Czarna rasa człowieka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Czarna rasa człowieka (rasa negroidalna) – według dawnych koncepcji jedna z trzech głównych, opartych na fenotypie ras człowieka (obok białej i żółtej).

Termin rasa wzbudza kontrowersje związane z brakiem porozumienia, czy dotyczy on stosowanej w klasyfikacji biologicznej naturalnej jednostki, czy też jest konstruktem społecznym. Stosowanie terminu w jego prawidłowym znaczeniu jest wciąż aktualne. Jednak w potocznym użyciu słowo rasa może oznaczać grupę religijną, kulturową, społeczną, narodową, etniczną, językową, genetyczną, geograficzną lub anatomiczną co sprawia trudności w rozumieniu[1]. Według badań z 2003 roku, pośród polskich antropologów 25% odrzuca pojęcie rasy[2]. Określenie Murzyn (ang. Negro) było stosowane do grup mieszkających i w Afryce, i w Oceanii. Pomimo zbliżonych fenotypów grupy te są odmiennego pochodzenia[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Czarna rasa człowieka w dawnych typologiach dzieliła się na negroidów właściwych (potocznie nazywanych Murzynami) oraz buszmenoidów (Buszmeni, Hotentoci). Pierwotnie identyfikowano ją na obszarze Afryki na południe od Sahary, w okresie nowożytnym rozprzestrzenić się miała także na Amerykę Północną i Południową, gdy wiele milionów jej przedstawicieli zostało przywiezionych jako niewolnicy na kontynent amerykański.

Według tych poglądów przedstawiciele rasy czarnej charakteryzują się następującymi cechami antropologicznymi:


W tradycyjnym podziale antropologicznym do czarnej odmiany zalicza się również obok afrykańskiej drugą grupę ludów, tubylców Melanezji i Australii oraz niektóre nieliczne plemiona płd.-wsch. Azji (Andamanie, Weddowie, Semangowie). Ludy tej grupy różnią się od grupy afrykańskiej kształtem włosów, silniejszym zarostem, czasami wydatniejszymi łukami nadoczodołowymi a także częstością występowania niektórych grup krwi[3].

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjnym określeniem osoby czarnoskórej w języku polskim jest słowo Murzyn. Pochodzi ono od słowa Maur, które z kolei wywodzi się od łac. Maurus, Mauri – będącym rzymskim określeniem mieszkańców dzisiejszego Maghrebu (por. Maurowie). Portugalczycy nazywali tak wszystkich muzułmanów niezależnie od koloru skóry i pod taką nazwą sprzedawali ich w Europie.[potrzebne źródło]

Polskie słowo „murzyn" powstało prawdopodobnie w wyniku przekształcenia niemieckiego Mohr (łac. maurus) poprzez dodanie -in[4]. Słowo czarnuch jest w polszczyźnie powszechnie uznawany za obraźliwe, choć w języku czeskim pokrewna forma černoch jest neutralna.

W języku angielskim wyrazy Negro i nigger, wywodzące się z łacińskiego niger („czarny"), są powszechnie uznawane za obraźliwe za sprawą ich skojarzenia z niewolnictwem[potrzebne źródło]. Jednak o ile termin nigger zawsze miał wydźwięk pogardliwy (w dosłownym tłumaczeniu: czarnuch), to do lat 60. XX wieku określenie Negro nie uchodziło za mające negatywne zabarwienie, a i obecnie słowo to, jakkolwiek raczej źle odbierane (zwłaszcza przez samych Afroamerykanów), nie jest cenzurowane w środkach masowego przekazu, w przeciwieństwie do słowa nigger, którego wydźwięk jest na tyle negatywny, iż pojawiają się głosy domagające się zakazu używania tego określenia w mediach. Z drugiej jednak strony, słowo nigger, w wyniku przesunięcia semantycznego wśród czarnoskórych mieszkańców USA nabrało nieco innego znaczenia - jego slangowa forma - "nigga" - jest wyrazem poufałego zwracania się do siebie (zazwyczaj tylko między osobami czarnoskórymi, a w niektórych przypadkach również i Latynosami, oraz osobami o ciemnym kolorze skóry), którego znaczenie odpowiada nieco polskiemu zwrotowi koleś, ziomek. Taki sposób użycia tego słowa zapoczątkowany został przez Afroamerykańskich komików z lat 70-tych, a w znacznej mierze stosowany i spopularyzowany przede wszystkim przez kulturę hip-hopową w USA.[potrzebne źródło].

Obecnie według zasad politycznej poprawności w Stanach Zjednoczonych neutralnym określeniem osób rasy czarnej jest Afro-American oraz – częściej od tego określenia używane – African American (są to nazwy stosowane tylko i wyłącznie w stosunku do Amerykanów o subsaharyjskim - afrykańskim - pochodzeniu, a nie czarnoskórych obcokrajowców). Sami jednak czarnoskórzy Amerykanie zmęczeni poprawnością polityczną w USA preferują by Afroamerykanina określać po prostu słowem "Black" (czarny)[potrzebne źródło].

W krajach arabskojęzycznych neutralnym określeniem przedstawicieli rasy czarnej jest słowo habaszi („Etiopczyk") lub zandżi, natomiast obraźliwy charakter ma określenie abid („niewolnik").

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Murzynie

Przypisy

  1. 1,0 1,1 SO. Keita, RA. Kittles, CD. Royal, GE. Bonney i inni. Conceptualizing human variation.. „Nat Genet”. 36 (11 Suppl), s. S17-20, Nov 2004. doi:10.1038/ng1455. PMID 15507998. 
  2. "'Race'—Still an Issue for Physical Anthropology? Results of Polish Studies Seen in the Light of the U.S. Findings" by Katarzyna A. Kaszycka. American Anthropologist March 2003, Vol. 105, No. 1, pp. 116-124.
  3. Mały słownik antropologiczny, WP, Warszawa, 1976, s.99-100
  4. Aleksander Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Wiedza Powszechna, Warszawa 1993, ISBN 83-214-0410-3, s.348.