Hydrazyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hydrazyna
Hydrazyna Hydrazyna
Hydrazyna
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny N2H4
Inne wzory H2N–NH2
Masa molowa 32,05 g/mol
Wygląd lekko oleista, bezbarwna, higroskopijna ciecz, dymiąca na powietrzu[1] o silnym zapachu amoniaku[2]
Identyfikacja
Numer CAS 302-01-2
13464-97-6 (monoazotan)
5341-61-7 (dichlorowodorek)
634-62-8 (winian)
7803-57-8 (monohydrat)
PubChem 9321[5]
Podobne związki
Pochodne fenelzyna, dimetylohydrazyna, hydrazydy
Podobne związki difosfina
amoniak
hydroksyloamina
nadtlenek wodoru
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Hydrazynanieorganiczny związek chemiczny zbudowany z dwóch, połączonych ze sobą grup aminowych. Jest to silnie trująca, bezbarwna, łatwopalna, żrąca, higroskopijna ciecz, dymiąca na powietrzu[1].

Budowa cząsteczki[edytuj | edytuj kod]

Budowa cząsteczki hydrazyny

Cząsteczka hydrazyny zbudowana jest z dwóch, połączonych ze sobą grup aminowych. Można by przypuszczać[kto?], że wolne pary elektronowe leżąc naprzeciw siebie dają symetryczną cząsteczkę o zerowym momencie dipolowym. Jednak odpychanie między wolnymi parami a wiążącymi każdego z atomów azotu wymusza położenie obu wolnych par poniżej wiązania N–N, powodując tym samym występowanie dużego momentu dipolowego (1,85 D w fazie gazowej).

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Hydrazynę otrzymuje się poprzez utlenianie amoniaku podchlorynami[1]:

NH3 + NaClONH2Cl + NaOH
NH2Cl + NH3 + NaOH → N2H4 + NaCl + H2O

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Hydrat hydrazyny

Wodne roztwory hydrazyny mają charakter słabo zasadowy[1]:

N2H4 + H2O ⇌ [N2H5]+ + OH

Stała dysocjacji w 25 °C[6]:

Kb = 1,3×10−6
pKBH+ = 8,1

Jest więc zasadą około dziesięciokrotnie słabszą od amoniaku (Kb = 1,78•10−5; pKBH+ 9,25).

Stała dysocjacji pKb dla innych temperatur[7]:

25 °C 50 °C 100 °C 200 °C 300 °C
pKb 6,005 5,842 5,693 5,813 6,434

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Zbiornik z hydrazyną przygotowaną jako paliwo dla sondy MESSENGER

Hydrazyna znajduje zastosowanie jako paliwo rakietowe. Jest używana również do napędzania okrętów podwodnych. Stosuje się ją także jako surowiec w syntezie organicznej, jest reduktorem, a także odczynnikiem do wykrywania aldehydów, ketonów i cukrów[1].

Jest odczynnikiem do sekwencjonowania DNA metodą Maxama-Gilberta. Używana razem z piperydyną zrywa DNA przy cytozynie, natomiast z piperydyną i chlorkiem sodu zrywa DNA przy tyminie[8].

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

W badaniach na zwierzętach wykazuje właściwości rakotwórcze (wchłania się również przez skórę). Hydrazyna i jej pochodne to silne reduktory. Związek ten w obecności utleniaczy może gwałtownie wybuchnąć. Ryzyko wybuchu występuje także w obecności metali[9].

Jest łatwopalna i żrąca, jest również silną trucizną[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 167. ISBN 8371832400.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
  3. 3,0 3,1 3,2 Hydrazyna (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2013-01-27].
  4. 4,0 4,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Hydrazyna (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2013-01-27].
  5. Hydrazyna – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  6. "Handbook of Chemistry and Physics", 83rd edition, CRC Press, 2002
  7. Paul Cohen, "The ASME Handbook on Water Technology for Thermal Systems", American Society of Mechanical Engineers, 1988, page 600.
  8. Encyklopedia Biologia. Praca zbiorowa. Greg, s. 484. ISBN 978-83-7327-756-4.
  9. Hydrazine MSDS (ang.). ScienceLab.com, 11/06/2008. [dostęp 2008-11-26].