Chavín de Huántar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanowisko archeologiczne Chavina
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Chavín de Huántar.JPG
Kraj  Peru
Typ kulturowe
Spełniane kryterium III
Charakterystyka #330
Regionb Ameryka Łacińska
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1985
na 9. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie Peru
Mapa lokalizacyjna Peru
Stanowisko archeologiczne Chavin
Stanowisko archeologiczne Chavin
Ziemia 9°35′37,1″S 77°10′39,2″W/-9,593639 -77,177556Na mapach: 9°35′37,1″S 77°10′39,2″W/-9,593639 -77,177556
4,5 metrowa stela Raimondiego

Chavín de Huántar – miejscowość istniejąca w epoce Wczesnego Horyzontu (1400-400 p.n.e.), położona na północy górskich obszarów dzisiejszego Peru, założona przez przedstawicieli Kultury Chavín. W 1985 roku stanowisko archeologiczne zostało zapisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

W okresie powstawania i istnienia miasta zaczęto uprawiać kukurydzę i wiele innych nowych roślin. Ludność zaczęła skupiać się w miasteczkach. Wysoki rozwój osiągnęła architektura sakralna. Główną postacią kultową Chavin, było bóstwo znane jako Bóg opiekuńczy, będący rodzajem boga niebios. Z tego okresu znany jest również najwyższy bóg hybrydalny Onkoy. Był obojnakiem o wyglądzie w połowie kota a w połowie gada.

Stanowisko archeologiczne[edytuj | edytuj kod]

Ruiny Chavín de Huántar zostały odkryte przez archeologa Julio C. Tello. Całość założenia architektonicznego została rozplanowana wzdłuż osi wschód-zachód, na powierzchni o wymiarach 150 × 75 m i składa się z budowli o charakterze kultowym. Dwie najważniejsze budowle zostały nazwane: El Castillo (zamek) oraz Wczesna Świątynia.

El Castillo to budowla o wymiarach 75 × 72 m, pierwotnie miała trzy kondygnacje, obecnie zachowana ruina ma wysokość 13,0 m. Cokół wykonany został z ociosanego kamienia, mury zostały ozdobione osadzonymi na trzpieniach kamiennymi głowami przypominających głowy kota oraz fryzem z wyobrażeniem kondora. Portal wejściowy obramowany został dwoma kolumnami o wysokości 2,30 m i średnicy 0,90 m. Dekorację kolumn stanowią wyobrażenia postaci z skrzydłami, ptasimi dziobami i kłami.

W zewnętrznych murach znajduje się kamienna stela zwana od imienia jej odkrywcy Kamieniem Raimondiego. Na niej wyryta jest figur bóstwa w zoomorficznej masce. Nad nią umieszczono jeszcze klika podobnych masek. Styl reliefu przypomina sztukę olmecką i późniejszą postać umieszczoną w Bramie Słońca w Tiahuanaco. Przed El Castillo znajduje się czworokątny plac otoczony murem oporowym i dwoma innymi budynkami.

Druga ważna budowla zespołu Chavín de Huántar, Wczesna Świątynia jest starsza od "zamku". Jej wnętrze to labirynt niskich pomieszczeń, korytarzy, pochylni i schodów. Całość zaopatrzona jest w system pionowych i poziomych kanałów wentylacyjnych, nadal czynnych.

Wewnątrz znajduje się kamienna stela nazywana El LanzónDuża lanca[1]. Jest to wysoki na 4,5 m granitowy monolit o trójkątnym przekroju. Cieńszy jego koniec zwrócony jest w dół, część górna przechodzi przez kamienne przekrycie krzyżujących się nad nim galerii. Galerie przecinają się pod kątem prostym, tworząc plan krzyża łacińskiego, a "sztylet" znajduje się dokładnie w osi ich przecięcia. Z uwagi na wąskie przestrzenie labiryntu przypuszcza się, że stela została ustawiona wcześniej a później, wokół niej wzniesiono istniejącą świątynię.

Ozdobą monolitu jest relief przedstawiający głowę bóstwa z kłami oraz włosami-wężami. Przypuszcza się, że pionowe ustawienie monolitu symbolizuje trzy sfery: niebo, ziemię i świat podziemny; jego ustawienie na skrzyżowaniu galerii nawiązuje do czterech stron świata. Przenikanie "sztyletu" jest symbolem porządku i trwałości świata.

W Chavín de Huántar znaleziono jeszcze jedną, ważną stelę. Jest to monolit przypominający obelisk. Pokryty został rytami wyobrażającymi pumy lub jaguary, kondory i węże. Rzeźby wykonane w kamieniu to najbardziej charakterystyczna cecha kultury Chavín. Ich najważniejszym motywem jest kompozycja złożona z wyobrażeń kocich pysków z kłami, węży i figur geometrycznych. Pomiędzy nimi umieszczone są drapieżne zwierzęta i wizerunki bóstw zwanych przez archeologów "bogiem uśmiechniętym" i "bogiem z pałkami".

Przypisy

  1. Kai Ferreira Schmidt: Peru i Boliwia. U podnóża Andów. Wydawnictwo Bezdroża, s. 556. ISBN 978-83-7661-079-5.

Literatura przedmiotu[edytuj | edytuj kod]

  • R.H. Nicoń Dzieje, kultura i upadek Inków, wyd. Ossolineum, Wrocław 1958
  • Jan Szemiński, Mariusz Ziółkowski Mity, rytuały i polityka Inków, wyd. PIW, Warszawa 2006, ISBN 83-06-02993-3

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg