Buławka obcięta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Buławka obcięta
Buławka obcięta: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd siatkolistkowce
Rodzina buławkowate
Rodzaj buławka
Gatunek buławka obcięta
Nazwa systematyczna
Clavariadelphus truncatus Donk.
Meddn Bot. Mus. Herb. Rijhs Universit. Utrecht. 9: 73 (1933)
Buławka obcięta: drugie zdjęcie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Starsze okazy

Buławka obcięta (Clavariadelphus truncatus Donk) – gatunek grzybów należący do rodziny buławkowatych (Clavariadelphaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Clavariadelphus, Clavariadelphaceae, Gomphales, Phallomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi [1].

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też (przez tych samych autorów) jako buławnik obcięty[2]. Synonimy naukowe[3]:

  • Clavaria pistillaris var. umbonata Peck 1900
  • Clavaria truncata Quél. 1886
  • Clavaria truncata Lovejoy 1910
  • Clavariadelphus borealis V.L. Wells & Kempton 1968
  • Clavariadelphus lovejoyae V.L. Wells & Kempton 1968
  • Clavariadelphus truncatus var. atrobrunneus Corner 1950
  • Clavariadelphus truncatus var. lovejoyae (V.L. Wells & Kempton) Corner 1970
  • Clavariadelphus truncatus Donk 1933 var. truncatus
  • Clavariadelphus truncatus var. umbonatus (Peck) Methven 1990
  • Craterellus pistillaris Fr. 1838
  • Trombetta pistillaris (Fr.) Kuntze 1891

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

Wysokość 5-15 cm, grubość u podstawy 1-2 cm, u góry 3-6 cm. Kształt młodych okazów maczugowaty, powierzchnia gładka. U starszych kształt jeszcze silniej maczugowaty, wierzchołek obcięty, płaski lub płytko wklęsły (jak gdyby lejkowaty) i zazwyczaj rozdarty na brzegu, a powierzchnia podłużnie pomarszczona i mózgowato pofałdowana. Barwa młodych owocników żółtoochrowa, z pomarańczowymi, mięsnoczerwonymi odcieniami, u starszych ciemniejsza – pomarańczowa, na koniec fioletowawa[4].

Hymenofor

Pokrywa całą zewnętrzną powierzchnię owocnika[4].

Miąższ

U młodych owocników włóknisty i białawy, u starszych watowaty i jasnoochrowy. Po przecięciu zmienia barwę na brązowofioletową. Ma słaby zapach i gorzkawy smak[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki elipsoidalne, bezbarwne, z żółtawymi kroplami, o średnicy 10-13(16) x 5-7(10) µm. Podstawki czasem 2-zarodnikowe[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej, Europie oraz Maroku[6]. W Polsce jest rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski, w 2006 r. miał status E – gatunek wymierający[7]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Belgii, Anglii, Niemczech, Słowacji[2]. W Polsce do 2014 r. podlegał ochronie ścisłej, od 2014 r. jest objęty częściową ochroną gatunkową grzybów[8].

Rośnie na ziemi w lasach iglastych, szczególnie w górskich lasach świerkowych. Owocniki wytwarza od sierpnia do listopada[4].

Saprotrof[2]. Grzyb niejadalny[5].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na charakterystyczny, obcięty wierzchołek jest to gatunek łatwy do odróżnienia. Jedynie młode owocniki można pomylić z buławką pałeczkowatą (Clavariadelphus pistillaris) lub buławką spłaszczoną (Clavariadelphus ligula)[5]. Podobny jest też młody siatkoblaszek maczugowaty (Gomphus clavatus), jednak na zewnętrznej powierzchni ma listewkowaty hymenofor[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. 2,0 2,1 2,2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 576. ISBN 83-7404-513-2.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2015-01-10].
  7. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów