia liczyła osiem odcinków, co stanowiło rekord w całej historii serialu. Były one emitowane od 27 lutego do 17 kwietnia 1975 roku.

  1. The Hand of Fate
    Jeden z członków zarządu firmy planuje przejść na emeryturę. Wśród personelu piętra rodzi to nadzieję na spiralę awansów - Pan Rumbold liczy na miejsce w zarządzie, Kapitan Peacock na stanowisko dyrektora piętra, a Pan Granger i Pani Slocombe walczą o miejsce, które w takiej sytuacji zwolni Kapitan.
  2. Coffee Morning
    Kierownictwo jest niezadowolone, że pracownicy przeciągają przysługujące im krótkie przerwy. Powstaje książka, gdzie każdy musi wpisywać każde swoje opuszczenie stanowiska pracy - nawet na kawę lub wizytę w toalecie. Rodzi to bardzo ostry konflikt szefostwa z pracownikami.
  3. Up Captain Peacock
    Kapitan Peacock, człowiek już z samej swej natury bardzo zarozumiały, otrzymuje kolejny powód do wywyższania się, gdy z okazji swojej 20. rocznicy pracy w firmie dostaje przywilej korzystania z toalety i stołówki dla kadry zarządzającej. Pan Granger nie może ścierpieć, że choć sam jest w firmie dużo dłużej, nie dostąpił dotąd takiego zaszczytu. Gościnnie wystąpili Michael Knowles i Donald Hewlett.
  4. Cold Store
    Na piętrze pojawiają się kłopoty na tle zdrowotnym. Pani Slocombe jest przeziębiona, ale nie chce iść do domu. Panna Brahms nie chce z nią pracować, aby się nie zarazić. Z kolei Pan Lucas symuluje chorobę, bo w domu czeka na niego dziewczyna. W efekcie Pan Lucas zostaje przydzielony do pomocy Pani Slocombe, bo i tak już się bardziej nie zarazi, a Panna Brahms trafia tymczasowo do działu męskiego.
  5. Wedding Bells
    Młody Pan Grace, od 40 lat pozostający wdowcem, zamierza ponownie się ożenić, lecz nie ma jeszcze wybranki. Chce znaleźć ją w swoim domu towarowym. Zaprasza na spotkanie Panią Slocombe - wszyscy spodziewają się, że chce się jej oświadczyć i że będzie ona nową prezesową.
  6. German Week
    Młody Pan Grace ogłasza w swojej firmie tydzień niemiecki, gdy sprzedawane będą tylko wyroby z tego kraju. Klienci początkowo przyjmują ten pomysł z dużą rezerwą, więc załoga firmy postanawia zorganizować dodatkowe atrakcje, związane z kulturą Niemiec. Gościnnie wystąpiła Joanna Lumley.
  7. Shoulder to Shoulder
    Dział damski zostaje tymczasowo zamknięty na czas remontu i musi dzielić powierzchnię z działem męskim. Powoduje to liczne konflikty.
  8. New Look
    W firmie wprowadzany jest kolejny pomysł na podniesienie sprzedaży. Tym razem ma w tym pomóc odtwarzana w tle zakupów muzyka z głosem lektora polecającym produkty. Pracownicy walczą o to, czyj głos zostanie wykorzystany. Gościnnie wystąpił Felix Bowness, pracujący zresztą przy produkcji serialu jako animator publiczności.

Pierwszy świąteczny odcinek specjalny[edytuj | edytuj kod]

Emisja: 22 grudnia 1975 roku

  • Christmas Crackers
    Trwa przedświąteczny szał zakupów. Aby podkreślić szczególną atmosferę świąt, Młody Pan Grace każe swoim pracownikom nosić okolicznościowe kostiumy rodem z bajek.

Seria 4[edytuj | edytuj kod]

Seria czwarta zadebiutowała na antenie BBC 8 kwietnia 1976 roku i gościła tam do 12 maja.

