Pensylwania
| Pensylwania | |||||
| Commonwealth of Pennsylvania | |||||
|
|||||
| Przydomek: The Keystone State | |||||
| Dewiza: Virtue, Liberty and Independence | |||||
 |
|||||
| Państwo |  Stany Zjednoczone |
||||
| Stolica | Harrisburg | ||||
| Język urzędowy | angielski | ||||
| Mieszkańcy | Pennsylvanian | ||||
| Gubernator | Edward G. Rendell (D) | ||||
| Największe miasto | Filadelfia | ||||
| Powierzchnia • ogółem |
na 33. miejscu 119 283 km² |
||||
| Szerokość Długość |
255 km 455 km |
||||
| Szerokość geograficzna | 39°43'N – 42°N | ||||
| Długość geograficzna | 74°43'W – 80°31'W | ||||
| Populacja (2000) |
na 6. miejscu 12 281 054 |
||||
| Gęstość (2000) |
na 10. miejscu 105,80 os./km² |
||||
Piramida wieku |
|||||
| Wejście do Unii • kolejność |
|||||
| Strefa czasowa Czas letni |
UTC-5:00 UTC-4:00 |
||||
| ISO 3166-2 | US-PA | ||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Pensylwania (ang. Pennsylvania, wymowa:/ˌpɛnsɪlˈveɪnjə/) – stan w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, pomiędzy rzeką Delaware a jeziorem Erie.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Pierwszymi osadnikami europejskimi na terenie obecnego stanu byli Szwedzi, którzy osiedlili się w 1643 roku. Niedługo potem kolonia przeszła pod władzę Holandii, a następnie Anglii.
Właściwym początkiem historii stanu Pensylwania było przyznanie 4 marca 1681 przez króla angielskiego Karola II prawa do założenia nowej kolonii w okolicach przyszłej Filadelfii dla Williama Penna. Penn, który był kwakrem, chciał założyć kolonię w Ameryce dla swoich współwierców, chcących uciec od prześladowań ich wiary w Anglii. Od jego imienia i łacińskiego słowa sylvania znaczącego lasy bierze się nazwa Pennsylvania czyli Lasy Penna.
Penn żył do 1718 i odegrał ogromną rolę w pierwszych dekadach istnienia kolonii, pomimo że był w Ameryce tylko w latach 1682-1684 i 1699-1701. Król dał mu prawie nieograniczoną władzę w nowej kolonii jako jej właścicielowi, ale Penn wprowadził oświecony system rządów demokratycznych i pełną wolność religii (kwakierska Pensylwania i katolicki Maryland były jedynymi koloniami z pełną wolnością wyznania). Dla porównania inne kolonie angielskie były w tym czasie zdominowane przez system arystokratyczny (w Wirginii) lub rządzone przez teokratów (w Nowej Anglii). Można stwierdzić, że Pensylwania była amerykańską kolebką idei, które w następnym stuleciu doprowadziły do stworzenia Konstytucji Stanów Zjednoczonych opartej na ideałach oświecenia, spisanej właśnie w Filadelfii w 1787 roku.
W 1755 roku większość ludności Pensylwanii stanowili Szkoci i Niemcy (łącznie 70%), Anglicy pozostawali w mniejszości (30%)[1].
[edytuj] Geografia
Na mapie Pensylwania ma kształt prostokąta. Jego południowo-wschodni róg prawie dotyka do Atlantyku w okolicach Filadelfii, a północno-zachodni dotyka jeziora Erie. Przez środek stanu przebiegają góry Appalachy. Rzeka Delaware tworzy wschodnią granicę stanu, pozostałe granice to prawie w całości proste linie wzdłuż równoleżnika 39°43′ N (tzw. Linia Masona-Dixona) na południu, 42° N na północy, i wzdłuż południka 80°31′ W na zachodzie (wyjątek to małe odchylenie od prostokąta przy jeziorze Erie). Główne skupiska ludności w stanie to obszar metropolitalny Filadelfii w południowo-wschodniej części stanu i obszar metropolitalny miasta Pittsburgh w zachodniej części stanu.
[edytuj] Demografia
Pensylwania ma 11 226 966 mieszkańców (2005). Najpowszechniej używanymi językami są:
- język angielski – 90,79%,
- język hiszpański – 3,52%,
- język niemiecki – 0,51%[2].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ J. Grabowski, Historia Kanady, Warszawa 2001, s. 93.
- ↑ Modern Language Association. Podane są wszystkie języki używane przez więcej niż 0,5% ogółu ludności.
|
|||||||||||||
