Lima

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy stolicy Peru. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Lima
Herb Flaga
Herb Limy Flaga Limy
Dewiza: La Ciudad de los Reyes
Państwo  Peru
Region Lima
Alkad Susana Villarán
Powierzchnia 804,3 km²
Wysokość 110 m n.p.m.
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

8 258 847
10 267 os./km²
Nr kierunkowy 1
Podział miasta 30 dzielnic
Plan Limy
Plan Limy
Położenie na mapie Peru
Mapa lokalizacyjna Peru
Lima
Lima
Ziemia 12°02′S 77°01′W/-12,033333 -77,016667Na mapach: 12°02′S 77°01′W/-12,033333 -77,016667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Historyczne centrum Limya
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Typ kulturowe
Spełniane kryterium IV
Charakterystyka #500bis
Regionb Ameryka Łacińska
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1988
na 12. sesji
Dokonane zmiany 1991
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
brak współrzędnych
Katedra w Limie

Limastolica i największe miasto Peru, położone nad Oceanem Spokojnym, 12 km na wschód od portu Callao.

Dane ogólne[edytuj | edytuj kod]

Dane dotyczące aglomeracji:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto leży nad rzeką Rímac, położone na równinie nadbrzeżnej u podnóża Kordyliery Nadbrzeżnej (Andy). Pierwotnie Ciudad de los Reyes, czyli "Miasto Królów". Założone w 1535 przez Francisco Pizarro, ponieważ do dalszego podboju Inków potrzebował solidniejszego zaplecza niż obozowisko. Od 1821 stolica wicekrólestwa Peru, a następnie republiki Peru. Miasto wielokrotnie niszczone przez trzęsienia ziemi.

Obecnie miasto jest głównym ośrodkiem przemysłowym, handlowym, finansowym, kulturalnym i naukowym kraju. Lima pomimo wielokrotnych zniszczeń posiada szereg zabytków, m.in. katedrę z XVI wieku, zespół pałacu prezydenckiego oraz kościół i klasztor św. Franciszka. Zespół urbanistyczny starego miasta został w roku 1988 wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W stolicy Peru jest uniwersytet (zał. w 1551 r., najstarszy na kontynencie), Biblioteka Narodowa, muzea.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Plaza de Armas, centralny plac miasta, najstarsza część miasta. Na środku placu znajduje się fontanna z 1650 roku wykonana z brązu. Wokół placu położone są następujące zabytki:
    • Katedra zbudowana na zlecenie Francisca Pizarra w 1535 roku. Przebudowana w stylu renesansowo-barokowym w latach 1564 do 1758. Kolejna przebudowa po zniszczeniach w wyniku trzęsienia ziemi w 1940 roku. Jest budowlą trójnawową z 10 bocznymi kaplicami. W jednej z nich, kaplicy św. Jana Chrzciciela znajduje się uważana za jedna z najpiękniejszych rzeźba Chrystusa. W innej kaplicy złożone zostały szczątki Francisca Pizarra;
    • Pałac Arcybiskupa (hiszp. Palacio Arzobispal) zbudowany w 1924 roku w stylu kolonialnym;
    • Pałac Gubernatora (hiszp. Palacio de Gobierno), barokowy budynek od 1937 siedziba prezydenta Peru;
  • Kościół św. Dominika (hiszp. Iglesia de Santo Domingo) zbudowany w XVI wieku na zlecenie dominikanina Vincenta de Valverde na ziemi podarowanej mu przez Francisca Pizarra. W podziemiach kościoła złożone są szczątki św. Róży (pierwszej świętej pochodzącej z Ameryki), św. Marcina z Porres oraz św. Jana Macias;
  • Klasztor św. Franciszka - kompleks budynków w skład których wchodzą: kościół, klasztor i kaplice - La Soledad i El Milagro. Pierwszy kościół został zbudowany z drewna i gliny w 1557 roku. Po jego zniszczeniu przez trzęsienie ziemi w 1656 roku został odbudowany przez portugalskiego architekta Constantina de Vasconcellosa w stylu barokowym.
  • Kościół św. Piotra (hiszp. Iglesia de San Pedro), zbudowany w stylu wczesno-kolonialnym w 1636 roku. Jedyny kościół w Limie posiadający trzy wejścia. Wnętrze wzorowane na kościele Il Gesù w Rzymie

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat Limy, mimo jej położenia w strefie tropikalnej, jest dość łagodny. Jest to klimat subtropikalny pustynny, jednak dzięki specyficznemu mikroklimatowi charakteryzuje się także dużą wilgotnością przez cały rok. Średnie temperatury dzienne to od 12 do 20 °C zimą i od 19 do 29 °C latem. W okresach oddziaływania El Niño, gdy wody wokół wybrzeża zwiększają temperaturę ze zwyczajowych 17-19 °C do nawet 26 °C (1998), zachodzą wahania klimatyczne, a temperatura powietrza wzrasta nawet o kilka stopni.