  1. No Sale
    Władze firmy postanawiają otwierać sklep pół godziny wcześniej, aby klienci mogli coś kupić po drodze do pracy. Akcja odnosi sukces, ale pracownikom nie podoba się wydłużenie ich czasu pracy. Próbują więc zniechęcać klientów do wszelkich zakupów przez pierwsze pół godziny.
  2. Top Hat and Tails
    Młody Pan Grace chce wystawić reprezentację firmy w zawodach w tańcu towarzyskim. Pracownicy są tym bardzo zainteresowani, bo wybrana para otrzyma sowitą premię. Rozpoczynają się więc treningi.
  3. Forward Mr. Grainger
    Pan Rumbold wyjeżdża do Walii na trwające aż miesiąc szkolenie. W tym czasie obowiązki dyrektora piętra ma pełnić Pan Granger, który szybko przeradza się z sympatycznego dziadka w bezwzględnego szefa.
  4. Fire Practice
    Do sklepu przybywa arabski emir wraz ze swoją świtą. Chce kupić spodnie dla swojej żony noszącej czador i kwef, której na dodatek nikomu nie wolno dotknąć, co utrudnia dobranie rozmiaru. Tymczasem kierownictwo zaplanowało ćwiczenia przeciwpożarowe.
  5. Fifty Years On
    Zbliżają się urodziny Pani Slocombe. Jubilatka oczekuje, że jej współpracownicy godnie uczczą tę okazję, ale zarazem nie chcę ujawnić, ile ma lat (ostatecznie okazuje się, że to jej 50. urodziny). Nie wiadomo też do końca, jak właściwie Pani Slocombe ma na imię... Gościnie wystąpiła Mavis Pugh.
  6. "Oh What a Tangled Web
    W sklepie wybucha skandal obyczajowy. Kapitan Peacock jest podejrzewany o romans z młodziutką sekretarką Pana Rumbolda. Do domu towarowego przybywa oburzony ojciec dziewczyny, a także żona Kapitana. Wszyscy żądają wyjaśnień.

Drugi świąteczny odcinek specjalny[edytuj | edytuj kod]

Emisja: 24 grudnia 1976 roku

  • The Father Christmas Affair
    Młody Pan Grace organizuje swego rodzaju casting na pracownika, który wystąpi w sklepie w roli św. Mikołaja i zainkasuje za to sporą premię. Jurorem ma być mały chłopiec.

Seria 5[edytuj | edytuj kod]

Seria piąta była emitowana od 25 lutego do 8 kwietnia 1977 roku. W przerwie między tą odsłoną a serią szóstą do kin trafił film pełnometrażowy oparty na serialu.

  1. Mrs. Slocombe Expects
    W życiu Pani Slocombe pojawia się ciąża. Początkowo wszyscy myślą, że jej własna, ale w końcu okazuje się, że w stanie błogosławionym jest ukochana kotka kierowniczki działu damskiego. Poród ma się odbyć w sklepowej przymierzalni, w pełnej tajemnicy przed szefostwem.
  2. A Change Is as Good as a Rest
    Pracownicy przeglądają poufne dokumenty w pokoju zarządu i odnoszą błędne wrażenie, że wszyscy mają zostać zwolnieni. Zanim sprawa zdąży się jeszcze wyjaśnić, Pan Granger, podpuszczony trochę przez innych, unosi się honorem i składa wymówienie. Potem zostaje przyjęty z powrotem, ale na najniższe stanowisko, zajmowane dotąd przez Pana Lucasa. Tymczasem cały personel działów odzieżowych zostaje na tydzień przeniesiony do działu dziecięcego.
  3. Founder's Day
    Młody Pan Grace obchodzi 80. urodziny. Aby to uczcić, załoga przygotowuje własną wersję popularnego w brytyjskiej telewizji programu This Is Your Life, w której cały personel w bardzo apologetyczny sposób wspomina, jak bardzo jubilat im pomógł.
  4. The Old Order Changes
    Młody Pan Grace wraca z USA, gdzie zapoznał się z tamtejszymi technikami sprzedaży. Nakazuje generalną liberalizację obyczajów w kostycznym dotąd sklepie. Koniec z garniturami i żakietami! Odtąd pracownicy mogą nosić w pracy swoje bardzo nieformalne stroje i mówić po imieniu nawet do przełożonych. Gościnnie wystąpił Jeffrey Holland.
  5. Take-over
    Firmie grozi przejęcie przez konkurencję, czego personel bardzo się obawia. O wszystkim ma zdecydować zebranie akcjonariuszy, z których część nie może jednak być obecna. Pracownicy wykorzystują to i w postanawiają w przebraniach zająć ich miejsce.
  6. Goodbye Mr. Grainger
    Pana Grangera ogarnia starcza złośliwość, coraz trudniej się z nim pracuje. Koledzy próbują przekonać go do emerytury, na co w końcu się zgadza. Następnego dnia przychodzi zupełnie odmieniony, miły i rozdający prezenty. Jest przekonany, że wylosował główną nagrodę w loterii.
  7. It Pays to Advertise
    Dom towarowy przygotowuje swój pierwszy w historii film reklamowy. Rzecz w tym, że reżyserować ma Pan Humphries, a reszta personelu wystąpić ma jako aktorzy w dość złożonej fabule reklamówki.

