Erik Satie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Erik Satie
Marcellin Desboutin - Portrait Erik Satie.jpg
Portret Erika Satie, Marcellin Desboutin, przed 1900, Maisons Satie
Imię i nazwisko Éric Alfred Leslie Satie
Data i miejsce urodzenia 17 maja 1866
Honfleur
Data i miejsce śmierci 1 lipca 1925
Paryż
Gatunek modernizm
Zawód kompozytor
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Erik Satie (Alfred Erik Leslie Satie) (ur. 17 maja 1866 w Honfleur, zm. 1 lipca 1925 w Paryżu) – kompozytor francuski.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Erik Satie
Autoportret Erika Satie

Uznawany za prekursora wielu późniejszych awangardowych kierunków artystycznych oraz za najbardziej ekscentrycznego kompozytora czasów Fin de siècle. Jego prowokacyjne kompozycje w duchu mrocznej, modernistycznej dekadencji, w równym stopniu fascynowały współczesnych, co bulwersowały opinię publiczną. Nazywany był przez krytyków genialnym błaznem.

Przełomowy charakter twórczości młodego Erika Satie wynikał z wyzbycia się przez niego swoistego piętna przesadnie dramatycznych, romantycznych elementów w duchu Ryszarda Wagnera, pod których silnym wpływem pozostawała ówczesna muzyka europejska.

Ideałem Satie była muzyka mogąca służyć za tło do życia codziennego, będąca niejako dodatkowym meblem domowym, czyli taka, która mogłaby wpływać na nastrój człowieka, ale nie absorbować go na tyle, aby odrywać od innych zajęć. Taka muzyka była określana przez samego artystę hasłem musique d'ameublement, a obecnie uważana jest za prototyp muzaka.

Komponował opery, operetki, balety, pieśni i liczne utwory fortepianowe. Jego najbardziej znane kompozycje to:

  • opera Paul et Virginie
  • balet Parade (1917)
  • dramat symfoniczny Socrate

Miał opinię ekscentryka. Igor Strawinski napisał o nim, że był najokropniejszą osobą, jaką kiedykolwiek znał - i zarazem najrzadszą. Studia w paryskim konserwatorium rozpoczął Satie w 1879. Najbardziej znany jako Erik Satie (wymienił w 1884 w swoim imieniu literę "c" na "k"), przez krótki czas (pod koniec lat 80. XIX wieku) publikował artykuły pod pseudonimem "Virginie Lebeau". Szczycił się tym, że zawsze podpisywał swoje dzieła własnym nazwiskiem.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Pod wpływem fascynacji twórczością Erika Satie działała we Francji grupa kompozytorów o nazwie Les Six (Groupe de Six), w skład której wchodzili tacy kompozytorzy, jak Poulenc, Arthur Honegger oraz Darius Milhaud.
  • Kompozycje Erika Satie miały znaczący wpływ na twórczość Claude'a Debussy'ego, amerykańskiego kompozytora Johna Cage'a oraz stanowiła silną inspirację dla twórczości Yanna Tiersena, twórcy muzyki do takich filmów, jak Amelia oraz Good Bye, Lenin!
  • Utwór Gnossienne 1 na fortepian został wykorzystany w filmie The Painted Veil (Malowany Welon) w reżyserii Johna Currana (2006), w filmie Niebo nad Paryżem (Paris) w reżyserii Cédrica Klapischa (2008), w filmie Rysa Michała Rosy (tu także Gnossienne 4), a także w filmowej adaptacji powieści Agathy Christie "Pięć małych świnek". Utwór Gnossienne 3 for piano wykorzystano w filmie Iluzija" (Iluzja) w reżyserii Svetozara Ristovskiego oraz w serialu Kryminalni (Tryptyk śląski, "Elegia" Isabel Coixet i "Mr Nobody" Jaco Van Dormael)
  • Charakterystyczne dla twórczości Erika Satie gymnopédie w zakresie nazwy nawiązują do starożytnej Grecji
  • O fascynacji twórczością Erika Satie mówi jeden z wątków powieści Jerzego Sosnowskiego Apokryf Agłai.
  • Na cześć Erika Satie, jedno z laboratoriów w École normale supérieure de Cachan, Laboratoire d'Electricité Signaux et Robotique (LESiR), zostało w 2002 roku przemianowane na Systèmes et Applications des Technologies de l’Information et de l’Energie (SATIE)[1]. Cachan jest miejscowością sąsiadującą z Arcueil, gdzie artysta mieszkał do śmierci.

Media[edytuj | edytuj kod]

Gymnopedies - La 1 Ere. Lent et Douloureux
Wykonawca: Robin Alciatore. Dzięki uprzejmości Musopen
Gnossienne 1
Skomponowany ok. 1890. Wykonawca: La Pianista
Gnossienne 2
Skomponowany ok. 1890. Wykonawca: La Pianista
Gnossienne 3
Skomponowany ok. 1890. Wykonawca: La Pianista

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. strona SATIE: (fr.). [dostęp 28 maja 2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alan Gillmor, Erik Satie (Twayne Pub., 1988, wznowienie 1992) ISBN 0-393-30810-3
  • Rollo H. Myers, Erik Satie. (Dover Publications, New York, 1968) ISBN 0-486-21903-8
  • Robert Orledge, Satie Remembered (London: Faber and Faber, London, 1995)
  • Robert Orledge, Satie the Composer Cambridge University Press: 1990 [w:] Music in the Twentieth Century, Arnold Whittall ISBN 0-521-35037-9
  • Pierre-Daniel Templier, Erik Satie (The MIT Press, 1969; wznowienie: 1971) ISBN 0-262-70005-0 and (wznowienie: Da Capo Press, New York, 1980) ISBN 0-306-76039-8
  • Ornella Volta, Simon Pleasance, Erik Satie (The Pocket Archives Series, Hazan, 1997) ISBN 2-85025-565-3
  • Ornella Volta, Satie Seen Through His Letters (Marion Boyars, 1989) ISBN 0-7145-2980-X
  • Whiting, Steven, Satie the Bohemian: from Cabaret to Concert Hall (Clarendon Press, Oxford, 1999)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]