Jan Ciechanowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Jan Ciechanowicz (lit. Ivanas Tichonovičius, Janas Ciechanowiczius, Janas Ciechanovičius; ros. Иван Станиславович Тихонович; ur. 2 lipca 1946 w Wornianach w dawnym powiecie wileńsko-trockim) – polski pisarz, historyk, były działacz mniejszości polskiej na Litwie i deputowany do Rady Najwyższej ZSRR (1989–1991).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jest synem Stanisława Ciechanowicza, który przed wojną był kierownikiem majątku Uniwersytetu Stefana Batorego w Wornianach na Wileńszczyźnie.

Studiował germanistykę w Mińskim Państwowym Pedagogicznym Instytucie Języków Obcych w latach 1964–1970, doktoryzował się w Instytucie Filozofii i Prawa Akademii Nauk Białoruskiej SRR w 1970, gdzie później pracował jako tłumacz. Następnie był nauczycielem języka niemieckiego i języka angielskiego w polskich szkołach na Litwie.

W 1975 podjął pracę na Wileńskim Uniwersytecie Państwowym oraz w Wileńskim Instytucie Pedagogicznym jako docent filozofii – w latach 1988–1989 pełnił funkcję dziekana Wydziału Języka i Literatury Polskiej w Wileńskim Instytucie Pedagogicznym (obecnie Wileński Uniwersytet Pedagogiczny)

W 1988 został członkiem-założycielem Związku Polaków na Litwie, wszedł w skład jego Zarządu Głównego. Rok później zakładał Fundację Kultury Polskiej na Litwie oraz Uniwersytet Polski w Wilnie.

W 1989 został wybrany posłem do Rady Najwyższej ZSRR – reprezentował polską mniejszość na Wileńszczyźnie. Wraz z Anicetem Brodawskim zaangażował się wówczas w budowę polskiej autonomii terytorialnej na wschodzie Litwy. Twórca Polskiej Partii Praw Człowieka (1990), która postulowała utworzenie Republiki Wschodniej Polski ze wszystkich terytoriów okupowanych przez ZSRR od 17 września 1939.

W marcu 1991 został zwolniony z pracy na Uniwersytecie Wileńskim. W 1994 wyjechał do Polski, gdzie wykłada język niemiecki na WSP (obecnie Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Rzeszowie i Kolegium Nauczycielskim w Tarnobrzegu.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Na wileńskiej Rossie (wraz z Bogumiłą i Marcelim Kosmanami), Poznań 1990
  • Trzynastu sprawiedliwych, Wilno 1993
  • Twórcy cudzego światła, Toronto 1996
  • W bezkresach Euroazji: uczeni polscy w imperium rosyjskim, Rzeszów 1997
  • Na styku cywilizacji, Rzeszów 1997
  • Droga geniusza: (o Adamie Mickiewiczu), Wrocław 1998
  • Z rodu polskiego. T. 1-2, Rzeszów 1999
  • Pod skrzydłami porannej zorzy, Rzeszów 1996
  • Konstanty Ciołkowski czyli Kosmos szczęśliwy, Rzeszów 1999
  • Włodzimierz Wernadski czyli Kosmos rozumny, Rzeszów 1999
  • Aleksander Czyżewski czyli Kosmos wszechmocny, Rzeszów 1999
  • Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 1, Szlachta jako elita: biologiczne i historyczne źródła stratyfikacji społecznej, Rzeszów 2001
  • Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2, (A-D), Rzeszów 2001
  • Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 3, E-K, Rzeszów 2001
  • Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 4, L-R, Rzeszów 2001
  • Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 5, S-Ż, Rzeszów 2001
  • Przysłowie prawdę powie: mały niemiecko-polski słownik porzekadeł i przysłów/Sprichwort, Wahrwort: kleines deutsch - polnisches Spruch und Sprichwörterbuch (wraz z Haliną Ciechanowicz, Rzeszów 2002)
  • Gońcy Ikara: (osoby pochodzące z Litwy i Polski w dziejach lotnictwa i kosmonautyki światowej), Mołodeczno 2002
  • Myśl i czyn, Mołodeczno 2001
  • Syjon, Olimp i Golgota: (Judaizm, hellenizm i chrystianizm w filozofii Tadeusza Zielińskiego, 1859-1944), Mołodeczno 2001
  • Weisheit der Bibel/Mądrość Biblii: niemiecko-polski słownik cytatów z Pisma Świętego/wybór z ksiąg Starego i Nowego Testamentu (wstęp i komentarz), Rzeszów 2002
  • Ludzie wśród gwiazd: homo sapiens w perspektywie kosmologicznej, Rzeszów 2005
  • Spaßvogel: Witze und Schwänke aus Gegenwart und Vergangenheit/gesammelt und bearbeitet von Jan Ciechanowicz, Katarzyna Jakubowicz-Turbacz, Rzeszów 2005
  • Dzieci żelaznego wilka, Rzeszów 2005
  • Lies und denk': ein Lesebuch für Freunde der deutschen Sprache/ausgew., bearb. und eingel. von Jan Ciechanowicz, Łukasz Dudziński, Rzeszów 2005
  • Rody szlacheckie Imperium Rosyjskiego pochodzące z Polski/Dvorânskie semejstva Rossijskoj imperii proishodâŝie iz Pol'ši. T. 1, A-K Warszawa 2006
  • Rody szlacheckie Imperium Rosyjskiego pochodzące z Polski/Dvorânskie semejstva Rossijskoj imperii proishodâŝie iz Pol'ši. T. 2, L-Ż Warszawa 2006

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]