Geoida

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
1. Ocean
2. Elipsoida
3. Pion lokalny
4. Kontynent
5. Geoida
Różnica pomiędzy geoidą a idealną elipsoidą

Geoidabryła, której powierzchnia w każdym miejscu jest prostopadła do pionu wyznaczonego przez siłę ciężkości. Geoida jest teoretyczną powierzchnią, na której potencjał siły ciężkości Ziemi jest stały, równy potencjałowi siły ciężkości na średnim poziomie mórz otwartych i przedłużoną umownie pod powierzchnią lądów. Ponieważ zawiera ona lustro wody w morzach i oceanach, dodatkowo określana jest jako Geoida Zerowa. Jako powierzchnia ekwipotencjalna, geoida w każdym swym punkcie jest prostopadła do kierunku siły ciężkości (lokalnego pionu)[1]. Pojęcie wprowadził w 1873 roku niemiecki matematyk Johann Benedict Listing[2].

Ponieważ 71% powierzchni Ziemi stanowią oceany, najbardziej reprezentatywne przybliżenie figury Ziemi stanowi geoida. Jednak pod lądami przebieg geoidy jest skomplikowany ze względu na bardzo urozmaicony rozkład przestrzenny gęstości, głównie w przypowierzchniowych warstwach skorupy ziemskiej[3]. Henri Poincaré wykazał, że jest niemożliwe wyrażenie w sposób ścisły równania geoidy na obszarze lądów i oceanów jedną funkcją analityczną[4].

Przebieg geoidy jest efektem równowagi pewnych sił, jest ona zatem powierzchnią dynamiczną, stale ulegającą pewnym okresowym zmianom. W praktyce korzysta się z modelu geoidy, czyli zbioru liczb będących wartościami wysokości geoidy w węzłach siatki geograficznej[5].

Przypisy

  1. Stefan Przewłocki: Geomatyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 21-22. ISBN 978-83-01-15529-2.
  2. Andrzej Banachowicz: Elementy geometryczne elipsoidy ziemskiej (pol.). W: Prace Wydziału Nawigacyjnego Akademii Morskiej w Gdyni [on-line]. am.gdynia.pl, 2006. [dostęp 2013-12-12]. s. 18.
  3. Powierzchnie odniesienia (pol.). am.szczecin.pl. [dostęp 2013-12-12].
  4. Henri Poincaré: Science and Method. Dover: Dover Publications, 1914. ISBN 978-04-864-3269-4.
  5. Główny Urząd Geodezji i Kartografii: Układy odniesienia – Geoida (pol.). asgeupos.pl. [dostęp 2013-12-12].