Czarna rasa człowieka

Typy rasy negroidalnej. Meyers Blitz-Lexikon, Lipsk, 1932.

Czarna rasa człowieka (rasa negroidalna) – według dawnych koncepcji jedna z trzech głównych, opartych na fenotypie ras człowieka (obok białej i żółtej).

Współcześnie wielu badaczy uważa, że pojęcie rasy w odniesieniu do człowieka nie ma uzasadnienia naukowego. Pogląd ten uzasadniają badaniami antropologiczne wskazującymi, że gatunek Homo sapiens jest monotypowy (cfr. badania dr Spencer Wells oraz dr Cheik Anta Diop). Według badań z 2003 roku, pośród polskich antropologów 25% odrzuca pojęcie rasy.

Charakterystyka

Czarna rasa człowieka w dawnych typologiach dzieliła się na negroidów właściwych (potocznie nazywanych Murzynami) oraz buszmenoidów (Buszmeni, Hotentoci). Pierwotnie identyfikowano ją na obszarze Afryki na południe od Sahary, w okresie nowożytnym rozprzestrzenić się miała także na Amerykę Północną i Południową, gdy wiele milionów jej przedstawicieli zostało przywiezionych jako niewolnicy na kontynent amerykański.

Według tych teorii, przedstawiciele rasy czarnej charakteryzują się następującymi cechami antropologicznymi:

• skóra brunatna do szarej,
• oczy ciemne,
• włosy ciemne, fil-fil lub wełniste,
• twarz prognatyczna (tj. silnie wysunięta część twarzowa czaszki), o słabo rozwiniętej bródce,
• nos szeroki, płaski,
• wargi grube, wywinięte,
• słabe owłosienie ciała.

Rasizm

Rasizm wobec czarnoskórych przybierał różne formy, z których najbardziej znana jest działalność Ku Klux Klanu w USA i system apartheidu w RPA. Istnieją także przypadki rasizmu czarnoskórych przeciw białym, np. Czarne Pantery w początkowym okresie swojej działalności.^{[potrzebne źródło]}

Nazwy

Tradycyjnym określeniem osoby czarnoskórej w języku polskim jest słowo Murzyn. Pochodzi ono od słowa Maur, które z kolei wywodzi się od łac. Maurus (-a, um), przymiot. mauri (-orum) – czarny, będący rzymskim określeniem mieszkańców dzisiejszego Maghrebu (por. Maurowie). Portugalczycy nazywali tak wszystkich muzułmanów niezależnie od koloru skóry i pod taką nazwą sprzedawali ich w Europie. Polskie słowo "Murzyn" powstało prawdopodobnie w wyniku zapożyczenia i przekształcenia niemieckiego odpowiednika Maura – Mohr. Słowo to na określenie osoby czarnoskórej używane jest w Polsce od XIV wieku. Niektórzy zamieszkali w Polsce Afrykanie uważają słowo Murzyn za bardziej odpowiednie niż jego inne synonimy. Słowo czarnuch jest w polszczyźnie powszechnie uznawany za obraźliwe, choć w języku czeskim pokrewna forma černoch jest neutralna.

W języku angielskim wyrazy Negro i nigger, wywodzące się z łacińskiego niger ("czarny"), są powszechnie uznawane za obraźliwe za sprawą ich skojarzenia z niewolnictwem^{[potrzebne źródło]}. Jednak o ile termin nigger zawsze miał wydźwięk pogardliwy, to do lat 60. XX wieku określenie Negro nie uchodziło za mające negatywne zabarwienie, a i obecnie słowo to, jakkolwiek raczej źle odbierane (zwłaszcza przez samych zainteresowanych), jest w zasadzie tolerowane, w przeciwieństwie do słowa nigger, którego wydźwięk jest na tyle negatywny, iż pojawiają się głosy domagające się zakazu używania tego określenia w mediach. Z drugiej jednak strony, słowo nigger, w wyniku przesunięcia semantycznego wśród czarnoskórych mieszkańców USA nabrało nieco innego znaczenia – jest formą poufałego zwracania się do siebie (lecz tylko między osobami czarnoskórymi), którego znaczenie odpowiada nieco polskiemu zwrotowi koleś, ziomek.

Obecnie według zasad politycznej poprawności w Stanach Zjednoczonych neutralnym określeniem osób rasy czarnej jest Afro-American oraz – częściej od tego określenia używane – African American (są to nazwy stosowane tylko i wyłącznie w stosunku do Amerykanów, a nie czarnoskórych obcokrajowców).

W krajach arabskojęzycznych neutralnym określeniem przedstawicieli rasy czarnej jest słowo habaszi ("Etiopczyk") lub zandżi, natomiast obraźliwy charakter ma określenie abid ("niewolnik").

Zobacz też

• Afrykanie
• Czarne Pantery, Malcolm X
• Martin Luther King
• Ku Klux Klan, apartheid
• Rasa
• Rasa a inteligencja
• Rasa człowieka
• Rasizm
• Aborygeni australijscy