Koło rowerowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Przednie koło roweru szosowego 700x18mm

Koło rowerowe to jedna z najbardziej istotnych części roweru, mająca wielkie znaczenie dla komfortu i bezpieczeństwa jazdy.

Budowa koła[edytuj | edytuj kod]

Typowe koło rowerowe składa się z: piasty, do której są przymocowane łebki szprych. Szprychy łączą piastę z obręczą, poprzez specjalne gwintowane mocowania zwane nyplami, umożliwiające odpowiednie naciągnięcie szprych i przez to wycentrowanie koła. Na obręcz zakłada się zwykle dętkę oraz oponę. Koło montuje się do ramy, za pomocą śrub lub zapięć uchylno-sprężynowych zwanych z angielska "Quick Release", a po polsku: "zaciskami".

W niektórych rodzajach kół zamiast dętek i opon stosuje się opony bezdętkowe. Są one lżejsze, ale kosztowniejsze.

Niektóre rodzaje kół rowerowych nie mają niezależnych szprych i obręczy, lecz wykonane są z odlewów karbonowych lub aluminiowych, które tworzą koła pełne albo mające od 3 do 5 ramion.

Rodzaje kół dostępnych w handlu[edytuj | edytuj kod]

Koła szprychowe[edytuj | edytuj kod]

Koła stosowane w drogich rowerach sportowych są najczęściej kupowane osobno, od razu w całości. Producenci tych kół starają się tak dobierać części, z których są one zmontowane, aby maksymalnie je "odchudzić" przy zachowaniu ich wysokiej trwałości. Montaż tych kół – zwłaszcza ich centrowanie i wyrównoważanie – jest wykonywane automatycznie i dokładnie kontrolowane.

Koła szprychowe mają szereg rozlicznych zalet, dzięki czemu wciąż są bardzo popularne. Są bardzo lekkie, łatwo można je zmontować, a uszkodzenie jednej z ich części nie oznacza konieczności wymiany całego koła.

Na trwałość kół szprychowych znaczenie ma dobre równomierne i odpowiednie naprężenie szprych. Centrowanie polega na naciągnięciu wszystkich szprych tak, aby koło nie miało bić bocznych i promieniowych ("jajowate koło"), a także, aby znajdowało się pośrodku między widełkami w ramie.

Szprychy w kołach zaplata się zwykle na "dwa" lub "trzy krzyże" – tzn. każda szprycha krzyżuje się dwukrotnie (raz od góry i raz z dołu) z innymi szprychami (lub trzykrotnie – wtedy każda szprycha jest prowadzona nad dwiema i pod jedną inną szprychą). Można je też zaplatać na "jeden krzyż" oraz na "słoneczko" – czyli bez żadnego krzyżowania. Zaplot na "słoneczko" daje najlżejsze i najsztywniejsze w pionie koło, ale jest ono mało odporne na rozcentrowanie na boki. Czym więcej krzyżowań, tym koło staje się bardziej "miękkie" w pionie, ale też bardziej odporne na rozcentrowanie na boki.

Wadą kół szprychowych jest to, że w trakcie użytkowania wcześniej czy później dochodzi do jego rozcentrowywania i dlatego trzeba je od czasu do czasu centrować.

Koła zintegrowane[edytuj | edytuj kod]

Koła takie produkuje się w formie jednej skorupy, odlewanej z aluminium lub wykonanej z włókna węglowego. Koła takie mogą być pełne lub mieć 3 do 5 ramion. Koła te są całkowicie odporne na rozcentrowanie, ale za to łatwiej pękają. Koła pełne stawiają dużo mniejsze opory aerodynamiczne, ale można je stosować tylko wtedy gdy nie wieje boczny wiatr. Przy bocznym wietrze koła spychają rower z jego toru jazdy. Dobre koła kompozytowe lub aluminiowe są drogie i dlatego nie znalazły dotąd szerszego zastosowania.

Koła zintegrowane, spotykane czasami w tańszych rowerach górskich, są zwykle bardzo ciężkie i awaryjne.

Rozmiary kół[edytuj | edytuj kod]

Rozmiary kół podaje się zwykle w calach lub czasami w milimetrach. Warto zwrócić uwagę, że rozmiar koła nie jest średnicą obręczy, ale przeciętnej opony do niej przeznaczonej. Przykładowo koła 26-calowe (standard ISO 559) posiadają obręcz o średnicy 22 cali. Koła 29-calowe (ISO 622) mają obręcze o średnicy około 24,5 cala.

W rowerach szosowych i torowych stosuje się koła 622mm, nazywane także wraz z przeciętną oponą 700cc (w przybliżeniu 700 mm), co mniej więcej odpowiada 28 calom. Rozmiar ten jest zatwierdzony przez UCI.

Niegdyś w rowerach szosowych stosowano koła 700B - 630mm, niekiedy mylnie nazywane 27 cali i 700A - 635mm, niekiedy nazywane starymi 28 calami. Takie koła występują jeszcze czasem w niektórych rowerach miejskich i turystycznych.