Seria 6[edytuj | edytuj kod]

Seria szósta przyniosła przesunięcie emisji serialu z wczesnej wiosny na jesień. W efekcie pierwszy odcinek tej odsłony został zaprezentowany 15 listopada 1978 roku, a ostatni 13 grudnia. Nastąpiła też pierwsza poważna zmiana obsadowa - zmarłego Arthura Brougha, czyli Pana Grangera, zastąpił James Hayter jako Pan Tebbs.

  1. By Appointment
    Personel sklepu dowiaduje się, że w okolicy ma przebywać para królewska. Bardzo możliwe, że odwiedzą nawet piętro bohaterów. Wszyscy uczą się, jak należy zgodnie z protokołem zachowywać się przy tak dostojnych gościach.
  2. The Club
    Personel otrzymuje do dyspozycji pomieszczenia w piwnicy sklepu, gdzie mogą urządzić klub dla osób z wyższych sfer, który sami będą prowadzić. Nie jest to jednak tak proste zadanie, jak się początkowo wydawało. Gościnnie wystąpiła Mavis Pugh.
  3. Do You Take This Man?
    Spełnia się wielkie marzenie Pani Slocombe: ma szansę ponownie wyjść za mąż. Jej wybrankiem jest Grek, który jednak ostatniej chwili rezygnuje z zawarcia związku. Chcąc oszczędzić koleżance depresji, personel organizuje w sklepie sfingowany, prawosławny ślub. Gościnnie wystąpili Gorden Kaye i Felix Bowness.
  4. Shedding the Load
    Wyniki finansowe sklepu pogarszają się i zapada decyzja, aby ograniczyć personel piętra o jedną osobę. Załoga ma ustalić między sobą, kto otrzyma wymówienie. Nie jest to łatwe.
  5. A Bliss Girl
    Po raz kolejny władze sklepu podejmują próbę poszerzenia oferty o perfumy. Sprzedawczyni mająca obsługiwać nowe stoiska zrządzeniem losu nie dociera do pracy i jej miejsce zajmuje Pan Humphries. Jego miejsce w dziale męskim zajmuje tymczasowo Kapitan Peacock, który traktuje to jako uwłaczającą mu degradację.

Trzeci świąteczny odcinek specjalny[edytuj | edytuj kod]

Emisja: 26 grudnia 1978 roku

  • Happy Returns
    Młody Pan Grace znów obchodzi urodziny. Z tej okazji w sklepie ma się odbyć wieczór kabaretu w starym stylu. Mają wystąpić dwa zespoły: jeden z złożony z zawodowców oraz drugi, sformowany z pracowników sklepu.

Seria 7[edytuj | edytuj kod]

Seria siódma była emitowana od 19 października do 30 listopada 1979 roku. Z produkcją rozstał się James Hayter, a jego miejsce w obsadzie zajął Alfie Bass jako Pan Goldberg.

