Języki paleoiberyjskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rozmieszczenie toponimów na ili / briga i rozmieszczenie głównych znalezisk inskrypcji
Języki Półwyspu iberyjskiego około 200 r. p.n.e. [1].
Mapa języków według granic rozmieszczenia znalezisk

Języki paleohispanickie, paleoiberyjskie – języki autochtoniczne, używane na Półwyspie Iberyjskim przed przybyciem Rzymian. Użycie terminu autochtoniczne jest nieco kontrowersyjne, ponieważ nie wiadomo, czy wszystkie były miejscowego pochodzenia. Uważa się, że języki nieindoeuropejskie mają charakter substratowy, a języki indoeuropejskie są wiązane z nowszą warstwą ludnościową, która przybyła na Półwysep Iberyjski w dobie prehistorycznej. Rozważa się wpływy języka fenickiego, greki i iliryjskiego na języki paleoiberyjskie. Bardzo prawdopodobne, że większość z tych języków wyszła z użycia, nie pozostawiając po sobie śladu, jednak w niektórych regionach Półwyspu Iberyjskiego zachowały się krótkie inskrypcje, zapisane przy użyciu tzw. pism paleoiberyjskich lub alfabetu łacińskiego. Większość z inskrypcji paleohispanickich datuje się na okres od V w. p.n.e., a nawet VII w. p.n.e., aż do I wieku p.n.e lub początków I wieku n.e.. Do ich opisu, często stosuje się terminy języki cząstkowe albo języki fragmentaryczne (niem. Restsprachen albo Trümmersprachen), wymyślone przez niemieckiego językoznawcę Jürgena Untermanna.

Języki paleoiberyjskie, w których zostały spisane dłuższe inskrypcje:

Inne znane są jedynie z toponimów, antroponimów i geonimów, zawartych w źródłach greckich i rzymskich, a są to:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Albertos Firmat, María Lourdes, "Lenguas primitivas de la Península Ibérica" w Boletín de la institución “Sancho el Sabio“, tom XVII, 1973.
  • Correa, José Antonio (1994): «La lengua ibérica», Revista española de lingüística 24, 2, pp. 263-287.
  • Jordán, Carlos (2004): Celtibérico, Saragossa.
  • Hoz, Javier de (1995): «Tartesio, fenicio y céltico, 25 años después», Tartessos 25 años después, pp. 591-607.
  • Rodríguez Ramos, Jesús (2004): Análisis de Epigrafía Íbera, Vitoria-Gasteiz, ISBN 84-8373-678-0.
  • Untermann, Jürgen : Monumenta Linguarum Hispanicarum, Wiesbaden. (1975): I Die Münzlegenden. (1980): II Die iberischen Inschriften aus Sudfrankreicht. (1990): III Die iberischen Inschriften aus Spanien. (1997): IV Die tartessischen, keltiberischen und lusitanischen Inschriften.
  • Velaza, Javier (1996): Epigrafía y lengua ibéricas, Barcelona.
  • Villar, Francisco (1991): Los indoeuropeos y los orígenes de Europa, Madryt, ISBN 84-249-1471-6.
  • Witczak, Krzysztof Tomasz (2005): Język i religia Luzytanów. Studium historyczno-porównawcze, Łódź, Wydawnictwo UŁ, ISBN 83-7171-837-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]