Jim Morrison

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jim Morrison
Jim Morrison 1969.JPG
Jim Morrison w czasie występu w Smother's Brothers Show, 1969
Imię i nazwisko James Douglas Morrison
Data i miejsce urodzenia 8 grudnia 1943
Melbourne
Data i miejsce śmierci 3 lipca 1971
Paryż
Gatunek rock psychodeliczny
blues rock
Zawód piosenkarz
Wytwórnia płytowa Elektra Records
Zespół
The Doors
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Strona internetowa

James "Jim" Douglas Morrison[1] (ur. 8 grudnia 1943 na Florydzie, zm. 3 lipca 1971 w Paryżu[1]) – poeta i piosenkarz rockowy znany najlepiej jako wiodący wokalista i twórca tekstów psychodeliczno-rockowej grupy The Doors. Epizodycznie także prozaik, aktor, reżyser filmowy i scenarzysta.

Jim Morrison jest jedną z najbardziej wpływowych figur muzyki rockowej[2] i współczesnej kultury[3]. Sam jednak zawsze powtarzał, że uważa siebie bardziej za poetę niż muzyka. Jego styl życia stał się modelowy dla obyczajowych rebeliantów swoich czasów. Jako poeta kultywował tendencje romantyczne i surrealistyczne; zaliczany do grona tzw. poetów wyklętych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Jim urodził się na Florydzie, w rodzinie pochodzenia irlandzko-angielskiego, jako syn George'a Stephena Morrisona i Clary Clark Morrison. Wraz z rodziną przenosił się wielokrotnie, zamieszkując w różnych rejonach USA. Ostatecznie osiadł w Kalifornii. Ojciec młodego Jima, który służył w marynarce wojennej na Pacyfiku podczas II wojny światowej, a później dosłużył się stopnia kontradmirała (Rear admiral), był dla niego źródłem nieustannej frustracji. W charakterze ojca upatruje się źródeł późniejszych skłonności rebelianckich syna. Kiedy rodzina Morrisonów na krótko osiadła w Nowym Meksyku, Jim całe godziny przesiadywał na pustyni, przyglądając się jaszczurkom i wężom, to w tym czasie pojawiła się fascynacja gadami, która była widoczna przez całe życie, Jim sam nazywał siebie Królem jaszczurem. Jim w wieku około 15 lat odkrył Fryderyka Nietzschego, Williama Blake'a, a przede wszystkim dziewiętnastowiecznych poetów, jak Arthur Rimbaud, Paul Verlaine i Charles Baudelaire. Szacuje się, że w tym czasie powstały jego pierwsze wiersze. Jim wcześnie opuścił rodzinny dom. Wstępując na uniwersytet celowo podał fałszywą informację, że oboje jego rodzice nie żyją. Rozpoczął także eksperymenty z substancjami psychoaktywnymi takimi jak LSD i haszysz.

Kariera muzyczna[edytuj | edytuj kod]

Jim Morrison z grupą The Doors w 1966 roku (pierwszy od prawej)

W wyniku przypadkowego spotkania z kolegą ze studiów, pianistą Rayem Manzarkiem został wokalistą rockowym, wkrótce zdobywając gigantyczną popularność. Wraz z Robbym Kriegerem, Johnem Densmorem oraz Rayem Manzarkiem (początkowo Manczarkiem) utworzył zespół The Doors. Nazwę grupy zaczerpnął z książki Drzwi percepcji autorstwa Aldousa Huxleya.

Koledzy z zespołu nazywali go często "Jimbo", jednak sam o sobie mówił "Król Jaszczur" lub Mr. Mojo Risin'. Fani ochrzcili go natomiast mianem Pana Charyzmy.

Morrison najwyraźniej nie był psychicznie przygotowany do roli gwiazdora rock and rolla. Jego krótka kariera to pasma skandali obyczajowych, awantur, orgii, uzależnienia od alkoholu oraz stałego balansowania na granicy obłędu. Styl życia Morrisona wpłynął na tarcia w grupie, w której trzech instrumentalistów zdecydowanych było rozwijać muzykę, podczas gdy wokalista coraz częściej nie był w stanie w ogóle pracować i występować na scenie.