  1. The Junior
    Pan Tebbs przechodzi na emeryturę. Pan Humphries i Pan Lucas dostają awans, a kierownictwo szuka kandydata na młodszego sprzedawcę w dziale męskim. Nieoczekiwanie najlepszym kandydatem okazuje się Pan Goldberg - dość wiekowy już były krawiec.
  2. Strong Stuff This Insurance
    Pracownicy mają szansę przystąpić do programu ubezpieczeniowego, który może znacznie zwiększyć wysokość ich przyszłych emerytur. Ubezpieczyciel żąda jednak, aby cały personel poddał się najpierw badaniom lekarskim. Aby poprawić swoją kondycję, pracownicy trenują pod okiem mistrzyni baletu. Gościnnie wystąpiła Amanda Barrie.
  3. The Apartment
    Pani Slocombe z powodów losowych nie może przez pewien czas przebywać we własnym domu. Chcąc jej pomóc, Młody Pan Grace pozwala jej urządzić sobie tymczasowe lokum w dziale meblowym. Wkrótce jej "mieszkanie" zaludniają pozostali pracownicy, uziemieni przez strajk komunikacji miejskiej. Gościnnie wystąpił Jeffrey Holland.
  4. Mrs. Slocombe, Senior Person
    Pan Rumbold trafia do szpitala z ostrym zatruciem pokarmowym. Tymczasowym dyrektorem piętra zostaje Pani Slocombe, tym samym pozostawiając dział damski w rękach Panny Brahms. Nieoczekiwanie zmiana ta przynosi zdecydowany wzrost sprzedaży w dziale. Gościnnie wystąpił Gorden Kaye. Grająca Panią Slocombe Mollie Sugden uważała ten odcinek za swój ulubiony, przez co 1 lipca 2009 znalazł się on w specjalnym bloku programów wyemitowanych przez BBC dla uczczenia jej pamięci wkrótce po jej śmierci.
  5. The Hero
    Pan Franco z działu artykułów sportowych rozpowszechnia w całym sklepie przykre plotki na temat Kapitana Peacocka. Dochodzi do bardzo ostrego konfliktu, który ma zostać rozstrzygnięty na bokserskim ringu. Gościnnie wystąpił były zapaśnik Jackie Pallo.
  6. Anything You Can Do
    Personel wchodzi w ostry konflikt z obcesową kierowniczką firmowej stołówki. Kobieta unosi się honorem i odmawia przygotowywania posiłków dopóki nie zostanie oficjalnie przeproszona. W tej sytuacji pracownicy działów odzieżowych sami muszą pokierować kuchnią.
  7. The Agent
    Pan Goldberg prowadzi na boku lukratywną działalność: wynajduje swoim kolegom znacznie lepiej płatne posady, za wynagrodzeniem. Gdy udaje mu się znaleźć nowych pracodawców dla Pani Slocombe i Pana Humphriesa, kierownictwo musi znaleźć sposób, aby zatrzymać ich w firmie.

Czwarty świąteczny odcinek specjalny[edytuj | edytuj kod]

Emisja: 26 grudnia 1979

  • The Punch and Judy Affair
    Personel piętra odmawia udziału w strajku, przez co traci bardzo wiele w oczach innych działów. Aby odbudować nadwątloną reputację, pracownicy organizują przedstawienie dla dzieci swoich kolegów.

Seria 8[edytuj | edytuj kod]

W roku 1980 produkcja serialu została wstrzymana i nie było pewne, czy powróci na ekrany. Ostatecznie BBC zamówiło serię ósmą, która była emitowana od 9 kwietnia do 28 maja 1981 roku. Odświeżona została obsada. Z serialu na własne życzenie odszedł Trevor Bannister, czyli Pan Lucas, którego zastąpił Mike Berry jako Pan Spooner. Z produkcją pożegnał się także schorowany Harold Bennett (Młody Pan Grace), którego miejsce zajął Kenneth Waller (Stary Pan Grace). Odszedł również Alfie Bass, a jego miejsce w pierwszych odcinkach nowej serii zajmował Milo Sperber jako Pan Grossman, później zaś Benny Lee jako Pan Klein.

