Vetus latina
Vetus latina – zbiorcza nazwa łacińskich przekładów Pisma Świętego, dokonanych przed opracowaniem przez Hieronima, na zlecenie papieża Damazego I, jednolitej wersji łacińskiej, czyli tzw. Wulgaty[a]. Do Vetus Latina zaliczają się Afra i Itala. Przyczyną tego tłumaczenia Biblii był wzrost liczby chrześcijan posługujących się łaciną, a nie znających greki, który wynikał z rozprzestrzeniania się Imperium Rzymskiego, a tym samym stopniowego wypierania greki przez łacinę.
Najstarszym dokumentem wzmiankującym istnienie łacińskiego przekładu Nowego Testamentu są spisane w 180 roku n.e. Akta męczenników ze Scillium (miasto to mieściło się w Afryce Północnej). Vetus latina są znane głównie z cytatów w pismach łacińskich Ojców Kościoła. Tertulian i Cyprian stosowali Afrę, której nazwa nawiązuje do tego, że świadectwa o tym przekładzie pochodzą z terenów Afryki. Augustyn cenił Italę, która jest przekładem późniejszym. Dzięki autorytetowi Augustyna tekst Itali cieszył się większym uznaniem. Zachowała się nieliczna grupa około 90 rękopisów z tekstem starołacińskim, nie pozwalają one jednak na odtworzenie tekstu pełnej Biblii, gdyż były to dzieła fragmentaryczne powstające głównie ze względu na potrzeby liturgiczne[b].
Dopiero z upływem czasu na podstawie pism liturgicznych skompletowano wszystkie, choć niejednolite w tłumaczeniu księgi Biblii. W Starym Testamencie przekłady starołacińskie opierały się na Septuagincie. Tekst Nowego Testamentu reprezentował zachodnią tradycję tekstualną. Tekst Nowego Testamentu przechował się głównie w rękopisach bilingwicznych (grecko-łacińskie, gocko-łacińskie).
W 1945 roku w opactwie Beuron w Niemczech utworzono Vetus latina-Institut zajmujący się starołacińskimi przekładami Pisma Świętego.
Uwagi
- ↑ Zrewidowowane i poprawione teksty Vetus latina w tym księgi deuterokanoniczne ST (poza Księgą Judyty, Księgą Tobiasza oraz greckimi fragmentami Księgi Daniela) oraz księgi NT znalazły się w Wulgacie Hieronima.
- ↑ Zdecydowana większość zachowanych rękopisów z tekstami starołacińskimi zwiera tekst Itali.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Język Biblii jako wehikuł objawienia Bożego
- Omówienie Vetus latina na stronie opactwa Beuron. (niem.)
- Vetus Latina – źródła do studiów Biblii starołacińskiej (ang.)
