Gertrude Käsebier

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gertrude Stanton Käsebier
Autoportret, ok. 1899
Autoportret, ok. 1899
Data i miejsce urodzenia 18 maja 1852
Des Moines
Imię i nazwisko przy narodzeniu Gertrude Stanton
Data i miejsce śmierci 13 października 1934
Nowy Jork
Zawód fotografka
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Gertrude Käsebier właśc. Gertrude Stanton Käsebier (ur. 18 maja 1852 w Des Moines, zm. 13 października 1934 w Nowym Jorku) – amerykańska fotografka, portrecistka, przedstawicielka piktorializmu.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Gertrude Stanton Käsebier urodziła się 18 maja 1852 w Des Moines w stanie Iowa, w rodzinie Johna Stantona i Mooncy Boone[1]. Dorastała w Leadville w Kolorado, gdzie jej ojciec pracował w kopalni srebra[1]. Po jego śmierci czteroletnia Gertrude przeprowadziła się wraz z matką do Nowego Jorku[2]. Po ukończeniu szkoły dla dziewcząt (ang. Moravian Seminary for Girls) w Bethlehem (Pensylwania), pomagała matce w prowadzeniu pensjonatu na Brooklynie[2].

W 1874 wyszła za mąż za Eduarda Käsebiera – pochodzącego z Niemiec handlarza szelakiem, który często gościł w pensjonacie prowadzonym przez matkę Gertrude[2]. Po ślubie państwo Käsebier zamieszkali w New Jersey, mieli troje dzieci: Fredericka Williama, Gertrude Elisabeth i Hermine Mathilde[1]. Käsebier zajmowała się domem i wychowaniem dzieci, podczas gdy mąż rozwijał dobrze prosperujące przedsiębiorstwo[3]. Amatorsko fotografowała swoje dzieci[4]. Kiedy dzieci dorosły, Käsebier próbowała dostać się do nowojorskiej szkoły artystycznej Cooper Union, jednak jej zgłoszenie zostało odrzucone[2].

W 1888, po przeprowadzce do Brooklynu, Käsebier została przyjęta do Pratt Institute, gdzie przez sześc lat studiowała malarstwo portretowe[1], jednak jako malarka nie odnosiła sukcesów[2]. Pomimo tego, że była jedną z najstarszych studentek, przyjaźniła się z innymi studiującymi, a nawet wspierała niektórych poprzez zlecanie im portretów swoich dzieci[3].

W 1892 wygrała nagrodę w konkursie fotograficznym czasopisma "The Monthly Illustrator", by rok później – już po ukończeniu 40 roku życia – zacząć zajmować się fotografią zawodowo[2]. Ponieważ początkowo nie miała dostępu do ciemni, pracowała nocą, a mokre płytki płukała w strumyku[2]. Następnie terminowała u niemieckiego chemika, by zgłębić tajniki techniki fotograficznej, później zaś pracowała u Samuela H. Lifshey'a – fotografika-portrecisty, by nauczyć się prowadzenia zakładu fotograficznego[2].

Jej pierwsza wystawa indywidualna odbyła się w 1896 w Boston Camera Club. W 1897 Käsebier otworzyła własny zakład fotograficzny w Nowym Jorku, a w 1899 drugie studio w Newport (Rhode Island). Wkrótce też przedstawiła się listownie Alfredowi Stieglitzowi – uznanemu już wówczas fotografowi i wydawcy, który będąc pod wrażeniem prac Käsebier, pomagał w organizowaniu jej wystaw i publikował jej fotografie na łamach czasopisma "Camera Notes"[5]. Pomimo niechętnego nastawienia męża do jej kariery zawodowej – uważał, że kariera żony to hańba dla rodziny – Käsebier udało się zaistnieć na nowojorskim rynku artystycznym[4]. W 1897 Pratt Institute zorganizował wystawę 150 fotografii jej autorstwa, a w 1898 dziesięć jej prac zostało pokazanych w salonie fotograficznym w Filadelfii (ang. Philadelphia Photographic Salon).

Käsebier propagowała piktorializm (1898–1910)[4] – nurt w fotografii, podkreślający funkcje fotografii jako dzieła sztuki, a nie tylko dokumentu. Jej prace były przepełnione miękkim światłem a przedstawiane obiekty często celowo niewyraźne. W 1900, jako jedna z dwóch kobiet, Käsebier została członkinią stowarzyszenia The Linked Ring promującego piktorializm jako dziedzinę sztuki[6][2]. Käsebier znana była z portretów matek z dziećmi[6], np. Mother and a Child (ok. 1900)[2], Bless Art Thou Among Women[6] czy Lolly Popps[4].

