Horla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Horla
Le Horla
Autor Guy de Maupassant
Miejsce wydania Francja
Język francuski
Data I wyd. 1887
Typ utworu opowiadanie

Horla (org. fr. Le Horla) – opowiadanie fantastyczne Guy de Maupassanta z 1887.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Utwór utrzymany jest w formie dziennika redagowanego przez nieznanego z imienia młodego człowieka. Ze zwykłego, zadowolonego z życia mężczyzny bohater przemienia się w człowieka ogarniętego obsesją: jest przekonany, że tajemnicza, niewidzialna postać, tytułowy Horla (fr. hors – ponad i – tutaj) nawiedza go nocami i odbiera mu energię życiową. Stopniowo bohater dochodzi do przekonania, że jego osobowość została całkowicie zdominowana przez ponadnaturalną istotę, która wymusza na nim określone postępowanie. Dochodzi do serii dziwnych wydarzeń, które potęgują jego przerażenie: ktoś wypija wodę i mleko z jego karafki, z domu giną przedmioty. Wreszcie bohater postanawia zabić Horlę, podpalając dom. Patrząc jednak na płomienie uzmysławia sobie, że w ten sposób nie mógł zniszczyć istoty niewidzialnej i bezcielesnej, po czym dochodzi do wniosku, że jedynie poprzez samobójstwo unicestwi władającego nim ducha.

Pierwsza wersja opowiadania[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wersja opowiadania Horla powstała w 1886, jednak nie została nigdzie opublikowana. Jej akcja toczyła się w domu dla umysłowo chorych, zaś narratorem był pracujący w nim lekarz. Całość kończyła się konkluzją, iż przypadek głównego bohatera nie dał się zaklasyfikować jako choroba lub jedynie wytwór wyobraźni, zaś narrator był w związku z tym bezradny. Maupassant zrezygnował jednak z takiego sposobu narracji w celu zwiększenia dramatyzmu utworu i lepszego wprowadzenia czytelnika w dramat głównej postaci dzieła.

Związek dzieła z biografią autora[edytuj | edytuj kod]

Horla napisana jest w formie pamiętnika, ze wskazanymi datami dziennymi kolejnych epizodów, w stylu oddającym rosnące przerażenie bohatera swoją sytuacją. Zachowania i doświadczenia bohatera – uczestnictwo w seansie hipnozy, poczucie samotności, wiara w byty niewidzialne – prowadziły wielu badaczy do wniosku, że fabuła opowiadania wynika bezpośrednio z choroby psychicznej samego Maupassanta, który sam w momencie pracy nad utworem cierpiał już na schizofrenię, zaś umierając kilka lat później stracił już całkowicie kontakt z rzeczywistością. Horla nie jest zresztą jedynym dziełem Maupassanta utrzymanym w estetyce sennego koszmaru i dopuszczającym interwencję istot niematerialnych w życie człowieka. Istnieją jednak również opinie przeciwne – Peter Cogman przedstawiał pogląd, jakoby opowiadanie to wynikało z wcześniejszego zainteresowania pisarza hipnozą i badaniami słynnego psychiatry Charcota nad histerią oraz rozważaniami Maupassanta o życiu pozaziemskim. Ten sam badacz twierdzi również, że Horla należy do nurtu fantastyki francuskiej związanego z twórczością E.T.A. Hoffmanna, Prospera Mériméego i Charlesa Nodiera, a nie wynika z problemów zdrowotnych Maupassanta[1].

W języku polskim Horla, w tłumaczeniu Ireny Dewitz, została opublikowana w tomie Guy de Maupassanta "Baryłeczka i inne utwory" (Wrocław 1997, Wydawnictwo Dolnośląskie).

Adaptacje[edytuj | edytuj kod]

  • Le Yogi, film Paula Wegenera
  • Le Horla, serial telewizyjny w reżyserii Guya Hoffmanna
  • Diary of a Mad Man, film w reżyserii Reginalda Le Borga
  • Le Horla, film w reżyserii Jean-Daniela Polleta
  • Le Horla, film w reżyserii Pierre'a Carpentiera
  • Hantises, film w reżyserii Michela Ferry'ego

Pisarz Howard Phillips Lovecraft wskazywał Horlę jako jedną z głównych inspiracji do napisania opowiadania Zew Cthulhu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy