Hydrazyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hydrazyna
Hydrazyna Hydrazyna
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny N2H4
Inne wzory H2N–NH2
Masa molowa 32,05 g/mol
Wygląd lekko oleista, bezbarwna, higroskopijna ciecz, dymiąca na powietrzu[1] o silnym zapachu amoniaku[2]
Identyfikacja
Numer CAS 302-01-2
13464-97-6 (monoazotan)
5341-61-7 (dichlorowodorek)
634-62-8 (winian)
7803-57-8 (monohydrat)
PubChem 9321[3]
Podobne związki
Pochodne fenelzyna, dimetylohydrazyna, hydrazydy
Podobne związki difosfina
amoniak
hydroksyloamina
nadtlenek wodoru
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Hydrazynanieorganiczny związek chemiczny zbudowany z dwóch połączonych ze sobą wiązaniem N−N grup aminowych. Jest to silnie trująca, bezbarwna, łatwopalna, żrąca, higroskopijna ciecz, dymiąca na powietrzu[1].

Budowa cząsteczki[edytuj | edytuj kod]

Cząsteczka hydrazyny zbudowana jest z dwóch połączonych ze sobą identycznych grup aminowych. Pomimo tego wykazuje ona duży moment dipolowy (1,85 D w fazie gazowej), co świadczy o tym, że występuje ona głównie w konformacji gauche, w której obie grupy aminowe są skręcone o ok. 90–95° w stosunku do symetrycznej konformacji naprzeciwległej[6].

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Hydrazynę otrzymuje się poprzez utlenianie amoniaku podchlorynami[1]:

NH3 + NaClONH2Cl + NaOH
NH2Cl + NH3 + NaOH → N2H4 + NaCl + H2O

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Hydrat hydrazyny

Wodne roztwory hydrazyny mają charakter słabo zasadowy[1]:

N2H4 + H2O ⇌ [N2H5]+ + OH

Stała dysocjacji w 25 °C[7]:

Kb = 1,3×10−6
pKBH+ = 8,1

Jest więc zasadą około dziesięciokrotnie słabszą od amoniaku (Kb = 1,78•10−5; pKBH+ 9,25).

Stała dysocjacji pKb dla innych temperatur[8]:

25 °C 50 °C 100 °C 200 °C 300 °C
pKb 6,005 5,842 5,693 5,813 6,434

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Zbiornik z hydrazyną przygotowaną jako paliwo dla sondy MESSENGER

Hydrazyna znajduje zastosowanie jako paliwo rakietowe. Jest używana również do napędzania okrętów podwodnych. Stosuje się ją także jako surowiec w syntezie organicznej, jest reduktorem, a także odczynnikiem do wykrywania aldehydów, ketonów i cukrów[1].

Jest odczynnikiem do sekwencjonowania DNA metodą Maxama-Gilberta. Używana razem z piperydyną zrywa DNA przy cytozynie, natomiast z piperydyną i chlorkiem sodu zrywa DNA przy tyminie[9].

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

W badaniach na zwierzętach wykazuje właściwości rakotwórcze (wchłania się również przez skórę). Hydrazyna i jej pochodne to silne reduktory. Związek ten w obecności utleniaczy może gwałtownie wybuchnąć. Ryzyko wybuchu występuje także w obecności metali[10].

Jest łatwopalna i żrąca, jest również silną trucizną[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 167. ISBN 8371832400.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-7.
  3. Hydrazyna – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. 4,0 4,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, zał. VI, z uwzględnieniem Rozporządzeń ATP: Hydrazyna (pol.) w Wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-10].
  5. 5,0 5,1 5,2 Hydrazyna (ang.). [martwy link] The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2013-01-27].
  6. N. N. Greenwood, A. Earnshaw: Chemistry of the elements. Oxford; New York: Pergamon Press, 1984, s. 427–428. ISBN 0-08-022057-6.
  7. "Handbook of Chemistry and Physics", 83rd edition, CRC Press, 2002
  8. Paul Cohen, "The ASME Handbook on Water Technology for Thermal Systems", American Society of Mechanical Engineers, 1988, page 600.
  9. Encyklopedia Biologia. Praca zbiorowa. Greg, s. 484. ISBN 978-83-7327-756-4.
  10. Hydrazine MSDS (ang.). ScienceLab.com, 11/06/2008. [dostęp 2008-11-26].