Borowik ceglastopory
| Borowik ceglastopory | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | borowikowce |
| Rodzina | borowikowate |
| Rodzaj | Boletus |
| Gatunek | borowik ceglastopory |
| Nazwa systematyczna | |
| Boletus luridiformis Rostk. Deutschl. Fl., 3 Abt. (Pilze Deutschl.) 5: 105 (1844) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Borowik ceglastopory (Boletus luridiformis) – gatunek grzyba należącego do rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo [edytuj]
Nazwę polską podała Alina Skirgiełło w 1939. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był także pod nazwami: grzyb wilczy, czerwononóżka i pociec[2]. Występuje w kilku odmianach[1]:
- Boletus luridiformis subsp. discolor (Quél.) Rauschert 1987
- Boletus luridiformis var. immutatus Pegler & A.E. Hills 1996
- Boletus luridiformis var. junquilleus (Quél.) Krieglst. 1991
- Boletus luridiformis var. luridiformis Rostk. 1844
W Polsce występują 2 odmiany: var luridiformis (borowik ceglastopory. odmiana typowa i var. junguilleus, odmiana żonkilowa (dawniej nazywana borowikiem żonkilowym)[2].
Morfologia [edytuj]
Średnica dochodzi do 20 cm, u młodych egzemplarzy półkolisty, do rozpostartego u starszych. Powierzchnia kapelusza początkowo jest sucha, zamszowa, później gładka i naga. Barwa ciemnobrązowa, czasem z ochrowymi plamkami[3].
Długie i wycięte przy trzonie. U młodych owocników żółte do oliwkowych u starszych egzemplarzy. Po uszkodzeniu silnie sinieją[4].
Wysokość 5-15 cm, grubość 2-5 cm. U młodych egzemplarzy trzon zazwyczaj jest pękaty, następnie maczugowaty, baryłkowaty. Pełny. Kolor żółty, pokryty bardzo gęsto ceglastoczerwonymi nieregularnymi strzępkami (nie siatką!). W górnej części trzonu strzępków jest mniej, co powoduje, że trzon jest tu bardziej żółty[3].
Żółty, przekrojony lub uszkodzony szybko zmienia barwę na ciemnoniebieską. Smak łagodny, zapach słaby[3].
Zarodniki eliptyczno-wrzecionowate, gładkie, o rozmiarach 13-18 x 5,5-6,5 μm[4].
Występowanie [edytuj]
W Europie Środkowej i w Polsce jest dość pospolity. Rośnie w lasach od wczesnego lata do późnej jesieni[5]. W górach występuje dużo częściej, niż na niżu[4]. Odmiana typowa występuje głównie pod jodłami, grabami, bukami, świerkami, dębem szypułkowym i lipą, odmiana żonkilowa pod dębami i bukami[2].
Odmiana żonkilowa jest w Polsce bardzo rzadka. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający[6]. Jest na czerwonych listach gatunków rzadkich także w Austrii, Czechach, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Holandii, Norwegii i Słowacji[2].
Znaczenie [edytuj]
Grzyb jadalny, jednak ze względu na czerwone zabarwienie porów i trzonu rzadko przez grzybiarzy zbierany, gdyż kojarzony bywa z trującymi borowikami o czerwonym zabarwieniu (np. borowikiem szatańskim). Niektórzy jednak uważają go za smaczny grzyb jadalny[5]. Spożywany może być tylko po obróbce termicznej, gdyż surowy, niedogotowany lub niedosmażony jest trujący[4].
Gatunki podobne [edytuj]
Młode owocniki mogą być mylone z borowikiem grubotrzonowym (Boletus calopus), ponieważ oba grzyby często występują równocześnie na tym samym terenie. Najważniejsze cechy odróżniające borowika ceglastoporego to: strzępki na trzonie zamiast siatki, czerwone rurki, zamiast żółtych i jaśniejszy kapelusz. Podobny jest też borowik gładkotrzonowy (Boletus queletii), ale ma kapelusz oliwkowobrązowy, pomarańczowoczerwony lub ceglastoczerwony, pomarańczowe pory i trzon u podstawy karminowoczerwony[3].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ 5,0 5,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
- ↑ Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