W 1899 jej platynowa płyta ze zdjęciem zatytułowanym The Manger została sprzedana za rekordową wówczas sumę 100 dolarów[2]. Fotografia przedstawiała symboliczną Madonnę z dzieciątkiem w stajence – według stanu na 2011 znajdującą się w zbiorach Museum of Modern Art (MoMa) w Nowym Jorku[5]. W tym samym roku Käsebier została jurorką filadelfijskiego salonu fotograficznego, a Stieglitz zorganizował jej kolejną wystawę indywidualną w nowojorskim Camera Club[2]. W 1900 wystawiła swoje prace w Londynie, natomiast rok później w Paryżu[2].

W 1902 Käsebier wraz z innymi fotografikami, m.in. Stieglitzem i Steichenem zorganizowała Foto-Secesję (ang. Photo-Secession) w celu wyniesienia piktorializmu na wyżyny sztuk pięknych[2]. W 1903 pierwsze wydanie czasopisma Stieglitza "Camera Work" zostało poświęcone jej pracy[2]. W 1910 roku 22 prace fotografki pokazano na Międzynarodowej Wystawie Fotografii Piktorialnej (ang. International Exhibition of Pictorial Photography) w Buffalo (Nowy Jork)[2]. U Käsebier portrety zamawiały znane osobistości, m.in. pisarz Mark Twain czy afroamerykański polityk Booker T. Washington[2]. W 1907 sportretowała Auguste'a Rodina w jego paryskiej pracowni[2]. Ponadto wykonywała portrety Indian amerykańskich, m.in. Siuksów występujących w Wild West Show Buffalo Billa[4]. Jej prace były publikowane w wielu magazynach, m.in. w "McClure's", "Munsey's Magazine" czy "Scribner's Magazine", jak również w periodykach branżowych, m.in. w "Camera Notes", "The Craftsman", "Photo-Era", "Photographic Art" czy "Photographic Times"[1].

W 1912 Käsebier wystąpiła z Foto-Secesji i zerwała współpracę ze Stieglietzem, który przesunął się w stronę fotografii realistycznej[2]. W 1916 wraz z Clarence'em H. White'em założyła stowarzyszenie Pictorial Photographers of America, była również współzałożycielką organizacji kobiet-fotografów (ang. Women's Federation of the Photographers' Association of America)[2]. W 1926 zamknęła swój zakład fotograficzny[1].

Gertrude Käsebier zmarła 13 października 1934 w Nowym Jorku, wskutek zapalenia mięśnia sercowego[1].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Edward T. James, Janet Wilson James: Notable american women: a biographical dictionary. Harvard University Press, 1974, s. 308–309. ISBN 0674627342. [dostęp 2011-03-05]. (ang.)
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 Carol Kort, Liz Sonneborn: A to Z of American women in the visual arts. Infobase Publishing, 2002, s. 113–115. ISBN 0816043973. [dostęp 2011-03-05]. (ang.)
  3. 3,0 3,1 3,2 C. Jane Gover: The positive image: women photographers in turn of the century America. SUNY Press, 1988, s. 41. ISBN 0887065333. [dostęp 2011-03-05]. (ang.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Michael W. Hail. The Gertrude Käsebier Collection. „Messenger”, s. 4, 1993 (ang.). 
  5. 5,0 5,1 5,2 Cornelia Butler, Alexandra Schwartz: Modern Women: Women Artists at the Museum of Modern Art. The Museum of Modern Art, 2010, s. 132. ISBN 087070771X. [dostęp 2011-03-05]. (ang.)
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Portrait: Gertrude Käsebier. W: Mary Warner Marien: Photography: a cultural history. Laurence King Publishing, 2006, s. 190–192. ISBN 1856694933. [dostęp 2011-03-05]. (ang.)

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]

  1. William I. Homer: A Pictorial Heritage: The Photographs of Gertrude Käsebier. Wilmington: Delaware Art Museum, 1979. (ang.)
  2. Barbara L. Michaels: Gertrude Käsebier, The Photographer and Her Photographs. NY: Abrams, 1992. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]