Mechanizm Kursów Walutowych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z ERM II)
Skocz do: nawigacja, szukaj

     Kraje strefy euro

     Kraje należące do ERM II

     Pozostałe kraje UE

     Kraje spoza UE używające euro

Mechanizm Kursów Walutowych (ERM, z ang. European Exchange Rate Mechanism) – mechanizm finansowy wprowadzony przez Wspólnotę Europejską w marcu 1979, jako część Europejskiego Systemu Walutowego, w celu redukcji wahań kursowych walut państw członkowskich Unii Europejskiej. Mechanizm stabilizacji walut krajowych był niezbędny w procesie tworzenia Unii Gospodarczej i Walutowej oraz do wprowadzenia wspólnej waluty – euro.

Mechanizm ERM[edytuj | edytuj kod]

Mechanizm ERM oparty jest na powiązaniu i usztywnieniu kursów wymiany walut państw członkowskich. Dopuszczane są jedynie tzw. wahania normalne. Zakres wahań zmieniał się w czasie. Przed wprowadzeniem euro kursy walutowe były związane z ECU. ECU było walutą "koszykową", której kurs wyznaczała średnia ważona koszyka walut poszczególnych państw członkowskich.

Wąż walutowy, czyli maksymalny dopuszczalny zakres wahań kursowych w stosunku do kursu centralnego, ustalany był dla wszystkich walut. W pierwszym okresie wahania te nie mogły przekraczać 2,25%. Jedynie Włochy korzystały z możliwości rozszerzenia wahań do ±6%. Wszelkie ponadnormatywne wahania kursowe miały być niwelowane poprzez interwencję państwa.

Zniesienie parytetu funta irlandzkiego wobec funta szterlinga[edytuj | edytuj kod]

Udział Irlandii w systemie ERM wymusił przerwanie zasady powiązania funta irlandzkiego z funtem szterlingiem. Zerwanie parytetu spowodowane zostało nagłą aprecjacją funta szterlinga. W tym czasie Wielka Brytania, w przeciwieństwie do Irlandii, nie uczestniczyła w ERM. Zatem nagły wzrost wartości waluty brytyjskiej nie mógłby nie pociągnąć za sobą wzrostu wartości funta irlandzkiego ponad wymagane 2,25%.

Wycofanie funta szterlinga z ERM[edytuj | edytuj kod]

Wielka Brytania przystąpiła do ERM w 1990 r., lecz została zmuszona do wystąpienia z systemu już w 1992 r., po tym gdy funt szterling podlegał znacznym wahaniom kursowym na skutek wielkich transakcji spekulacyjnych. Funtem szterlingiem spekulował m.in. George Soros (załamanie kursu z 16 września 1992 r. zostało nazwane Czarną Środą). Kursu walutowego ostatecznie nie udało się obronić (mimo podniesienia stóp procentowych do 12% i obietnicy kolejnej podwyżki o 3 punkty bazowe), do czego zobowiązywał Wielką Brytanię ERM1. Działania podjęte na skutek tamtych wydarzeń kazały Wielkiej Brytanii zrewidować podejście do polityki pieniężnej (16.09.1992 Londyn zawiesił swoje uczestnictwo w ERM). Ostatecznie i paradoksalnie konsekwencje impulsu spowodowały umocnienie gospodarki, a sam dzień był określany później nawet jako Biała Środa, choć uważa się, że odbicie gospodarki (funt powrócił do swojej wartości około 1996) było raczej efektem zdecydowanych reform, a nie prostą konsekwencją wydarzeń z września 1992. Według sondażu BBC, przeprowadzonego z końcem 2008 roku, 71% Brytyjczyków odpowiedziałoby "nie" w hipotetycznym referendum dotyczącym zamiany funta na euro w ich kraju[1].

Rozszerzenie zakresu wahań kursowych[edytuj | edytuj kod]

W 1993 r. zakres wahań kursowych został zwiększony do 15% w związku z dużymi transakcjami spekulacyjnymi, których ofiarą padł frank francuski oraz inne waluty.

Zastąpienie ERM systemem ERM II[edytuj | edytuj kod]

31 grudnia 1998 kursy walutowe walut strefy euro wobec ECU zostały zamrożone. ECU zostało zastąpione nową walutą – euro, przy zachowaniu parytetu 1 EUR = 1 ECU.

