Język fenicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Phoenician alphabet.svg

Dialekt/Język fenicki – odmiana języka kananejskiego z rodziny języków semickich, którą posługiwali się Fenicjanie. Znany jest przede wszystkim z napisów, które znajdowano w wielu miejscowościach nad Morzem Śródziemnym.

Dla zapisu języka Fenicjanie stworzyli pismo z 22 znaków konsonantycznych, które – po uzupełnieniu go samogłoskami za pośrednictwem języka greckiego – dało podstawę dla opracowania alfabetu łacińskiego. Alfabet fenicki rozpoczynały dwie litery – alef i bet. W XIV–XIII wieku p.n.e. na obszarze syropalestyńskim zakończył się proces uproszczenia pisma fenickiego, co spowodowało jego upowszechnienie. Zastąpiono także trwały materiał pisarski, jakim były tabliczki gliniane, nietrwałymi pergaminem, skórą, papirusem itp. Z tego powodu fenicki nazwano językiem epigraficznym, gdyż bezpośrednie świadectwa języka są niezwykle rzadkie. Pismo fenickie odczytał w 1764 roku Jean-Jacques Barthélemy. Na terenach dawnej Fenicji odkryto w języku fenickim niewielką liczbę tekstów, za to na obszarach objętych ekspansją Fenicjan takich zabytków jest więcej. Charakteryzują się one jednak ubogim słownictwem[1], napisy są przeważnie krótkie, samogłoski nie są oznaczane.

Najstarsze napisy pochodzą z IX wieku p.n.e., większość jest z V wieku p.n.e. lub późniejsza. Najwcześniejszy zapis pochodzi z sarkofagu Ahirama z Byblos. Datowany jest na ok. 1000 rok p.n.e. Na około 1300 rok p.n.e. szacowane są inskrypcje Szafatbaala i Abdo. Teksty z VI-IV w. p.n.e. pochodzą głównie z Fenicji, takie jak na przykład inskrypcja Eszmunazara – króla Sydonu. Poza Fenicją zapisy w języku fenickim znaleziono na Cyprze, Malcie oraz w Egipcie, Atenach, Pireusie. W komedii Plauta Poenulus (Kartagińczyk) znajduje się 10 wierszy w języku fenickim. Ze źródeł tych wynika, że język fenicki był co prawda odrębny, ale mało różnił się od hebrajskiego i moabickiego, również zaliczanych do rodziny semickiej[potrzebne źródło].

Język ten był używany poza Fenicją w hetyckim Sam'al (Zincirli i Karatepe). W basenie centralnym i zachodnim Morza Śródziemnego pojawiła się jego odmiana kartagińska – punicka i nowopunicka, będąca formą kursywną fenickiego i używana od przełomu XIV–XIII wieku p.n.e. aż do III wieku n.e.[2]

Przypisy

  1. M. L. Uberti, Wprowadzenie do historii starożytnego Bliskiego Wschodu..., s. 38.
  2. M. L. Uberti, Wprowadzenie do historii starożytnego Bliskiego Wschodu..., s. 38–39.
Upowszechnianie języka fenickiego, reprezentowany jako żółty kontur.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Uberti M. L., Wprowadzenie do historii starożytnego Bliskiego Wschodu, Warszawa 2010. ISBN 978-83-235-0680-5.