  1. Is It Catching?
    Po odejściu Pana Lucasa pracę w dziale męskim rozpoczyna młody Pan Spooner, jeszcze bardziej bezczelny i złośliwy od swego poprzednika. Tymczasem Pan Humphries zapada na bardzo rzadką i wyjątkowo zaraźliwą chorobę. Cały personel zostaje poddany kwarantannie w piwnicy domu towarowego. Gościnnie wystąpił John D. Collins.
  2. A Personal Problem
    Kapitan Peacock znów ma kłopoty małżeńskie - podejrzewa żonę o zdradę, na dodatek z jego własnym szefem, Panem Rumboldem. Stara się wszelkimi sposobami przyłapać ich na gorącym uczynku. Gościnnie wystąpił Jack Haig.
  3. Front Page Story
    Stary Pan Grace, który przejął kierowanie firmą od swego młodszego brata, decyduje o powstaniu gazetki zakładowej. Aby mieć o czym pisać, mianowany redaktorem naczelnym Pan Humphries postanawia zorganizować wybory Miss Domu Towarowego.
  4. Sit Out
    Stary Pan Grace obcina wszystkie pensje o 10%, motywując to złą sytuacją finansową firmy. Pracownicy postanawiają urządzić publiczny protest, w najbardziej (ich zdaniem) widocznej dla przechodniów części domu towarowego, czyli na jego dachu.
  5. Heir Apparent
    W ręce Starego Pana Grace'a przypadkowo wpada zdjęcie matki Pana Humphriesa. Właścicielowi firmy wydaje się, że jest ona jego miłością sprzed kilkudziesięciu lat, z którą miał nawet syna, lecz potem kontakt się urwał. To może oznaczać, że Pan Humphries jest jedynym spadkobiercą szefa... John Inman wystąpił w tym odcinku zarówno w swojej zwykłej roli Pana Humphriesa, jak i w roli jego matki.
  6. Closed Circuit
    Panna Brahms występuje w filmie reklamującym dom towarowy. Kierownictwu nie podoba się jednak jej akcent cockney, dlatego głos podkłada pod nią, mówiąca literacką angielszczyzną, osobista pielęgniarka Pana Grace'a. W tej nie istniejącej w rzeczywistości dziewczynie - z ciałem Panny Brahms i głosem pielęgniarki - zakochuje się pewien lord, który widział reklamówkę. Gościnnie wystąpili John D. Collins i Gorden Kaye.
  7. The Erotic Dreams of Mrs. Slocombe
    Pani Slocombe wprost obsesyjnie zadurza się w Panu Humphriesie, który jednak nie przepada za towarzystwem kobiet, a zwłaszcza tej kobiety. Personel szuka sposobu, jak rozwiązać ten delikatny problem. Gościnnie wystąpił Jack Haig.

Piąty świąteczny odcinek specjalny[edytuj | edytuj kod]

Emisja: 24 grudnia 1981 roku

  • Roots?
    Stary Pan Grace obchodzi urodziny, które personel jak zwykle chce uczcić w szczególny sposób. Brat Pana Rumbolda (Nicholas Smith wystąpił jako obaj bracia) podejmuje się odnalezienia korzeni rodziny Grace'ów, które personel zamierza ukazać w przedstawieniu muzycznym. W odcinku gościnnie wystąpił były członek stałej obsady, Harold Bennett, jako Młody Pan Grace. Zdjęcia miały miejsce na krótko przed śmiercią sędziwego aktora, a emisja nastąpiła trzy miesiące po jego pogrzebie.

Seria 9[edytuj | edytuj kod]

Była emitowana od 22 kwietnia do 27 maja 1983 roku. Pochłonięty innymi projektami David Croft opuścił produkcję, przez co Jeremy Lloyd napisał wszystkie odcinki dwóch ostatnich serii bez udziału swego wieloletniego współscenarzysty. Ograniczono również nieco liczbę bohaterów. Po odejściu Pana Kleina, liczba sprzedawców w dziale męskim zmniejszyła się do dwóch. Stary Pan Grace pozostał w fabule, ale w ogóle nie pojawiał się już na ekranie, o jego decyzjach widzowie dowiadywali się wyłącznie z wypowiedzi innych bohaterów.

