HMS Duke of Wellington (1853)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
HMS Duke of Wellington
HMS Duke of Wellington
Historia
Położenie stępki maj 1849 (jako HMS "Windsor Castle")
Wodowanie 14 września 1852
 Royal Navy
Wejście do służby kwiecień 1853
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność pełna: 6071 t
Długość 73,30 m (między pionami)
Szerokość 18,29 m
Napęd
żaglowy, maszyna parowa o mocy 780 hp, jedna śruba
Prędkość 10,15 węzła (na próbach)
Uzbrojenie
131 dział różnych kalibrów
Załoga 1100 osób (1854)

HMS Duke of Wellingtonbrytyjski żaglowo-parowy okręt liniowy pierwszej klasy z drugiej połowy XIX wieku. Okręt należał do pierwszych dużych jednostek wyposażonych w śrubę napędową. Podczas budowy nosił nazwę HMS "Windsor Castle", po zwodowaniu nazwany został imieniem księcia Wellingtona. Był największym okrętem wojny krymskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

HMS "Windsor Castle" został zamówiony w 1844 roku przez brytyjską Admiralicję w stoczni w Pembroke jako kolejny z trójpokładowych liniowców typu Queen, budowanych według projektu Williama Symondsa, generalnego inspektora marynarki (ang.: Surveyor of the Navy) w latach 1832–1847. Po jego rezygnacji z zajmowanego stanowiska prace nad okrętem zostały przerwane we wstępnej fazie budowy i wznowione dopiero 29 sierpnia 1948 roku po wprowadzeniu zmian w projekcie. Oficjalne położenie stępki miało miejsce w maju 1849 roku.

W 1851 roku, wobec szybkiego rozwoju technologii napędu parowego, podjęto decyzję o zainstalowaniu na okręcie silnika. Wymagało to wprowadzenia znacznych zmian konstrukcyjnych, m.in. przedłużenia kadłuba o ponad dziewięć metrów. Wodowanie częściowo wyposażonego okrętu nastąpiło 14 września 1852 roku. W tym samym dniu zmarł książę Wellington, zwycięzca spod Waterloo i Royal Navy uczciła jego pamięć, nazywając na jego cześć swój najnowszy i najpotężniejszy okręt. Od 1 października 1852 roku nosił on nazwę HMS "Duke of Wellington".

Wyposażanie jednostki zakończyło się w lutym następnego roku. Po rozpoczęciu służby okręt wszedł w kwietniu 1853 roku w skład Floty Zachodniej. W marcu 1854 roku w związku z wybuchem wojny krymskiej na Morze Bałtyckie wypłynęła eskadra okrętów Royal Navy pod dowództwem admirała Charlesa Napiera, której jednostką flagową został HMS "Duke of Wellington". W trakcie kampanii na Bałtyku nie doszło do starć z flotą rosyjską, która całkowicie oddała panowanie na morzu, chroniąc się w umocnionych portach. Wraz z nastaniem zimy okręty brytyjskie powróciły na wody macierzyste, by popłynąć na Bałtyk w marcu i kwietniu 1855 roku. Tym razem dowódcą był kontradmirał Richard Saunders Dundas, który ponownie wybrał na swój okręt flagowy HMS "Duke of Wellington". W dniach od 9 do 12 sierpnia 1855 roku brał udział w bombardowaniu Sveaborga. Po zakończeniu wojny krymskiej HMS "Duke of Wellington" przewodniczył 23 kwietnia 1856 roku wielkiej paradzie floty na redzie Spithead. Potem został na krótko wysłany na Morze Śródziemne i jeszcze w tym samym roku przeniesiony do rezerwy.

Do 1863 roku okręt był utrzymywany w gotowości do szybkiej reaktywacji. W związku z gwałtownym rozwojem w dziedzinie budownictwa okrętowego HMS "Duke of Wellington" stał się jednostką zupełnie przestarzałą, w związku z czym podjęto decyzję o przekształceniu go w hulk w Portsmouth. Dodatkowo był wykorzystywany jako okręt flagowy dowódcy portu. Przetrwał w tej roli do 1904 roku, kiedy został ostatecznie sprzedany do stoczni rozbiórkowej w Charlton.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

HMS "Duke of Wellington" był trójpokładowym, trójmasztowym żaglowym okrętem liniowym z dodatkowym napędem śrubowym, zbudowanym z drewna z użyciem stopów żelaza w elementach konstrukcyjnych. Na jednostce zainstalowana była maszyna parowa zdemontowana z przebudowanej na transportowiec wojska fregatą HMS "Simoom" o mocy nominalnej 780 hp, zasilana w parę z czterech kotłów płomieniówkowych i napędzający pojedynczą śrubę okrętową. W czasie żeglugi wyłącznie z wykorzystaniem żagli, śruba była odłączana od wału napędowego i chowana do wnętrza kadłuba. Spaliny z kotłowni były odprowadzane przez pojedynczy komin, który również był składany teleskopowo w razie niewykorzystywania napędu parowego.

Uzbrojenie liniowca składało się ze 131 dział różnych wagomiarów, rozmieszczonych na trzech zakrytych pokładach bateryjnych i na odkrytym pokładzie głównym. Podstawowym typem dział były armaty 32-funtowe (114 sztuk) uzupełnione przez działa mniejszych kalibrów oraz jedną, ustawioną na górnym pokładzie dziobowym, ciężką armatę 68-funtową, która dzięki ustawieniu na żelaznych torach mogła być obracana do strzału we wszystkich kierunkach.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzysztof Gerlach. HMS Duke of Wellington. Najpotężniejszy okręt wojny krymskiej. „Morza, Statki i Okręty”. 1999. nr 5. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]