W 1999 r. ERM II zastąpił pierwotny ERM. Zarówno grecka drachma, jak i duńska korona stały się częścią systemu. O ile Grecja przyjęła euro jako swoją walutę w 2001 r., o tyle Dania zachowała swoją walutę, będąc jednocześnie członkiem systemu ERM II. Maksymalne dopuszczalne odchylenia kursów walut w ERM II wynoszą ±15% w stosunku do kursu centralnego euro. Bank Centralny Danii ograniczył "węża walutowego" do pierwotnych 2,25%.

Różnice pomiędzy ERM I i ERM II[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Europejski System Walutowy.

Pierwsza faza ERM, określana współcześnie jako „ERM I” była pomyślany jako mechanizm wzajemnej stabilizacji walut pomiędzy państwami europejskimi. Bezpośrednią przyczyną zainicjowania prac nad tym mechanizmem był upadek wiarygodności systemu z Bretton Woods i tzw. Umowa Smithsoniańska, zawarta przez grupę G10 (poszerzenie korytarza walutowego do 2,25%). Cel ERM I był więc skupiony na ochronie i stabilizacji walut europejskich tych państw, które ratyfikowały porozumienie.

Wprowadzenie ERM II, konstytuowane uchwałą Rady Europejskiej z 02.08.1997, było związane z konsekwencjami trzeciego etapu tworzenia unii gospodarczo-walutowej (postanowienia Traktatu z Maastricht). Wiadomo było, że niektóre państwa nie znajdą się w jej składzie – czy to na skutek własnej decyzji (np. Wielka Brytania), czy to na skutek niewypełnienia kryteriów konwergencji (np. Grecja). Ponadto zakładano, że w najbliższej przyszłości strefa euro (tzw. „Euroland”) będzie się rozszerzać. Oznaczało to, że Europa podzieli się na grupę państw należących do strefy euro i grupę państw nienależących do niej (ale potencjalnie zainteresowanych akcesją). Celem ERM II było więc zapewnienie mechanizmów stabilności walutom krajów spoza Eurolandu. Drugą funkcją ERM II jest dostarczenie instrumentu ewaluacyjnego (pobyt w ERM II jest jednym z kryteriów dopuszczalności państwa do rozpoczęcia procesu zastępowania waluty narodowej euro).

Obecny status ERM II[edytuj | edytuj kod]

Wraz z rozszerzeniami Unii Europejskiej 1 maja 2004 r. i 1 stycznia 2007 r., banki centralne nowych 12 członków EU zostały zobowiązane do przystąpienia do ERM II. Waluty poszczególnych państw członkowskich znajdą się w ERM II w różnym czasie, zgodnie z umowami bilateralnymi.

Estońska korona, litewski lit i słoweński tolar zostały objęte ERM II już 28 czerwca 2004 r. Cypryjski funt, łotewski łat i maltańska lira w rok później – 2 maja 2005 roku. Z kolei słowacka korona – 28 listopada 2005 roku. lew bułgarski, czeska korona, forint węgierski,złoty polski, lej rumuński nadal nie mają wyznaczonego terminu przystąpienia do ERM. Powinno to nastąpić w ciągu najbliższych kilku lat.

Warunkiem przystąpienia krajów do strefy euro jest utrzymanie przez dwa kolejne lata swojej waluty w systemie ERM II. Konieczne jest ponadto spełnienie pozostałych czterech kryteriów konwergencji.

Polska w ERM II[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Euro w Polsce.

Przystąpienie do Unii Europejskiej, wraz z przyjęciem całego acquis communautaire, zmusza Polskę do wprowadzenia wspólnej waluty europejskiej. Aby zapewnić stabilność euro, każdy kraj musi spełnić kryteria konwergencji. Pierwotne zakładano, iż złoty stanie się częścią systemu ERM II w 2007 roku, aby w styczniu 2009 roku można było wprowadzić euro. Plan ten, ze względu na deficyt sektora general government (sektor rządowy i samorządowy), nie został zrealizowany. Termin zastąpienia złotego przez euro został przesunięty na 2012 rok.

28 października 2008 rząd przyjął program przystąpienia do strefy euro. Potwierdzony został w nim termin przyjęcia euro w roku 2012. Usztywnienie krajowej waluty w stosunku do euro znacznie ograniczyłoby "kreatywność", zwłaszcza po stronie wydatków, przy tworzeniu ustawy budżetowej w kolejnych latach. Pierwszy możliwy technicznie termin przyjęcia euro to 2016 r.

Przypisy