Klemens XIV

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Klemens XIV
Clemens Quartus Decimus
Lorenzo Ganganelli
Giovanni Vincenzo Antonio Ganganelli
Papież
Biskup Rzymu
Klemens XIV
Herb Klemens XIV
Kraj działania  Włochy
Data i miejsce urodzenia 31 października 1705
Santarcangelo di Romagna, Rimini
Data i miejsce śmierci 22 września 1774
Rzym
Papież
Okres sprawowania 19 maja 1769 – 22 września 1774
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja franciszkanie konwentualni
Śluby zakonne 1724
Nominacja biskupia 19 maja 1769
Sakra biskupia 28 maja 1769
Kreacja kardynalska 24 września 1759
Klemens XIII
Kościół tytularny S. Lorenzo in Panisperna (19 listopada 1759)
Ss. XII Apostoli (29 marca 1762)
Pontyfikat 19 maja 1769
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Klemens XIV (łac. Clemens XIV), właściwie Lorenzo Ganganelli OFMConv (ur. 31 października 1705 w Santarcangelo di Romagna, zm. 22 września 1774 w Rzymie[1]) – papież w okresie od 19 maja 1769 do 22 września 1774, franciszkanin konwentualny[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako syn wiejskiego lekarza Lorenza Ganganelli i jego żony Angeli Serafiny Marii Mazza[3]. Na chrzcie otrzymał imiona Giovanni Vincenzo Antonio[1]. Po wstąpieniu do zakonu franciszkanów przyjął imię Lorenzo (pol. Wawrzyniec), po swoim ojcu[3]. W 1724 złożył śluby zakonne[3]. W 1731 obronił doktorat z teologii, był nauczycielem w szkołach zakonnych[3]. Został wybrany na rektora Kolegium Św. Bonifacego w Rzymie (1740), w 1741 powierzono mu godność generalnego definitora zakonu[3]. W 1753 i 1756 nie przyjął wyboru na generała franciszkanów. Jako uznany teolog został mianowany radcą Świętego Oficjum, a 24 września 1759 wyniesiony przez papieża Klemensa XIII do godności kardynalskiej, z tytułem prezbitera S. Lorenzo in Panisperna[3]. Podobno na nominację kardynalską o. Ganganelliego nalegał przełożony generalny zakonu jezuitów Lorenzo Ricci[3]. Jako kardynał był członkiem sześciu kongregacji kurialnych[4]:

  • Kongregacji Świętego Oficjum Inkwizycji,
  • Kongregacji ds. Egzaminowania Biskupów,
  • Kongregacji Rozkrzewiania Wiary,
  • Kongregacji ds. Obrzędów,
  • Kongregacji Indeksu,
  • Kongregacji ds. Korekty Ksiąg Rytów Orientalnych.

Wybór na papieża[edytuj | edytuj kod]

Konklawe 1769 po śmierci Klemensa XIII przebiegało pod znakiem problemu likwidacji zakonu jezuitów[2]. Przedstawiciele burbońskich dworów odrzucali kandydatury wszystkich, których podejrzewali o sprzyjanie tem zakonowi. Jedyny zakonnik w gronie elektorów, Ganganelli, oświadczył niejednoznacznie, że przeprowadzenie kasaty jakiegokolwiek zakonu jest możliwe do przeprowadzenia w zgodzie z prawem kanonicznym[1]. Zdanie to przeważyło – 19 maja 1769 został wybrany na papieża i przyjął imię Klemensa XIV. Nie był w tym momencie jeszcze biskupem, został konsekrowany 28 maja 1769, a 4 czerwca 1769 koronowany[3].

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Zdanie wypowiedziane na konklawe nie oznaczało faktycznie zgody papieża na kasatę zakonu. W przypadku Klemensa XIV było to szczególnie trudne, gdyż przed wyborem wielokrotnie popierał sprawy jezuitów, a jedną ze swoich prac teologicznych Diatriba theologica (1743) dedykował pamięci założyciela jezuitów Ignacego Loyoli[1]. W rok po wyborze, 22 lipca 1769 mocarstwa europejskie pomniały się ponownie o likwidację jezuitów[2]. Na swojego sekretarza stanu mianował Lazzaro Pallaviciniego, byłego nuncjusza w Madrycie i pod jego wpływem, napisał listy do królów: Ludwika XV (1 października) i Karola III (30 listopada), obiecując szybkie rozwiązanie sporu wokół zakonu[1]. Klemens usiłować odwlec moment kasaty i załagodzić spór, m.in. zakazując przyjmowania nowych członków[2]. Wpływ europejskich mocarstw był jednak zbyt silny (groziły one zerwaniem stosunków dyplomatycznych) i 21 lipca 1773 papież podpisał brewe Dominus ac Redemptor noster (wydane 16 sierpnia[1]), rozwiązujące zakon jezuitów i likwidujące domy zakonne w Europie (poza Prusami i Rosją, których władcy nie uznali pisma papieskiego)[1]. Jezuici zatrudnieni w administracji państwa papieskiego utracili swoje stanowiska, a przełożony Ricci wraz z najbliższymi współpracownikami trafił do więzienia na Zamku Św. Anioła w Rzymie[2]. Lorenzo Ricci zmarł w więzieniu. Zakon pozostał jedynie w Rosji i Prusach, by nie zniszczyć tamtejszego systemu szkolnictwa[2]. Jednak w pozostałych krajach, szkolnictwo oraz prace misyjne uległy znaczącemu załamaniu[1]. Korzyścią dla papieża było zwrócenie papieskich enklaw we Francji: Awinionu i Venaissin oraz włoskich: Benewentu i Pontecorvo[1].

Z innych wydarzeń z okresu pontyfikatu Klemensa XIV można wymienić uregulowanie stosunków dyplomatycznych z Portugalią (m.in. za cenę serii nominacji biskupich po myśli portugalskiego pierwszego ministra markiza de Pombala oraz miejsca w Kolegium Kardynalskim dla brata Pombala)[1] Nieudaną inicjatywą papieża była także próba zapobiegnięcia I rozbiorowi Polski w 1772[1]. Zabiegał o to m.in. u cesarzowej Marii Teresy[2]. Klemens XIV wycofał się z poparcia dla wygnanej katolickiej dynastii Stuartów, zyskując przychylność Anglii[1].

Kreował 17 nowych kardynałów, na dwunastu konsystorzach[3].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec życia papież cierpiał na depresję i bał się zamordowania[1]. Klemens XIV zmarł w Rzymie, a kiedy okazało się, że rozkład jego zwłok gwałtownie postępuje, podejrzewano że mógł zostać otruty[3]. Jednak przeprowadzona sekcja wykluczyła takie przypuszczenia i został on pochowany w Bazylice św. Piotra[3]. Następnie jego ciało przeniesiono do kościoła SS. Apostoli (Św. Apostołów).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 419-421. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 153-154. ISBN 83-7006-437-X.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 Ganganelli, O.F.M. Conv., Lorenzo (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-09-18].
  4. Notizie per l'anno 1769, Rzym 1769, s. 104.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Klemens XIII
Emblem of the Papacy SE.svg Papież
1769-1774
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Pius VI