Geoida

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
1. Ocean
2. Elipsoida
3. Pion lokalny
4. Kontynent
5. Geoida
Różnica pomiędzy geoidą a idealną elipsoidą

Geoida – w geologii powierzchnia w każdym miejscu prostopadła do pionu wyznaczonego przez siłę ciężkości. Geoida jest teoretyczną powierzchnią, na której potencjał siły ciężkości Ziemi jest stały, równy potencjałowi siły ciężkości na średnim poziomie mórz otwartych i przedłużoną umownie pod powierzchnią lądów. Ponieważ zawiera ona lustro wody w morzach i oceanach, dodatkowo określana jest jako Geoida Zerowa. Jako powierzchnia ekwipotencjalna, geoida w każdym swym punkcie jest prostopadła do kierunku siły ciężkości (lokalnego pionu)[1]. Pojęcie wprowadził w 1873 roku niemiecki matematyk Johann Benedict Listing[2].

Ponieważ 71% powierzchni Ziemi stanowią oceany, najbardziej reprezentatywne przybliżenie figury Ziemi stanowi geoida. Jednak pod lądami przebieg geoidy jest skomplikowany ze względu na bardzo urozmaicony rozkład przestrzenny gęstości, głównie w przypowierzchniowych warstwach skorupy ziemskiej[3]. Henri Poincaré wykazał, że jest niemożliwe wyrażenie w sposób ścisły równania geoidy na obszarze lądów i oceanów jedną funkcją analityczną[4].

Przebieg geoidy jest efektem równowagi pewnych sił, jest ona zatem powierzchnią dynamiczną, stale ulegającą pewnym okresowym zmianom. W praktyce korzysta się z modelu geoidy, czyli zbioru liczb będących wartościami wysokości geoidy w węzłach siatki geograficznej[5].

Przypisy

  1. Stefan Przewłocki: Geomatyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 21-22. ISBN 978-83-01-15529-2.
  2. Andrzej Banachowicz: Elementy geometryczne elipsoidy ziemskiej (pol.). W: Prace Wydziału Nawigacyjnego Akademii Morskiej w Gdyni [on-line]. am.gdynia.pl, 2006. [dostęp 2013-12-12]. s. 18.
  3. Powierzchnie odniesienia (pol.). am.szczecin.pl. [dostęp 2013-12-12].
  4. Henri Poincaré: Science and Method. Dover: Dover Publications, 1914. ISBN 978-04-864-3269-4.
  5. Główny Urząd Geodezji i Kartografii: Układy odniesienia – Geoida (pol.). asgeupos.pl. [dostęp 2013-12-12].