Okoliczności śmierci[edytuj | edytuj kod]

Grób Morrisona na cmentarzu Père Lachaise

Najważniejszą partnerką życiową była jego kosmiczna przyjaciółka Pamela Courson, z którą związał się szczególnie blisko w ostatnich latach życia. To ona, wyjechawszy w ślad za swym francuskim kochankiem, od którego kupowała narkotyki, namówiła go do porzucenia zespołu i wyjazdu do Paryża. Wkrótce później został znaleziony martwy w wannie we własnym mieszkaniu; oficjalnie zmarł na atak serca. W wannie dało się dostrzec różowe plamy krwi, którymi Morrison miał wymiotować, tuż przed śmiercią miał on powiedzieć Pameli, że wszystko jest z nim w porządku.

Okoliczności śmierci artysty od początku były źródłem licznych spekulacji. Najbardziej prawdopodobna wydaje się teoria, że Morrison zmarł z powodu przedawkowania heroiny, którą miał spożyć myląc z kokainą, jak twierdziła Pamela Courson w pierwszej rozmowie po powrocie z Paryża, której drugim uczestnikiem był Danny Sugerman. Sądzi się jednak, że mógł umrzeć w nocnym klubie Rock n' Roll Circus, w którym miał przebywać w ostatnich chwilach swojego życia, muzyk miał zostać wyniesiony z klubu i zaniesiony do domu, w którym jego zwłoki zostały oficjalnie znalezione. Jednym z argumentów za przedawkowaniem heroiny jest fakt, iż Jim znaleziony został martwy w wannie, a właśnie wanną pełną zimnej wody ratowano tych, którzy przedawkowali heroinę. Informacja o śmierci została podana do wiadomości ogólnej dopiero po 8 dniach od zgonu (5 od pogrzebu).

Jim Morrison został pochowany 6 lipca 1971 w Paryżu na cmentarzu Père-Lachaise, w którym był już pochowany jeden z jego ulubionych poetów Oscar Wilde.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz więcej w artykule The Doors, w sekcji Dyskografia.

Poezja[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Poezja Jima Morrisona.

Jim Morrison od wczesnej młodości pisał wiersze, które zgromadził w setkach prywatnych notatników.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • An American Prayer (Amerykańska modlitwa, 1970)
  • The Lords and the New Creatures (Władcy i Nowe Stworzenia, 1971)
  • Wilderness (Dzikie pustkowie, 1988)
  • The American Night: The Writings of Jim Morrison, vol.1 i vol 2 (Amerykańska noc, 1990-1991)

Wpływ na kulturę masową[edytuj | edytuj kod]

O samym Morrisonie powstało wiele książek biograficznych (J. Hopkins, D. Sugerman No one here gets out alive, J. Densmore Riders on the storm, S. Davis Jim Morrison. Życie, śmierć, legenda), filmów dokumentalnych (Feast of Friends, The Doors are open, When You're Strange) oraz jeden film fabularny – The Doors w reżyserii Olivera Stone'a, w którym w postać Jima wciela się Val Kilmer.

Arkadiusz Jakubik wyreżyserował o nim musical pt. Jeździec burzy grany w Teatrze Rampa.

Również Paweł Passini wyreżyserował spektakl pt. Morisson/Śmiercisyn w grany w Opolskim Teatrze Lalki i Aktora.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Michael S. Kimmel, Amy Aronson: Men and masculinities: a social, cultural, and historical encyclopedia. ABC-CLIO, s. 55. ISBN 978-1576077740.
  2. Zwłaszcza hard rocka, rocka psychodelicznego, acid rocka, blues rocka
  3. Bartek: Jim Morrison – są rzeczy znane i nieznane, a pomiędzy nimi drzwi (pol.). W: Jim Morrison [on-line]. blog.gitarius.pl. [dostęp 2011-05-03].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]