Chlorowodór

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chlorowodór
Chlorowodór Chlorowodór
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny HCl
Masa molowa 36,46 g/mol
Wygląd bezbarwny gaz o duszącym zapachu[2][1]
Identyfikacja
Numer CAS 7647-01-0
PubChem 313[6]
Podobne związki
Inne aniony fluorowodór, bromowodór, jodowodór, cyjanowodór
Inne kationy chlorek sodu
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Chlorowodórnieorganiczny związek chemiczny, połączenie chloru i wodoru. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, tworząc kwas solny (kwas chlorowodorowy) z wydzieleniem dużej ilości ciepła[2].

Naturalnie występuje w gazach wulkanicznych[potrzebne źródło].

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Otrzymywany jest w wyniku działania kwasu siarkowego na chlorek sodu[2] (reakcja przebiega w dwóch etapach)[7]:

  • pierwszy zachodzi w temperaturze pokojowej:
H2SO4 + NaCl → HCl↑ + NaHSO4
  • drugi zaś wymaga podgrzania do 800 °C:
NaCl + NaHSO4 → HCl↑ + Na2SO4
Spalanie wodoru w chlorze

Synteza chlorowodoru może być zintegrowana z innymi procesami chemicznymi, np. chlorowaniem węglowodorów[2]. Źródłem szczególnie czystego chlorowodoru jest synteza z pierwiastków. Gazy do tej reakcji uzyskuje się podczas produkcji wodorotlenku sodu przez elektrolizę wodnego roztworu chlorku sodu. Wodór jest następnie spalany w chlorze z wykorzystaniem palników kwarcowych[8]:

H2 + Cl2 → 2HCl

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Właściwości fizyczne[edytuj | edytuj kod]

W warunkach normalnych chlorowodór jest gazem, 1,27 raza cięższym od powietrza. Ciekły chlorowodór nie przewodzi prądu elektrycznego.

Właściwości chemiczne[edytuj | edytuj kod]

Suchy chlorowodór jest dużo mniej aktywny chemicznie, niż jego wodny roztwór, kwas solny. Nie reaguje z fosforem, siarką, węglem, żelazem, niklem oraz chromem; reaguje zaś z litowcami (metalami alkalicznymi), np.: litem, sodem, potasem[2]. W podwyższonej temperaturze reaguje także z innymi metalami[4].

Ciekły chlorowodór nie dysocjuje i jest mało reaktywny. Jako jeden z nielicznych chlorków metali, rozpuszcza się w nim chlorek cyny(IV) (bez dysocjacji)[4].

Rozpuszcza się bardzo dobrze w wodzie (770 g/l w 20 °C) i eterze dietylowym (220 g/l w 20 °C), w którym tworzy się [Et2OH]+Cl, a także w innych rozpuszczalnikach organicznych, np. benzenie (13,7 g/l w 25 °C). W rozpuszczalnikach mało polarnych nie ulega dysocjacji[4]. Roztwór chlorowodoru w acetonie i eterach ma jaskrawe żółte zabarwienie[potrzebne źródło].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

W przemyśle używany jest do produkcji kwasu solnego i niektórych syntez np. chlorku winylu z etynu[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Chlorowodór (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-07-07].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 74. ISBN 8371832400.
  3. 3,0 3,1 CRC Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 83. Boca Raton: CRC Press, 2003, s. 6-50.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Philip John Durrant, Bryl Durrant: Zarys współczesnej chemii nieorganicznej. Warszawa: PWN, 1965, s. 1046-1047.
  5. 5,0 5,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Chlorowodór (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-07-07].
  6. Chlorowodór – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  7. Stanisław Tołłoczko, Wiktor Kemula: Chemia nieorganiczna z zasadami chemii ogólnej. Warszawa: PWN, 1954, s. 176.
  8. Włodzimierz Trzebiatowski: Chemia nieorganiczna. Wyd. VIII. Warszawa: PWN, 1978, s. 155.