Ilulissat (fiord)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fiord lodowy Ilulissata
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Greenland-Ilulissat-39.jpg
Kraj  Dania
Typ przyrodnicze
Spełniane kryterium VII, VIII
Charakterystyka #1149
Regionb Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2004
na 28. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie Grenlandii
Mapa lokalizacyjna Grenlandii
Fiord lodowy Ilulissat
Fiord lodowy Ilulissat
Ziemia 69°10′20,9″N 50°32′14,3″W/69,172472 -50,537306Na mapach: 69°10′20,9″N 50°32′14,3″W/69,172472 -50,537306

Ilulissat - fiord na zachodnim wybrzeżu Grenlandii, w 2004 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO[1].

Fiord i lodowiec[edytuj | edytuj kod]

Fiord, nazwany od położonego w pobliżu miasta Ilulissat, leży 250 km za kołem podbiegunowym północnym na zachodnim wybrzeżu Grenlandii. Rozciąga się na długości ok. 40 km, a jego szerokość sięga 7 km. U jego nasady znajduje się lodowiec Sermeq Kujalleq, jeden z najaktywniejszych na świecie. Przemieszcza się z prędkością ok. 19 m dziennie[1], co odpowiada 35 km³ lodu rocznie. Stanowi to ok. 10% wszystkich gór lodowych powstających rocznie na Grenlandii[1].

Z powodu dużej aktywności lodowca fiord pokryty jest w całości lodem i górami lodowymi. Latem od lodowca odrywają się ogromne bloki lodu o rozmiarach mogących dochodzić do kilkuset metrów (z czego niewielki ułamek znajduje się nad powierzchnią wody). Po pewnym czasie docierają one do morza.

U wylotu fiordu znajduje się podwodne wypiętrzenie, na którym zatrzymują się większe góry lodowe, w wyniku czego zbiera się w tym miejscu duża ilość lodu.

Zmiany w ostatnich latach[edytuj | edytuj kod]

O ile w latach 1950-1999 lodowiec zachowywał się stabilnie, to między 2001 a 2007 rokiem jęzor lodowca cofnął się o ok. 10 km. Jednocześnie od 2004 roku notuje się wzrost prędkości przemieszczania się lodowca.

Osadnictwo[edytuj | edytuj kod]

Na północnym brzegu fiordu Ilulissat znajduje się stanowisko archeologiczne Sermemiut. Odkryto tam ślady bytności ludzkiej poczynając od kultury Saqqaq (2400 p.n.e. - 900 p.n.e.) przez Dorset (800 p.n.e. - 100 p.n.e.) po kulturę Thule (od 1200 p.n.e.). Ostatni mieszkańcy Sermemiut przeprowadzili się do Ilulissat w 1850 r. W okolicy znaleziono ślady innych, mniejszych osad, w których jak dotąd nie przeprowadzono jeszcze badań archeologicznych. [2]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Ilulissat Icefjord (ang.). UNESCO (whc.unesco.org). [dostęp 2013-03-24].
  2. Explore Ilulissat Icefjord (ang.). Geological Survey of Denmark. [dostęp 2014-06-11].