  1. The Sweet Smell of Success
    Pani Slocombe podejmuje dyskretną sprzedaż perfum własnej roboty, bez wiedzy przełożonych. Okazuje się, że efekty działania sporządzonego przez nią specyfiku nie ograniczają się do miłego zapachu.
  2. Conduct Unbecoming
    Pan Humphries przechodzi w swoim życiu poważny kryzys, po ostrej kłótni z ukochaną matką postanawia wyprowadzić się z domu i popada w tarapaty finansowe. Gdy ze sklepowej kasy giną pieniądze, jest naturalnym podejrzanym. W sklepie organizowany jest jego miniproces - z ławą przysięgłych, prokuratorem i obroną - który ma zdecydować o jego ewentualnym zwolnieniu z pracy.
  3. Memories Are Made of This
    Uderzona piłką golfową Pani Slocombe traci pamięć i sądzi, że jest znowu małą dziewczynką. Jeździ po sklepie na hulajnodze, nosi dziecięcy strój i jest ogólnie nieznośna.
  4. Calling All Customers
    Pracownicy postanawiają promować sklep poprzez przygotowanie słuchowiska na żywo dla osób korzystających z CB radia. Odcinek jest złośliwą parodią słuchowiska jako gatunku oraz aktorów radiowych. Gościnnie wystąpili (grając tylko głosami, jako użytkownicy CB radia) Robbie Coltrane oraz Vicki Michelle.
  5. Monkey Business
    Oburzeni wycofaniem obiecanej podwyżki pracownicy postanawiają udać się na skargę do samej premier Wielkiej Brytanii (była nią wówczas Margaret Thatcher). Tymczasem w sklepie grasuje małpa, która zbiegła z działu zoologicznego.
  6. Lost and Found
    Ukochana kotka Pani Slocombe znika gdzieś bez wieści. Aby ją pocieszyć, personel składa się kupno słodkiego, młodziutkiego kociaka dla niej. Rzecz w tym, że kierowniczka działu damskiego źle odczytuje intencje wręczającego prezent Pana Humphriesa.

Seria 10[edytuj | edytuj kod]

Pożegnalna, dziesiąta seria Are You Being Served? emitowana była późną zimą i wczesną wiosną 1985 roku, a dokładnie od 18 lutego do 1 kwietnia. U szczytu popularności był już wówczas następny serial tych samych twórców, 'Allo 'Allo!.

  1. Goodbye Mrs. Slocombe
    Pani Slocombe osiąga wiek, w którym pracownicy domu towarowego muszą przejść na emeryturę. Nie chce jednak opuszczać firmy i w przypływie desperacji zatrudnia się w niej jako sprzątaczka. Jej koledzy robią wszystko, by odzyskała dawne stanowisko.
  2. Grounds For Divorce
    Kapitan Peacock znów ma kłopoty w życiu osobistym. Szaleńczo zakochuje się w nim znacznie młodsza od niego pracowniczka innego działu. Kapitan musi wybierać: wierność żonie czy szaleństwo nowego związku.
  3. The Hold Up
    Pracownicy zostają w firmie do późnej nocy, aby uporządkować dopiero co przywieziony nowy towar. W tym czasie dochodzi do napadu na sklep. Efektem jest swego rodzaju komedia kryminalna, w której część pracowników jest zakładnikami bandziorów, część udaje policjantów, a pozostali przebierają się za słynących z bezwględności mafiosów.
  4. Gambling Fever
    Pracownicy dostają premię, którą za radą Pana Harmana, pracownika technicznego, postanawiają postawić w wyścigach konnych. Obstawiony przez nich wyścig będzie transmitowany w telewizji, ale w środku ich dnia pracy. I jak tu go obejrzeć?
  5. The Night Club
    Władze firmy zgadzają się, aby pracownicy mogli uruchomić na jej terenie dodatkową działalność, otwartą po zamknięciu domu towarowego. Wybór pada na pomysł klubu nocnego. Personel kręci promującą ten przybytek reklamówkę, która ma być wyświetlana w miejscowym kinie.
  6. Friends and Neighbours
    Gdy pracownicy skarżą się na rosnące koszty dojazdu do pracy, władze sklepu proponują im zajęcie kilku wolnych mieszkań na najwyższym piętrze sklepu. Przyjaźń pracujących razem od wielu lat ludzi zostanie wystawiona na ciężką próbę, gdy staną się sąsiadami wśród cienkich ścian.
  7. The Pop Star
    Pan Spooner, będący muzykiem-amatorem, nieoczekiwanie otrzymuje propozycję kontraktu płytowego od znanej wytwórni. Zachęceni wizją kariery scenicznej, wszyscy pracownicy chcą śpiewać w jego chórku.

