Borowik ceglastopory

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Borowik ceglastopory
Borowik ceglastopory: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj borowik
Gatunek borowik ceglastopory
Nazwa systematyczna
Boletus luridiformis Rostk.
Deutschl. Fl., 3 Abt. (Pilze Deutschl.) 5: 105 (1844)
Charakterystyczne sinienie miąższu
Boletus luridiformis G4.jpg

Borowik ceglastopory (Boletus luridiformis Rostk.) – gatunek grzybów należący do rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Boletus, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podała Alina Skirgiełło w 1939. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był także pod nazwami: grzyb wilczy, czerwononóżka, pociec, borowik ceglastopory odmiana typowa, borowik ceglastopory odmiana żonkilowa[2]. Ma jeszcze jeden synonim: borowik żonkilowy. Dawniej wyróżniany był on jako odrębny gatunek (Boletus junquilleus (Quel.) Boud[3], jednak według aktualnych ustaleń Index Fungorum jest to synonim borowika ceglastoporego. Takson ten ma kilkanaście synonimów naukowych. Niektóre z nich[4]:

  • Boletus discolor (Quél.) Boud.
  • Boletus erythropus var. junquilleus (Quél.) Bon
  • Boletus junquilleus (Quél.) Boud.
  • Boletus luridiformis var. junquilleus (Quél.) Knudsen
  • Dictyopus discolor Quél.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica dochodzi do 20 cm, u młodych egzemplarzy półkolisty, do rozpostartego u starszych. Powierzchnia kapelusza początkowo jest sucha, zamszowa, później gładka i naga. Barwa ciemnobrązowa, czasem z ochrowymi plamkami[5].

Rurki

Długie i wycięte przy trzonie. U młodych owocników żółte do oliwkowych, u starszych egzemplarzy – rdzawe. Po uszkodzeniu silnie sinieją[3].

Trzon

Wysokość 5-15 cm, grubość 2-5 cm. U młodych egzemplarzy trzon zazwyczaj jest pękaty, następnie maczugowaty, baryłkowaty. Pełny. Kolor żółty, pokryty bardzo gęsto ceglastoczerwonymi nieregularnymi strzępkami (nie siatką!). W górnej części trzonu strzępków jest mniej, co powoduje, że trzon jest tu bardziej żółty[5].

Miąższ

Żółty, przekrojony lub uszkodzony szybko zmienia barwę na ciemnoniebieską. Smak łagodny, zapach słaby[5].

Wysyp zarodników

Zarodniki eliptyczno-wrzecionowate, gładkie, o rozmiarach 13-18 x 5,5-6,5 μm[3].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Znany jest tylko w Europie i Japonii[6]. W Europie Środkowej i w Polsce jest dość pospolity. Rośnie w lasach od wczesnego lata do późnej jesieni[7]. W górach występuje dużo częściej, niż na niżu[3]. Odmiana typowa występuje głównie pod jodłami, grabami, bukami, świerkami, dębem szypułkowym i lipą, odmiana żonkilowa pod dębami i bukami[2].

Odmiana żonkilowa jest w Polsce bardzo rzadka. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający[8]. Jest na czerwonych listach gatunków rzadkich także w Austrii, Czechach, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Holandii, Norwegii i Słowacji[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[2]. Grzyb jadalny, jednak ze względu na czerwone zabarwienie porów i trzonu rzadko przez grzybiarzy zbierany, gdyż kojarzony bywa z trującymi borowikami o czerwonym zabarwieniu (np. borowikiem szatańskim). Niektórzy jednak uważają go za smaczny grzyb jadalny[7]. Spożywany może być tylko po obróbce termicznej, gdyż surowy, niedogotowany lub niedosmażony jest trujący. Wodę po gotowaniu należy odlać[3].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Młode owocniki mogą być mylone z borowikiem grubotrzonowym (Boletus calopus), ponieważ oba grzyby często występują równocześnie na tym samym terenie. Najważniejsze cechy odróżniające borowika ceglastoporego to: strzępki na trzonie zamiast siatki, czerwone rurki, zamiast żółtych i jaśniejszy kapelusz. Podobny jest też borowik gładkotrzonowy (Boletus queletii), ale ma kapelusz oliwkowobrązowy, pomarańczowoczerwony lub ceglastoczerwony, pomarańczowe pory i trzon u podstawy karminowoczerwony[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-01].
  7. 7,0 7,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  8. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.