Difosfina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Difosfina
Difosfina
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny P2H4
Inne wzory H2P-PH2; PH2PH2
Masa molowa 65,98 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 13445-50-6
PubChem 139283[2]
Podobne związki
Podobne związki hydrazyna
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Difosfina – nietrwały nieorganiczny związek chemiczny, połączenie fosforu i wodoru o wzorze P2H4 (H2P-PH2) i budowie chemicznej analogicznej do hydrazyny (H2N-NH2). Jest bezbarwną cieczą ulegającą spontanicznemu zapłonowi w powietrzu. Zawartość difosfiny w fosforiaku jest przyczyną jego samozapłonu w powietrzu o temperaturze pokojowej. Difosfina posiada charakterystyczny zapach zgniłych ryb – wyczuwalny nawet przy bardzo niskich stężeniach. Powstaje naturalnie w wyniku procesów gnilnych zachodzących w tkankach martwych zwierząt[potrzebne źródło]. Jest jedną z substancji odpowiadających za samozapłon gazów błotnych i powstawanie błędnych ogników[potrzebne źródło].

Difosfinę otrzymać można przez hydrolizę fosforku wapnia (Ca3P2) w obniżonej temperaturze i oddzielenie od fosforiaku[1][3].

Właściwości chemiczne[edytuj | edytuj kod]

Difosfina jest nietrwałym związkiem ulegającym samozapłonowi na powietrzu. Pod wpływem światła[1][4] lub działania chlorowodoru w -125 °C[4] dysproporcjonuje na fosforiak i fosfor czerwony:

3P2H4 → 4PH3 + 2P

Podczas ogrzewania difosfina ulega termolizie z wytworzeniem fosfin cyklicznych PnHn (n = 3–10) i policyklicznych PnHm (m < n), wśród których przeważa pentafosfolan (PH)5 i związki policykliczne zawierające pierścienie pięcioczłonowe[3].

W reakcji z butylolitem w -25 °C następuje dysproporcjonowanie do fosforiaku i policyklicznego heptafosforku trilitu Li3P7[3] o szkielecie perfosfanortricyklanu[5].

Pochodne organiczne[edytuj | edytuj kod]

Difosfinami nazywane są związki fosforoorganiczne o budowie R2P-PR2 (np. tetrametylodifosfina Me2P-PMe2) oraz R2P-(CH2)n-PR2 (wykorzystywane jako ligandy dwukleszczowe, np. 1,1-bis(difenylofosfino)metan, Ph2P-CH2-PPh2).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Stanisław Tołłoczko, Wiktor Kemula: Chemia nieorganiczna z zasadami chemii ogólnej. Warszawa: PWN, 1954, s. 320.
  2. Difosfina – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. 3,0 3,1 3,2 Marianne Baudler, Klaus Glinka. Monocyclic and polycyclic phosphines. „Chem. Rev.”. 93, s. 1623–1667, 1993. doi:10.1021/cr00020a010. 
  4. 4,0 4,1 Philip John Durrant, Bryl Durrant: Zarys współczesnej chemii nieorganicznej. Warszawa: PWN, 1965, s. 811.
  5. Zob. Nortricyclane – Cas 279-19-6. [dostęp 2010-03-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Adam Bielański: Chemia ogólna i nieorganiczna. Warszawa: PWN, 1981, s. 412-413. ISBN 83-01-02626-X.