Produkcja[2][edytuj | edytuj kod]

Pilot Are You Being Served? został wyprodukowany latem 1972 roku dla programu Comedy Playhouse, w którym pokazywano jednoodcinkowe prezentacje różnych komediowych projektów trafiających do BBC – najciekawsze z nich miały szanse na produkcję w formie pełnowymiarowego serialu. Pomysłodawcą fabuły był Jeremy Lloyd, który jako młody chłopak sam pracował przez kilka lat w podobnym sklepie.

Pilot nie wzbudził początkowo wielkiego entuzjazmu władz stacji i trafił na antenę dopiero, gdy wskutek zamachu dokonanego przez Czarny Wrzesień na igrzyskach w Monachium część planowanych transmisji sportowych została odwołana lub przesunięta i BBC musiała w trybie nagłym zagospodarować jakoś wolne miejsce w ramówce. Choć pilot został wyprodukowany w kolorze, do dzisiaj w archiwach zachowała się tylko jego czarno-biała wersja (co wynika z faktu, że aż do późnych lat 70. wiele telewizji – w tym BBC – niezbyt dbało o archiwizację własnych produkcji).

Po dość dobrym przyjęciu pilota, BBC zdecydowało się wyprodukować pierwszą serię. Szefowie stacji starali się wymóc na twórcach usunięcie postaci Pana Humphriesa (granego przez Johna Inmana), którego – pomimo gorących zaprzeczeń aktora i scenarzystów – większość widzów brała za otwartego geja. David Croft nie zgodził się na te zmiany i zapowiedział odejście z serialu, jeśli zostaną wprowadzone. BBC uległa renomowanemu już wówczas scenarzyście i serial ukazał się w wersji niezmienionej w stosunku do pilota. Premierowa emisja pierwszej serii nie spotkała się ze zbyt dużym zainteresowaniem, bowiem musiała konkurować z niezwykle popularną operą mydlaną Coronation Street. Dopiero powtórki w bardziej dogodnych godzinach zwróciły na serial uwagę widzów i krytyków, co skłoniło BBC do zamówienia kolejnej serii.

Serial osiągnął swoją szczytową popularność w drugiej połowie lat 70. Przyniósł powszechną rozpoznawalność wszystkim swoim głównym aktorom. W roku 1977 wyprodukowano jego wersję kinową. W latach 1980-81 produkowana była wersja australijska, rozgrywająca się w bliźniaczo podobnym domu towarowym w Melbourne. John Inman był jedynym członkiem brytyjskiej obsady, który zagrał w tamtej wersji. Zrealizowano także pilota wersji amerykańskiej, ale nie weszła ona do emisji. Począwszy od szóstej serii zaczęła nieco zmieniać się główna obsada serialu, co miało związek ze śmiercią Arthura Brough i Harolda Bennetta, a później także z odejściem Trevora Bannistera. Od pilota aż do ostatniego odcinka – wyemitowanego wczesną wiosną 1985 – przetrwał pięcioosobowy trzon obsady w składzie John Inman, Mollie Sugden, Wendy Richard, Frank Thornton i Nicholas Smith. Cała piątka wystąpiła również w stanowiącym kontynuację po latach Are You Being Served? serialu Grace and Favour, emitowanym w 1992 i 1993 roku.

Przypisy

  1. Comedy actor Inman dies aged 71, BBC News, 08.03.2007 (dostęp 10.09.09)
  2. Sekcja na podst. jednego z odcinków serialu dokumentalnego Comedy Connections (opowiadającego o historii brytyjskiej komedii), poświęconego Are You Being Served. Odcinek ten dostępny jest m.in. w serwisie YouTube

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]