Vetus latina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Itala (przekład Biblii))
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Strona z Kodeksu Vercellensis jako przykład Vestus latina (Ew. Jana 16:23-30)

Vetus Latina – zbiorcza nazwa łacińskich przekładów Pisma Świętego, dokonanych przed opracowaniem przez Hieronima, na zlecenie papieża Damazego I, jednolitej wersji łacińskiej, czyli tzw. Wulgaty[a]. Przyczyną łacińskiego tłumaczenia Biblii był wzrost liczby chrześcijan posługujących się tym językiem, a nie znających greki, który wynikał z rozprzestrzeniania się chrześcijaństwa na zachód Imperium Rzymskiego, gdzie dominował język łaciński.

Historia powstania i odmiany[edytuj | edytuj kod]

Najstarszym dokumentem wzmiankującym istnienie łacińskiego przekładu Nowego Testamentu są spisane w 180 roku n.e. Akta męczenników ze Scillium (miasto to znajdowało się w Afryce Północnej). Vetus Latina są znane głównie z cytatów w pismach łacińskich Ojców Kościoła.

Do Vetus Latina zaliczają się Afra, Itala i Hispana. Każda z tych grup przekładów nosi wyróżniające ją charakterystyczne cechy wynikające z mentalności i religijności kultur zamieszkujących każdy z tych regionów[1]. Hispana to grupa przekładów, które powstały na Półwyspie Iberyjskim[2]. Tertulian i Cyprian stosowali Afrę, której nazwa nawiązuje do tego, że świadectwa o tym przekładzie pochodzą z terenów Afryki. Augustyn cenił Italę, która jest przekładem późniejszym. Dzięki autorytetowi Augustyna tekst Itali cieszył się większym uznaniem.

Rękopisy[edytuj | edytuj kod]

Zachowała się nieliczna grupa około 90 rękopisów z tekstem starołacińskim Nowego Testamentu i mniej niż 400 rękopisów z tekstem Starego Testamentu. Nie pozwalają one jednak na odtworzenie tekstu pełnej Biblii, gdyż były to dzieła fragmentaryczne powstające głównie ze względu na potrzeby liturgiczne[b].

Dopiero z upływem czasu na podstawie pism liturgicznych skompletowano wszystkie, choć niejednolite w tłumaczeniu księgi Biblii. W Starym Testamencie przekłady starołacińskie opierały się na Septuagincie. Tekst Nowego Testamentu reprezentował zachodnią tradycję tekstualną. Tekst Nowego Testamentu przechował się głównie w rękopisach bilingwicznych (grecko-łacińskie, gocko-łacińskie).

W 1945 roku w opactwie Beuron w Niemczech utworzono Vetus latina-Institut zajmujący się starołacińskimi przekładami Pisma Świętego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Zrewidowane i poprawione teksty Vetus Latina w tym księgi deuterokanoniczne ST (poza Księgą Judyty, Księgą Tobiasza oraz greckimi fragmentami Księgi Daniela) oraz księgi NT znalazły się w Wulgacie Hieronima.
  2. Zdecydowana większość zachowanych rękopisów z tekstami starołacińskimi zwiera tekst Itali.

Przypisy

  1. Przekłady Pisma Świętego (3). animatorka.home.pl. [dostęp 2013-07-01].
  2. Opis książki „La Vetus Latina Hispana” Teófilo Ayuso Marazueli z 1953 roku (hiszp.). vufind.carli.illinois.edu. [dostęp 2013-12-27].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]