Fiord
| Ten artykuł od 2011-08 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Fiord – rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd, często rozgałęzionej, typowo z charakterystycznymi stromymi brzegami miejscami dochodzącymi do wysokości 1000 metrów. Fiordy powstały przez zalanie żłobów i dolin polodowcowych.
Charakterystyczny element peryglacjalnego krajobrazu wybrzeży Norwegii oraz Szkocji, Grenlandii, Islandii, Nowej Zelandii, półwyspu Labrador, chilijskiej Patagonii i Alaski.
Błędnie nazwą fiord określa się również adriatycką Zatokę Kotorską w Czarnogórze (nie jest pochodzenia lodowcowego).
Fiordy pozbawione wysokich brzegów występują m.in. w Danii: Lammefjord został w większej części osuszony w ostatnich dwóch stuleciach i zamieniony na żyzny polder. Lammefjord jako depresja zawiera najniższy punkt Danii.
[edytuj] Największe Fiordy
Najdłuższymi fiordami na świecie są:
- Scoresby Sund w Grenlandii – 350 km
- Sognefjord w Norwegii – 203 km;
- Hardangerfjord w Norwegii – 179 km
Najgłębszymi fiordami są:
- Skelton Inlet na Antarktyce – 1933 m;
- Sognefjord w Norwegii – 1308 m;
- Canal Messier w Chile – 1288 m