Od niedawna zaczęły pojawiać się rowery górskie 29 cali, co odpowiada kołom ISO 622mm wraz z grubą oponą terenową.

W rowerach górskich stosuje się koła 26 cali - ISO 559mm - zaś w BMX-ach i rowerach do cyklotrialu stosuje się koła 20 cali. Obie te normy także są zatwierdzone przez UCI.

Oprócz tego w rozmaitych rowerach turystycznych, miejskich i dziecięcych stosuje się także koła 24", 18", 16", 14" i nawet 12".

Zasadniczo – czym większe koła tym mają one mniejsze opory toczenia i można za ich pomocą uzyskiwać większe przełożenia i prędkości. Jednakże większe koła są cięższe, przez to trudniej jest wprawić je w ruch obrotowy (trudniej się przyspiesza) oraz stawiają one większe opory przy bocznych wiatrach[1].

Na gładkich nawierzchniach koła 28 - 29 cali są idealnym rozwiązaniem.

Oznaczenia informujące o rozmiarze opony znaleźć można na jej bocznej ściance. Obecnie rozmiary wszystkich opon rowerowych podawane są zgodnie z europejskim standardem ETRTO (European Tire and Rim Technical Organization)[9]. Format takiego zapisu to xx-xxx, gdzie dwie pierwsze cyfry oznaczają zewnętrzną szerokość opony w milimetrach, trzy pozostałe to wewnętrzna średnica opony także w milimetrach.

Ponieważ wielu użytkowników jest przyzwyczajonych do tradycyjnych oznaczeń calowych podawany jest też rozmiar w calach, który ma postać zapisu A x B, gdzie pierwsza grupa cyfr to zewnętrzna średnica opony, a druga grupa to zewnętrzna szerokość. Spotyka się też oznaczenia calowe w postaci A x B x C, gdzie pierwsza grupa cyfr to zewnętrza średnica opony, kolejna grupa to wysokość opony, a ostatnia grupa to jej szerokość.

Stosuje się też oznaczenia francuskie w milimetrach według formatu CCC x CCL, gdzie pierwsze trzy cyfry to zewnętrzna średnica, kolejne dwie cyfry to zewnętrzna szerokość, a litera jest dodatkowym oznaczeniem umownym.

Należy zwrócić uwagę, że calowe i francuskie oznaczenia podawane są dla zewnętrznej średnicy opony. Nie koresponduje to ze średnicą obręczy (felgi). Oznaczenia ETRTO podawane są dla wewnętrznej średnicy, co gwarantuje właściwe dobranie opony i obręczy.


Tabela rozmiarów opon i długości obwodu koła

Rozmiar opony Rozmiar ISO Obwód w mm.
28 X 2.35 60-622 2340
28 X 2.0 50-622 2284
28 X 1.75 47-622 2268
700 X 44 44-622 2224
28 x 1 1/2 40-635 2265
28 X 1.5 40-622 2224
700 X 40C 40-622 2224
700 X 38C 2170
700 X 38 38-622 2180
700 X 35C 37-622 2205
x 1 5/8 37-622 2205
700 X 35 35-622 2168
27 X 1 1/4 32-630 2199
700 X 32C 32-622 2174
700 X 32 32-622 2155
27 X 1 1/4 32-630 2199
27 X 1 1/4 fifty 28-630 2174
700 X 28C 28-622 2149
26 X 2.35 60-559 2146
700 X 28 28-622 2136
700 X 25C 25-622 2146
700 X 25 25-622 2105
700 X 23C 23-622 2133
700 X 20C 20-622 2114
700 X 18C 18-622 2102
27 X 1 3/8 35-630 2169
27 X 1 1/4 32-630 2161
27 X 1 1/8 28-630 2155
27 X 1 25-630 2145
26 X 2.125 57-559 2133
26 X 2.00 54-559 2114
26 X 1 3/8 37-590 2105
700 X 23 23-622 2097
26 X 1.9 50-559 2089
700 X 20 20-622 2086
26 X 2.125 57-559 2133
26 X 2.0 54-559 2114
26 X 1.75 47-559 2070
26 X 1 3/8 35-590 2068
26 X 1 3/8 37-590 2105
26 X 1.9 47-559 2055
26 X 1.9 50-559 2089
26 X 1.6 44-559 2051
26 X 1.5 40-559 2026
26 X 1.0 23-571 1973
26 X 3/4 20-571 1954
26 X 1.25 32-559 1953
26 x 1/650C 25-571 1952
24 X 1 3/8 34-540 1948
24 1916
24 X 2.0 50-507 1910
24 X 1.75 47-507 1907
24 x 1 25-520 1753
20 X 1 1/4 28-451 1618
20 X 2.0 50-406 1593
20 X 1.75 47-406 1590
17 x 1 1/4 28-369 1325
16 x 1 3/8 35-349 1282
16 X 1.75 47-305 1272

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]