Wilgotność względna jest zawsze bardzo wysoka, zwłaszcza rano, co przyczynia się do powstawania porannej mgły w okresie od czerwca do grudnia, a stale utrzymujących się niskich chmur w okresie od maja do listopada. Słoneczne, mniej wilgotne i ciepłe lata trwają od grudnia do kwietnia, a po nich następują pochmurne, wilgotne i łagodne zimy (od czerwca do października). Najniższa odnotowana temperatura w obszarze metropolitarnym wyniosła 8 °C. Lima ma 1284 godzin słonecznych w ciągu roku, 28,6 godziny w lipcu i 179,1 godzin w styczniu, wyjątkowo niskie, biorąc pod uwagę jej położenie geograficzne.[1]

Opady deszczu są bardzo niskie - 100–600 mm / rok - i występują głównie w miesiącach zimowych. Ma to wpływ na zasoby wody w mieście. Letnie deszcze występują w formie odosobnionych, lekkich, popołudniowych lub wieczornych opadów, będących pozostałością popołudniowych burz nad Andami. Szczyt opadów ma miejsce zimą, kiedy to występują nocne i poranne mżawki, zwane camanchacas lub garua{fakt}.

Taka charakterystyka klimatu jest skutkiem występowania zjawiska upwellingu oceanicznego oraz Prądu Humboldta u wybrzeża.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Wielki ośrodek przemysłowy, m.in. zakłady przemysłu ciężkiego, farmaceutyczne, chemiczne, tworzyw sztucznych, włókiennicze, spożywcze, samochodowe, skórzane oraz rafineria ropy naftowej.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Uniwersytety[edytuj | edytuj kod]

W Limie znajdują się następne uniwersytety: Universidad Nacional Mayor de San Marcos, Universidad Nacional de Ingeniería, Papieski Uniwersytet Katolicki w Peru, Universidad Antonio Ruiz de Montoya, Universidad Peruana Cayetano Heredia, Universidad Ricardo Palma i jeszcze wiele innych.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Największy ośrodek komunikacyjny kraju. Lima posiada dobrze rozbudowaną sieć drogową. Ważny węzeł kolejowy; tu zaczyna się najwyżej położona linia kolejowa w Andach, pierwsza też linia kolejowa zbudowana w Ameryce Południowej). Miasto posiada międzynarodowy port lotniczy im. Jorge Cháveza.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Populacja mieszkańców miasta przyrasta gwałtownie w niekontrolowany sposób. Wszelkie dane maja charakter szacunkowy. Ocenia się, że ponad 4 miliony mieszkańców zamieszkuje dzielnice nędzy lub prymitywne domy zbudowane na plaży. Rząd Peru podejmuje starania w celu ograniczenia migracji z górskich terenów do miasta, lecz nie przynosi to spodziewanych efektów.

        Rok         Liczba ludności
1614 26.400
1791 56.600
1812 63.900
1820 64.000
1827 60.000
1839 55.100
1850 80.000
1861 100.000
1877 101.500
1890 103.900
1896 113.000
1900 103.900
1908 140.900
1920 176.500
        Rok         Liczba ludności
1925 260.000
1927 200.000
1931 373.900
1940 533.600
1945 657.800
1951 835.000
1953 964.000
1961 1.262.100
1969 2.541.300
1981 3.573.227
1993 5.363.270
1997 5.930.318
2000 6.271.430
2005 6.867.951

Sport[edytuj | edytuj kod]

Najpopularniejszym sportem w peruwiańskiej stolicy jest piłka nożna. Tutejsze kluby piłkarskie należą do najlepszych w kraju, m.in. Universitario Lima (24-krotnie mistrz kraju i finalista Copa Libertadores 1972), Alianza Lima (22-krotnie mistrz kraju), Sporting Cristal Lima (15-krotnie mistrz), Municipal Lima (4-krotnie mistrz).

Największym stadionem w mieście jest mogący pomieścić ponad 80 tys. widzów Estadio Monumental "U" (Estadio Teodoro Fernández), Estadio Universidad San Marcos (ok. 65 tys. miejsc), Estadio Nacional José Díaz (ok. 45 tys. miejsc) i Estadio Alejandro Villanueva (ok. 35 tys. miejsc).

Przypisy

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Praca zbiorowa: Podróże Marzeń - Peru.. Wyd. I. Warszawa: Mediaprofit sp. z o.o., 2006, s. 149 - 162. ISBN 83-60174-25-3.
  2. Praca zbiorowa: Lonely Planet Peru. Lonely Planet, 2010, s. 87-101. ISBN 978-1-74179-014-6.
  3. Praca zbiorowa: Przewodniki Wiedzy i Życia - Peru. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2009, s. 62-68. ISBN 978-83-7575-642-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]