Zakon iluminatów

Zakon Iluminatów (od łacińskiego illuminatus – oświecony, l. mn. illuminati) jest terminem niejednoznacznym, gdyż w ciągu dziejów istniało kilka struktur używających tej nazwy. Do najbardziej znanych należeli:

• Iluminaci Bawarscy – tajne stowarzyszenie założone 1 maja 1776 roku przez Adama Weishaupta w Ingolstadt, które oficjalnie za cel stawiało sobie szerzenie oświaty i propagowanie idei oświeceniowych oraz powstrzymywanie działalności jezuitów. Po wolnomularskiej inicjacji założyciela w następnym roku iluminaci bawarscy zaczęli nabierać rysu paramasońskiego za sprawą wzorowanego na lożach systemu stopni wtajemniczenia. Ostatecznie zostało zlikwidowane przez państwo bawarskie. Symbolem stowarzyszenia była Minerwa.
• Iluminaci Awiniońscy – hermetyczny obrządek ukształtowany w 1770 roku przez Dom Antoine Joseph Pernety. W 1778 roku przeniesiono centralę do Montpellier. W 1785 roku w Awinionie ukonstytuowała się ezoteryczna społeczność androgyniczna, która przyjęła nazwę Académie des Illumines d'Avignon. Praktykowano w niej rytuał będący przemieszaniem wolnomularstwa i nauk hermetycznych, z widocznym wpływem idei swedenborgiańskich. Była to struktura zrzeszająca bardziej mistyków, kabalistów i alchemików, aniżeli ludzi stawiających sobie rewolucyjne cele polityczne. Na jej czele stanął Tadeusz Leszczyc-Grabianka.
• Nowożytni Iluminaci, których działalność związana jest z Theodorem Reussem.

Poza tym można wskazać na:

• Iluminatów Sztokholmskich – mało znany Zakon, utworzony w celu krzewienia zasad martynizmu.
• Iluminaci Thanateros – powstała w 1978 roku w Londynie społeczność okultystyczna zajmująca się Magią Chaosu.

Literatura

• René Le Forestier, Les Illuminés de Bavière et la Franc-Maçonnerie allemande (1915)
• Die Korrespondenz des Iluminatenordens. vol. 1, 1776-81, ed. Reinhard Markner, Monika Neugebauer-Wölk & Hermann Schüttler. – Tübingen, Max Niemeyer, 2005. – ISBN 3-484-10881-9
• Józef Sebastian Pelczar "Rewolucja francuska wobec religii katolickiej i jej duchowieństwa", Rzeszów 2005 (pierwodruk 1922 r.)
• Artykuły zamieszczone w Norbert Wójtowicz, Masoneria. Mały słownik, Warszawa 2006:
  • Iluminaci, s. 163-164.
  • Académie Des Illumines D'Avignon, s. 25.
  • Iluminaci Bawarscy, s. 164.
  • Reuss Karl Theodor, s. 320-321.
  • Iluminaci Sztokholmscy, s. 164.
  • Iluminaci Thanateros, s. 164-165.

Zobacz też

• nowy porządek świata